Αιμορροϊδεκτομή: προετοιμασία και επέμβαση

Η αιμορροϊδεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση των παθολογικά διογκωμένων αιμορροΐδων. Η κλασική εκτομή κατά Milligan-Morgan ή Ferguson παραμένει το διεθνές gold standard για τις βαριές, εκσεσημασμένες αιμορροΐδες 4ου βαθμού, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν μεγάλες εξωτερικές συνιστώσες ή θρομβώσεις. Είναι επίσης η επέμβαση με τη μεγαλύτερη «φήμη» για πόνο. Ένα μέρος αυτής της φήμης είναι δίκαιο. Ένα άλλο μέρος ανήκει στο παρελθόν, γιατί η σύγχρονη αναλγησία, τα ενεργειακά εργαλεία και η σωστή μετεγχειρητική φροντίδα έχουν αλλάξει ριζικά την εμπειρία του ασθενούς.

Η σύγχρονη πρωκτολογία δεν ξεκινά πια από το νυστέρι. Ο Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης εφαρμόζει όλο το φάσμα των σύγχρονων τεχνικών και επιλέγει για κάθε ασθενή αυτή που ταιριάζει στον βαθμό και στην ανατομία του. Στην καθημερινή του πρακτική αντιμετωπίζει τις αιμορροΐδες κυρίως με laser, ενώ τις εξωτερικές συνιστώσες τις αφαιρεί με ψαλίδι υπερήχων, ειδικό ενεργειακό εργαλείο που κόβει και σφραγίζει ταυτόχρονα τα αγγεία. Οι επεμβάσεις αυτές γίνονται με γενική αναισθησία, πάντα με την παρουσία αναισθησιολόγου και κατόπιν προεγχειρητικού ελέγχου.

Η αιμορροϊδοπάθεια είναι πολύ συχνή, όμως οι περισσότεροι αργούν να ζητήσουν ιατρική συμβουλή. Δοκιμάζουν αλοιφές και «αυτοσχέδιες» λύσεις και υποφέρουν για χρόνια, μέχρι οι αιμορροΐδες να φτάσουν σε στάδιο όπου οι λιγότερο επεμβατικές επιλογές δεν αρκούν πια.

Εδώ θα βρείτε πότε ενδείκνυται η αιμορροϊδεκτομή, πώς γίνονται η ανοικτή τεχνική Milligan-Morgan και η κλειστή Ferguson, πώς συνδυάζεται το laser με το ψαλίδι υπερήχων, τι εναλλακτικές υπάρχουν, τι αναισθησία χρειάζεται, πώς προετοιμάζεστε, πόσο διαρκεί η ανάρρωση και ποιες επιπλοκές πρέπει να γνωρίζετε. Για το τι είναι οι αιμορροΐδες, τα αίτια και τα συμπτώματά τους, διαβάστε πρώτα τη σελίδα αιμορροΐδες: συμπτώματα, αιτίες και θεραπεία.

Τι είναι η αιμορροϊδεκτομή

Με τον όρο αιμορροϊδεκτομή εννοούμε τη χειρουργική εκτομή του αιμορροϊδικού ιστού που προπίπτει, αιμορραγεί ή θρομβώνεται. Σε αντίθεση με τις τεχνικές που απλώς συρρικνώνουν ή «ανεβάζουν» τις αιμορροΐδες, η αιμορροϊδεκτομή αφαιρεί τον παθολογικό ιστό. Γι’ αυτό έχει και το χαμηλότερο ποσοστό υποτροπής από όλες τις μεθόδους.

Οι κλασικές τεχνικές είναι δύο:

• η ανοικτή αιμορροϊδεκτομή κατά Milligan-Morgan, όπου τα τραύματα αφήνονται ανοικτά να επουλωθούν μόνα τους,
• η κλειστή αιμορροϊδεκτομή κατά Ferguson, όπου τα τραύματα συρράπτονται.

Γύρω από αυτές έχουν αναπτυχθεί παραλλαγές με σύγχρονα ενεργειακά εργαλεία (ψαλίδι υπερήχων, LigaSure, laser CO2), που στοχεύουν σε λιγότερη αιμορραγία, μικρότερη θερμική βλάβη και, σε αρκετές μελέτες, λιγότερο πόνο. Παράλληλα, υπάρχουν ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι που δεν αφαιρούν ιστό: η αιμορροϊδοπλαστική με laser (LHP), η απολίνωση των αιμορροϊδικών αρτηριών με καθοδήγηση Doppler (HAL-RAR), η κυκλική αναστομωτική αιμορροϊδοπηξία (Longo/PPH), αλλά και οι επεμβάσεις στο ιατρείο, όπως η απολίνωση με ελαστικό δακτύλιο, η σκληροθεραπεία και η θερμοπηξία με υπέρυθρη ακτινοβολία.

Η πραγματική διαφορά δεν βρίσκεται σε μία «μαγική» τεχνική. Βρίσκεται στη δυνατότητα του χειρουργού να τις εφαρμόζει όλες και να τις συνδυάζει στην ίδια επέμβαση, όταν το χρειάζεται η περίπτωση.

Σε ποιες περιπτώσεις χρειάζεται αιμορροϊδεκτομή

Οι εσωτερικές αιμορροΐδες ταξινομούνται σε τέσσερις βαθμούς, ανάλογα με το πόσο προβάλλουν:

• 1ου βαθμού: δεν προβάλλουν έξω από τον πρωκτό, μπορεί να αιμορραγούν.
• 2ου βαθμού: προβάλλουν στην κένωση και επανέρχονται μόνες τους.
• 3ου βαθμού: προβάλλουν και επανέρχονται μόνο με το χέρι.
• 4ου βαθμού: μένουν μόνιμα έξω και δεν επανέρχονται.

Στις αιμορροΐδες 3ου βαθμού, οι ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, δηλαδή η αιμορροϊδοπλαστική με laser (LHP), η απολίνωση αρτηριών με Doppler (HAL-RAR) και η PPH, αποτελούν εξαιρετικές επιλογές, με λιγότερο πόνο και γρηγορότερη επάνοδο. Η κλασική εκτομή κρατά τη θέση της εκεί όπου δίνει το πιο σταθερό αποτέλεσμα. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της European Society of Coloproctology (ESCP, 2020) και της American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS), η αιμορροϊδεκτομή ενδείκνυται κυρίως σε:

• βαριές, εκσεσημασμένες αιμορροΐδες 4ου βαθμού, ιδιαίτερα με μεγάλες εξωτερικές συνιστώσες ή θρομβώσεις,
• συνδυασμό εσωτερικών και εξωτερικών αιμορροΐδων με συμπτώματα, όπου η εξωτερική συνιστώσα χρειάζεται εκτομή,
• αποτυχία συντηρητικής θεραπείας ή επεμβάσεων στο ιατρείο (π.χ. απολίνωση με δακτύλιο),
• υποτροπή μετά από λιγότερο επεμβατική μέθοδο,
• επίμονο πόνο, αιμορραγία, πρόπτωση ή επανειλημμένες θρομβώσεις,
• αιμορραγία που προκαλεί αναιμία,
• εσωτερικές αιμορροΐδες 3ου και 4ου βαθμού με επιπλοκές, όπως περισφιγμένες ή γαγγραινώδεις αιμορροΐδες.

Αντίθετα, στις αιμορροΐδες 1ου και 2ου βαθμού η αιμορροϊδεκτομή σπάνια χρειάζεται. Εκεί ξεκινά κανείς με αλλαγές στη διατροφή και τις συνήθειες της τουαλέτας και, αν δεν αρκούν, με επεμβάσεις στο ιατρείο ή ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Πρώτα η σωστή διάγνωση

Πριν από οποιαδήποτε επέμβαση, ο χειρουργός πρέπει να βεβαιωθεί ότι τα συμπτώματα οφείλονται πράγματι σε αιμορροΐδες. Αιμορραγία, πόνος και φαγούρα στον πρωκτό μπορεί να προέρχονται και από ραγάδα πρωκτού, συρίγγιο, πολύποδες ή, σπανιότερα, καρκίνο του παχέος εντέρου. Η εξέταση περιλαμβάνει επισκόπηση, δακτυλική εξέταση και πρωκτοσκόπηση. Ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τα συμπτώματα, μπορεί να ζητηθεί και κολονοσκόπηση πριν από την επέμβαση. Αν σας απασχολεί αιμορραγία, δείτε τη σελίδα για το αίμα από τον πρωκτό και πότε να ανησυχήσετε.

Ανοικτή αιμορροϊδεκτομή κατά Milligan-Morgan

Η μέθοδος Milligan-Morgan περιγράφηκε το 1937 από τους Βρετανούς χειρουργούς E.T.C. Milligan και C.N. Morgan στο St Mark’s Hospital του Λονδίνου. Σχεδόν έναν αιώνα μετά, εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς, με το οποίο συγκρίνονται όλες οι νεότερες τεχνικές.

Πώς γίνεται

Η εκτεταμένη κλασική εκτομή γίνεται με γενική αναισθησία, συχνά σε συνδυασμό με τοπική διήθηση αναλγητικών μακράς διάρκειας, που μειώνει σημαντικά τον πόνο τις πρώτες ώρες. Ο χειρουργός:

1. εντοπίζει τα κύρια αιμορροϊδικά «πακέτα», που κατά κανόνα είναι τρία,
2. τα απομονώνει από τον έσω σφιγκτήρα, προσέχοντας να μην τραυματιστεί ο μυς,
3. απολινώνει το αγγειακό τους μίσχο ψηλά, μέσα στον πρωκτικό σωλήνα,
4. αφαιρεί τον αιμορροϊδικό ιστό μαζί με το δέρμα και τον βλεννογόνο που τον καλύπτουν,
5. αφήνει ανάμεσα στα τραύματα «γέφυρες» υγιούς δέρματος και βλεννογόνου. Αυτές οι γέφυρες είναι κρίσιμες, γιατί προλαμβάνουν τη στένωση του πρωκτού.

Τα τραύματα μένουν ανοικτά και επουλώνονται κατά δεύτερο σκοπό, δηλαδή σταδιακά από τον πυθμένα προς την επιφάνεια, μέσα σε 4 έως 6 εβδομάδες. Η διάρκεια της επέμβασης είναι συνήθως 30 έως 45 λεπτά.

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Το βασικό πλεονέκτημα είναι η αποτελεσματικότητα. Η Milligan-Morgan έχει το χαμηλότερο ποσοστό υποτροπής από όλες τις τεχνικές και αντιμετωπίζει ταυτόχρονα εσωτερική και εξωτερική συνιστώσα. Γι’ αυτό παραμένει η τεχνική αναφοράς για τις βαριές περιπτώσεις 4ου βαθμού. Το μειονέκτημα είναι ο μετεγχειρητικός πόνος, εντονότερος τις πρώτες ημέρες και ιδίως στις πρώτες κενώσεις, και ο σχετικά μεγαλύτερος χρόνος επούλωσης σε σύγκριση με τις λιγότερο επεμβατικές μεθόδους.

Κλειστή αιμορροϊδεκτομή κατά Ferguson

Η τεχνική Ferguson, που αναπτύχθηκε στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1950, ακολουθεί την ίδια αρχή εκτομής, αλλά τα τραύματα κλείνουν με απορροφήσιμο ράμμα. Η επιλογή ανάμεσα σε ανοικτή και κλειστή τεχνική εξαρτάται από την ανατομία, την έκταση της νόσου και την εμπειρία του χειρουργού. Οι συγκριτικές μελέτες δείχνουν παρόμοια συνολικά αποτελέσματα, με μικρές διαφορές στον πόνο και στον χρόνο επούλωσης.

Αιμορροϊδεκτομή με ενεργειακά εργαλεία

Τα σύγχρονα ενεργειακά εργαλεία (ψαλίδι υπερήχων, σύστημα σφράγισης αγγείων LigaSure, laser CO2) κόβουν τον ιστό και ταυτόχρονα σφραγίζουν τα αγγεία. Στόχος είναι λιγότερη αιμορραγία κατά την επέμβαση, μικρότερη θερμική βλάβη στους γειτονικούς ιστούς και, σύμφωνα με αρκετές μελέτες, λιγότερος πόνος τις πρώτες ημέρες. Η επέμβαση παραμένει εκτομή: αφαιρείται ιστός, άρα υπάρχει τραύμα που χρειάζεται χρόνο να επουλωθεί.

Το ψαλίδι υπερήχων στις εξωτερικές αιμορροΐδες

Το ψαλίδι υπερήχων δονείται με πολύ υψηλή συχνότητα. Η μηχανική αυτή ενέργεια διαχωρίζει τον ιστό και πήζει τα αγγεία σε θερμοκρασίες χαμηλότερες από τη συμβατική διαθερμία. Το αποτέλεσμα είναι ακριβής τομή, ελάχιστη αιμορραγία και λιγότερη «καμένη» ζώνη γύρω από το τραύμα, κάτι που μεταφράζεται σε πιο ήπια μετεγχειρητική πορεία.

Ο Δρ. Ζησιάδης χρησιμοποιεί το ψαλίδι υπερήχων κυρίως για τις εξωτερικές αιμορροΐδες και τους μεγάλους δερματικούς κροσσούς, που το laser δεν μπορεί να συρρικνώσει επαρκώς. Αφαιρείται μόνο ό,τι πραγματικά χρειάζεται, με σεβασμό στις γέφυρες υγιούς δέρματος, ώστε να προλαμβάνεται η στένωση.

Η προσέγγιση του Δρ. Ζησιάδη: laser και ψαλίδι υπερήχων στην ίδια επέμβαση

Οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν «καθαρά» εσωτερικές ή «καθαρά» εξωτερικές αιμορροΐδες. Έχουν μικτή εικόνα. Γι’ αυτό η εξατομίκευση κάνει τη διαφορά.

Στην καθημερινή πρακτική του Δρ. Ζησιάδη, το σχέδιο είναι συνήθως διπλό:

• Εσωτερικές αιμορροΐδες: αντιμετωπίζονται με laser (LHP). Η ίνα συρρικνώνει τον αιμορροϊδικό ιστό από μέσα, χωρίς τομές στο δέρμα του πρωκτού.
• Εξωτερικές συνιστώσες και κροσσοί: αφαιρούνται με ψαλίδι υπερήχων, με ακρίβεια και ελάχιστη αιμορραγία.
• Πρόπτωση 3ου βαθμού: όπου χρειάζεται, προστίθεται ανάρτηση του βλεννογόνου (mucopexy) ή απολίνωση αρτηριών με Doppler (HAL-RAR).

Ο συνδυασμός αυτός αξιοποιεί τα δυνατά σημεία κάθε τεχνικής: την ήπια ανάρρωση του laser και τη ριζικότητα της εκτομής εκεί όπου η εκτομή είναι απαραίτητη. Γίνεται με γενική αναισθησία, πάντα με την παρουσία αναισθησιολόγου και κατόπιν προεγχειρητικού ελέγχου, ως ημερήσια νοσηλεία.

Ο γιατρός έχει εκπαιδευτεί στην πρωκτολογία στο IRCAD Στρασβούργου και διαθέτει εξειδίκευση στις τεχνικές laser για τις αιμορροΐδες. Η κλασική εκτομή Milligan-Morgan ή Ferguson επιφυλάσσεται για τις εκτεταμένες περιπτώσεις 4ου βαθμού, όπου δίνει το πιο σταθερό αποτέλεσμα.

Τι αναισθησία χρειάζεται

Όλες οι χειρουργικές επεμβάσεις για αιμορροΐδες γίνονται με γενική αναισθησία, μετά από πλήρη προεγχειρητικό έλεγχο:

• Laser, ψαλίδι υπερήχων σε εξωτερικές συνιστώσες, HAL-RAR: γενική αναισθησία, πάντα με την παρουσία αναισθησιολόγου και κατόπιν προεγχειρητικού ελέγχου. Ο ασθενής δεν νιώθει τίποτα κατά την επέμβαση και, επειδή οι τεχνικές αυτές είναι σύντομες, συνέρχεται γρήγορα.
• Εκτεταμένη κλασική εκτομή ή PPH: γενική αναισθησία, συχνά με τοπική διήθηση αναλγητικών μακράς διάρκειας για την αναλγησία των πρώτων ωρών.

Σε κάθε επέμβαση αιμορροΐδων ο αναισθησιολόγος είναι παρών από την αρχή μέχρι το τέλος. Είναι σταθερός κανόνας ασφαλείας, όχι πολυτέλεια.

Άλλες χειρουργικές και ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι

Η αιμορροϊδεκτομή δεν είναι η μόνη επιλογή. Ανάλογα με τον βαθμό και τα συμπτώματα, ο χειρουργός μπορεί να προτείνει:

Αιμορροϊδοπλαστική με laser (LHP)

Είναι η τεχνική που ο Δρ. Ζησιάδης εφαρμόζει συχνότερα. Laser 1470 nm με ακτινική ίνα 360 μοιρών εισάγεται από ελάχιστη οπή στη βάση του αιμορροϊδικού όζου και συρρικνώνει τον ιστό από μέσα, χωρίς τομές στο δέρμα του πρωκτού και χωρίς εξωτερικά ράμματα. Διαρκεί 15 έως 25 λεπτά, γίνεται ως ημερήσια νοσηλεία και οι περισσότεροι επιστρέφουν σε εργασία γραφείου μέσα σε 24 έως 48 ώρες. Αποτελεί εξαιρετική επιλογή για τον 3ο βαθμό, συχνά σε συνδυασμό με mucopexy όταν υπάρχει πρόπτωση. Δείτε τη σελίδα για τις αιμορροΐδες με laser LHP.

Απολίνωση αιμορροϊδικών αρτηριών με Doppler (HAL-RAR)

Με ειδικό πρωκτοσκόπιο με υπέρηχο Doppler εντοπίζονται οι αρτηρίες που τροφοδοτούν τις αιμορροΐδες και απολινώνονται (HAL, Hemorrhoidal Artery Ligation). Συνδυάζεται με ραφή ανάρτησης που «ανεβάζει» τον προπίπτοντα βλεννογόνο στη θέση του (RAR, Recto Anal Repair ή mucopexy). Εφαρμόζεται σε αιμορροΐδες 2ου και 3ου βαθμού, με λίγο μετεγχειρητικό πόνο και επιστροφή στην εργασία σε 3 έως 5 ημέρες. Το ποσοστό υποτροπής είναι υψηλότερο από αυτό της κλασικής εκτομής. Αναλυτικά στη σελίδα για την επέμβαση αιμορροΐδων με μέθοδο HAL.

Κυκλική αναστομωτική αιμορροϊδοπηξία κατά Longo (PPH)

Η μέθοδος πήρε το όνομά της από τον Ιταλό χειρουργό Antonio Longo, που την ανέπτυξε τη δεκαετία του 1990 (Procedure for Prolapse and Hemorrhoids, PPH). Με κυκλικό συρραπτικό μηχάνημα (stapler) αφαιρείται δακτυλιοειδώς μια λωρίδα βλεννογόνου του ορθού πάνω από την οδοντωτή γραμμή, την περιοχή δηλαδή όπου ο βλεννογόνος έχει ελάχιστη αισθητικότητα. Έτσι ο προπίπτων αιμορροϊδικός ιστός «ανεβαίνει» στην κανονική του θέση και η αιμάτωσή του μειώνεται, χωρίς τομές στο ευαίσθητο δέρμα του πρωκτού. Τις επόμενες εβδομάδες οι εσωτερικές αιμορροΐδες συρρικνώνονται.

Η PPH προσφέρει ηπιότερο μετεγχειρητικό πόνο σε σύγκριση με την κλασική εκτομή, επειδή δεν υπάρχει τραύμα στο ευαίσθητο δέρμα του πρωκτού, γρηγορότερη επιστροφή στην εργασία και διόρθωση της πρόπτωσης. Γίνεται συνήθως ως ημερήσια νοσηλεία. Η διεθνής βιβλιογραφία και οι οδηγίες της ESCP επιβεβαιώνουν όμως ότι συνοδεύεται από υψηλότερα ποσοστά υποτροπής ή επανεμφάνισης της πρόπτωσης σε βάθος χρόνου, σε σύγκριση με την αιμορροϊδεκτομή. Σπάνια περιγράφονται και ιδιαίτερες επιπλοκές, όπως επίμονη επιτακτικότητα για κένωση. Δεν είναι κατάλληλη όταν οι εξωτερικές αιμορροΐδες είναι μεγάλες. Στον 3ο βαθμό με κυκλοτερή πρόπτωση παραμένει πολύ καλή επιλογή.

Άλλες τεχνικές

• Μέθοδος HeLP (Hemorrhoidal Laser Procedure): ελάχιστα επεμβατική θερμική συρρίκνωση με laser, που στοχεύει τους κλάδους των αιμορροϊδικών αρτηριών υπό καθοδήγηση Doppler. Απευθύνεται σε αρχικά στάδια, αιμορροΐδες 1ου και 2ου βαθμού.
• Μέθοδος Lord (διάταση του σφιγκτήρα): παλαιότερη τεχνική βίαιης διάτασης του πρωκτού. Δεν αποτελεί πλέον θεραπεία ρουτίνας για τις αιμορροΐδες, γιατί συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ακράτειας.
• Επεμβάσεις στο ιατρείο: απολίνωση με ελαστικό δακτύλιο, σκληροθεραπεία, θερμοπηξία με υπέρυθρη ακτινοβολία, για αιμορροΐδες 1ου έως 2ου και επιλεγμένες 3ου βαθμού.

Πώς συγκρίνονται

Μέθοδος	Συνήθεις βαθμοί	Πόνος αρχικά	Νοσηλεία	Κίνδυνος υποτροπής
Κλασική εκτομή (Milligan-Morgan, Ferguson)	βαριά 4ος, μεγάλες εξωτερικές, θρομβώσεις	εντονότερος	24ωρη στις εκτεταμένες	ο χαμηλότερος
Laser LHP	2ος, 3ος, επιλεγμένοι 4ου σε συνδυασμό	μικρός	ημερήσια	χαμηλός στον 2ο και 3ο, μεγαλύτερος στον προχωρημένο 4ο
HAL-RAR	2ος, 3ος	μικρός	ημερήσια	μεγαλύτερος από την εκτομή
Longo (PPH)	3ος με πρόπτωση	μικρότερος από την εκτομή	ημερήσια	υψηλότερος από την εκτομή
HeLP	1ος, 2ος	ελάχιστος	ημερήσια	εξαρτάται από τον βαθμό

Η σύγκριση είναι ενδεικτική. Η σωστή μέθοδος για εσάς προκύπτει από την εξέταση, τον βαθμό, την ύπαρξη εξωτερικής συνιστώσας, τις προηγούμενες θεραπείες και τις προτεραιότητές σας (οριστικότητα ή λιγότερος πόνος). Συχνά η καλύτερη απάντηση είναι ένας συνδυασμός τεχνικών στην ίδια επέμβαση.

Πριν από την αιμορροϊδεκτομή

Εκτός από τις προεγχειρητικές εξετάσεις (αιματολογικές και, ανάλογα με την ηλικία, καρδιογράφημα), προσοχή χρειάζεται στα εξής:

• Φαρμακευτική αγωγή. Ο χειρουργός θα ρυθμίσει τη λήψη των φαρμάκων πριν από την επέμβαση. Τα αντιπηκτικά και τα αντιαιμοπεταλιακά χρειάζονται ειδικό σχεδιασμό, γιατί αυξάνουν τον κίνδυνο μετεγχειρητικής αιμορραγίας. Μη σταματήσετε κανένα φάρμακο χωρίς οδηγία.
• Καθαρισμός του εντέρου. Υποκλυσμός ή καθαρκτικό σύμφωνα με τις οδηγίες του χειρουργού. Στις περισσότερες πρωκτολογικές επεμβάσεις δεν χρειάζεται η βαριά, ολική προετοιμασία του εντέρου που γίνεται για την κολονοσκόπηση. Αρκεί ένας χαμηλός υποκλυσμός το προηγούμενο βράδυ ή το πρωί της επέμβασης, για τον καθαρισμό της ορθοπρωκτικής περιοχής.
• Νηστεία για όσες ώρες ορίσει ο αναισθησιολόγος, όπως απαιτεί η γενική αναισθησία.
• Οργάνωση του σπιτιού. Προμηθευτείτε από πριν τα φάρμακα που θα σας συνταγογραφηθούν (αναλγητικά, μαλακτικά κοπράνων), συμπληρώματα φυτικών ινών και μια λεκάνη για εδρόλουτρα.
• Άδεια από την εργασία. Υπολογίστε χρόνο ανάρρωσης, ειδικά αν η δουλειά σας απαιτεί πολύωρη ορθοστασία ή σωματική καταπόνηση.

Η ημέρα της επέμβασης

Η διάρκεια της νοσηλείας εξαρτάται από την τεχνική:

• Ημερήσια νοσηλεία (one-day surgery): για τις ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, δηλαδή laser, HAL-RAR και PPH, καθώς και για την αφαίρεση εξωτερικών συνιστωσών με ψαλίδι υπερήχων. Το εξιτήριο δίνεται το απόγευμα της ίδιας ημέρας.
• 24ωρη διανυκτέρευση: για τις εκτεταμένες ανοιχτές αιμορροϊδεκτομές.

Μετά την επέμβαση, ο ασθενής παραμένει για παρακολούθηση μέχρι να ελεγχθεί ο πόνος και να ουρήσει χωρίς δυσκολία. Η κατακράτηση ούρων τις πρώτες ώρες είναι σχετικά συχνή μετά από επεμβάσεις στον πρωκτό και αντιμετωπίζεται εύκολα.

Πριν από το εξιτήριο, θα λάβετε γραπτές οδηγίες για τα φάρμακα, τα εδρόλουτρα, τη διατροφή και την επανεξέταση.

Ανάρρωση: χρόνος και τι να περιμένετε

Ο χρόνος ανάρρωσης εξαρτάται κυρίως από την τεχνική. Τα παρακάτω είναι ενδεικτικά πλαίσια:

	Laser (LHP) και HAL-RAR	Κλασική εκτομή (Milligan-Morgan, Ferguson)
Νοσηλεία	ημερήσια	ημερήσια ή 24ωρη στις εκτεταμένες
Επιστροφή στην εργασία	3 έως 5 ημέρες (γραφείο συχνά από 24 έως 48 ώρες μετά το laser)	1 έως 2 εβδομάδες
Πλήρης επούλωση	τελικό αποτέλεσμα σε 6 έως 8 εβδομάδες	4 έως 6 εβδομάδες

Μετά από κλασική εκτομή:

• Πρώτες 2 έως 3 ημέρες: ο πόνος είναι εντονότερος. Ελέγχεται με συνδυασμό αναλγητικών, με πρόγραμμα και όχι «όταν πονάω».
• Πρώτη εβδομάδα: ο πόνος υποχωρεί σταδιακά. Οι πρώτες κενώσεις είναι συνήθως η πιο δύσκολη στιγμή, γι’ αυτό τα μαλακτικά κοπράνων είναι απαραίτητα.
• Επιστροφή στην εργασία: συνήθως μετά από 1 έως 2 εβδομάδες. Για βαριά σωματική εργασία, ενδέχεται να χρειαστεί περισσότερος χρόνος.
• Πλήρης ιστική επούλωση: 4 έως 6 εβδομάδες, ειδικά στις ανοιχτές τεχνικές, όπου τα τραύματα επουλώνονται κατά δεύτερο σκοπό.
• Μικρή αιμορραγία ή έκκριση στο εσώρουχο είναι αναμενόμενες στις πρώτες εβδομάδες, όσο επουλώνονται τα τραύματα.

Πρακτικές οδηγίες για ομαλή ανάρρωση

• Εδρόλουτρα με χλιαρό νερό, 2 έως 3 φορές την ημέρα και μετά από κάθε κένωση. Ανακουφίζουν τον σπασμό του σφιγκτήρα και καθαρίζουν την περιοχή.
• Μαλακές κενώσεις: άφθονα υγρά, φυτικές ίνες, μαλακτικά κοπράνων ή υπακτικά όπως σας συστήνει ο χειρουργός. Το σφίξιμο και τα σκληρά κόπρανα είναι ο μεγαλύτερος «εχθρός» της επούλωσης.
• Διατροφή: ελαφριά γεύματα, χωρίς πολλά λιπαρά, με φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης. Αποφύγετε το αλκοόλ τις πρώτες ημέρες, ειδικά όσο παίρνετε αναλγητικά.
• Αναλγησία: αντιφλεγμονώδη, παρακεταμόλη και, κατά περίπτωση, τοπικές αλοιφές. Τα οπιοειδή αναλγητικά χρησιμοποιούνται συνετά, γιατί προκαλούν δυσκοιλιότητα.
• Κίνηση: περπάτημα από την πρώτη ημέρα. Αποφύγετε την πολύωρη καθιστή θέση σε σκληρή επιφάνεια και τη βαριά άσκηση μέχρι να σας επιτρέψει ο γιατρός.
• Υγιεινή: καθαρισμός με νερό αντί για χαρτί, ήπιο σκούπισμα με μαλακή πετσέτα.

Πιθανές επιπλοκές της εγχείρησης αιμορροΐδων

Η αιμορροϊδεκτομή είναι ασφαλής επέμβαση, όμως όπως κάθε χειρουργείο έχει πιθανές επιπλοκές:

• Πόνος, που είναι αναμενόμενος και όχι επιπλοκή, αλλά μπορεί να είναι έντονος αν δεν ελεγχθεί σωστά.
• Κατακράτηση ούρων τις πρώτες ώρες.
• Αιμορραγία: πρώιμη, μέσα στις πρώτες ώρες, ή όψιμη, συνήθως 7 έως 14 ημέρες μετά, όταν αποκολλώνται οι εσχάρες των τραυμάτων. Η σημαντική αιμορραγία είναι ασυνήθιστη, αλλά χρειάζεται άμεση εκτίμηση.
• Φλεγμονή του τραύματος, σπάνια λόγω της πλούσιας αιμάτωσης της περιοχής.
• Δερματικά «κρόσσια» (skin tags) που μπορεί να παραμείνουν.
• Στένωση του πρωκτού, σπάνια, όταν αφαιρεθεί υπερβολικός ιστός. Γι’ αυτό η διατήρηση των γεφυρών είναι κρίσιμη.
• Διαταραχή εγκράτειας, σπάνια και συνήθως παροδική, κυρίως για αέρια.
• Υποτροπή, ασυνήθιστη μετά από αιμορροϊδεκτομή.

Θρόμβωση αιμορροΐδων και αιμορροϊδική κρίση

Η θρόμβωση αιμορροΐδων και η αιμορροϊδική κρίση είναι οξείες καταστάσεις που μπορεί να εμφανιστούν σε κάποιον με προϋπάρχουσα αιμορροϊδοπάθεια. Συνήθως πυροδοτούνται από έναν παράγοντα όπως έντονο στρες, δυσκοιλιότητα, διάρροια, κατανάλωση αλκοόλ ή καυτερών τροφών, πολύωρη καθιστή θέση ή εγκυμοσύνη.

Εκδηλώνονται με έντονο πόνο και μια σκληρή, μελανή, ευαίσθητη διόγκωση στον πρωκτό. Η αντιμετώπιση εξαρτάται κυρίως από τον χρόνο που έχει περάσει:

• Συντηρητική αντιμετώπιση: αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη, μαλακτικά κοπράνων, φλεβοτονικά φάρμακα, εδρόλουτρα, διατροφή πλούσια σε ίνες και ξεκούραση. Οι περισσότερες θρομβώσεις υποχωρούν σταδιακά μέσα σε 1 έως 3 εβδομάδες.
• Εκτομή του θρόμβου: όταν ο πόνος είναι έντονος και η θρόμβωση πρόσφατη (συνήθως τις πρώτες 72 ώρες), η αφαίρεση του θρόμβου δίνει γρήγορη ανακούφιση. Γίνεται με γενική αναισθησία, πάντα με την παρουσία αναισθησιολόγου και κατόπιν προεγχειρητικού ελέγχου.
• Αιμορροϊδεκτομή σε δεύτερο χρόνο: αν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται ή συνυπάρχει προχωρημένη αιμορροϊδοπάθεια, η οριστική αντιμετώπιση προγραμματίζεται αφού υποχωρήσει η οξεία φάση.

Στην εγκυμοσύνη η αντιμετώπιση είναι κατά κανόνα συντηρητική, με προσεκτική επιλογή φαρμάκων. Επεμβατική αντιμετώπιση γίνεται μόνο αν ο πόνος είναι πολύ έντονος.

Πότε να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

Μετά από αιμορροϊδεκτομή, επικοινωνήστε άμεσα με τον χειρουργό σας ή πηγαίνετε σε νοσοκομείο αν παρουσιάσετε:

• αιμορραγία που δεν σταματά ή γεμίζει τη λεκάνη, ή θρόμβους αίματος,
• αδυναμία ούρησης για πολλές ώρες,
• πυρετό ή ρίγη,
• πόνο που αυξάνεται αντί να μειώνεται, παρά τα αναλγητικά,
• πρήξιμο και έντονο πόνο στην περιοχή που μπορεί να υποδηλώνει απόστημα,
• ζάλη ή αδυναμία μετά από αιμορραγία.

Και χωρίς επέμβαση, η αιμορραγία από τον πρωκτό δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στις αιμορροΐδες. Χρειάζεται πάντα ιατρική εκτίμηση, ιδιαίτερα μετά τα 45 έτη, αν αλλάξουν οι συνήθειες του εντέρου ή αν υπάρχει απώλεια βάρους.

Τι επηρεάζει το κόστος της αιμορροϊδεκτομής

Το κόστος της επέμβασης διαμορφώνεται από συγκεκριμένους παράγοντες:

• η τεχνική (laser, κλασική εκτομή, ψαλίδι υπερήχων, Longo/PPH, HAL-RAR),
• τα αναλώσιμα και ο εξοπλισμός που απαιτεί κάθε τεχνική, όπως η ίνα laser ή το ψαλίδι υπερήχων,
• η ανάγκη συνδυασμού τεχνικών στην ίδια επέμβαση,
• το είδος της αναισθησίας,
• η διάρκεια της νοσηλείας (ημερήσια ή 24ωρη),
• η κλινική,
• οι αμοιβές του χειρουργού, του αναισθησιολόγου και της ομάδας,
• η ασφαλιστική κάλυψη, δημόσια ή ιδιωτική.

Το ιατρείο συνεργάζεται με όλους τους ασφαλιστικούς φορείς. Συγκεκριμένη ενημέρωση δίνεται μετά την εξέταση, όταν αποφασιστεί η κατάλληλη μέθοδος.

Ο χειρουργός και το ραντεβού

Ο Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης, Γενικός Χειρουργός (MD, MSc, PhDc, FACS) και Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής & Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Ψυχικού, έχει εκπαιδευτεί στην πρωκτολογία στο IRCAD Στρασβούργου, διαθέτει εξειδίκευση στις τεχνικές laser για τις αιμορροΐδες και είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Κολοπρωκτολογίας και της European Society of Coloproctology (ESCP). Εφαρμόζει όλο το φάσμα των σύγχρονων τεχνικών, από το laser και την HAL-RAR μέχρι την PPH και την κλασική εκτομή, και επιλέγει για κάθε ασθενή την καταλληλότερη, όχι το αντίστροφο. Κάθε επέμβαση γίνεται με αναισθησιολόγο και μετά από πλήρη προεγχειρητικό έλεγχο. Για τη συνολική πρωκτολογική του δραστηριότητα, δείτε τη σελίδα πρωκτολόγος στην Αθήνα.

Στην προεγχειρητική συζήτηση, φέρτε τις εξετάσεις σας (π.χ. πρόσφατη κολονοσκόπηση) και σημειώστε τις απορίες σας για την προετοιμασία, τη φροντίδα, την επάνοδο στην εργασία και το κόστος. Περιγράψτε τις απαιτήσεις της εργασίας και της καθημερινότητάς σας, ώστε ο σχεδιασμός να γίνει ρεαλιστικά.

Ο Δρ. Ζησιάδης δέχεται στο Ψυχικό (Άντερσεν 1, 6ος όροφος), την Κηφισιά (Κυριαζή 36α), το Ίλιον (Δαναών 69) και τον Άγιο Δημήτριο (Λ. Βουλιαγμένης 224). Τηλέφωνο: 210 8010606. Μπορείτε επίσης να κλείσετε ραντεβού με γενικό χειρουργό ηλεκτρονικά.

Προεγχειρητική συζήτηση για την αιμορροϊδεκτομή

Η ενημέρωση για την επέμβαση συνδέεται με την κλινική εικόνα των αιμορροΐδων και τις προηγούμενες προσπάθειες αντιμετώπισης. Φέρτε σχετικές εξετάσεις και καταγράψτε τις απορίες σας για την προετοιμασία, τη φροντίδα και την επάνοδο στις δραστηριότητες. Οι σελίδες για laser LHP και HAL βοηθούν να γνωρίσετε τους διαφορετικούς όρους πριν από την προσωπική συζήτηση με τον χειρουργό.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πόσος είναι ο χρόνος ανάρρωσης μετά από αιμορροϊδεκτομή;

Εξαρτάται από την τεχνική. Μετά από laser ή HAL-RAR, η επιστροφή στην εργασία γίνεται σε 3 έως 5 ημέρες, και σε εργασία γραφείου συχνά από τις πρώτες 24 έως 48 ώρες μετά το laser. Μετά από κλασική εκτομή Milligan-Morgan ή Ferguson, η επιστροφή γίνεται σε 1 έως 2 εβδομάδες και η πλήρης επούλωση των ανοιχτών τραυμάτων σε 4 έως 6 εβδομάδες. Εδρόλουτρα, μαλακές κενώσεις και σωστή αναλγησία κάνουν τη μεγαλύτερη διαφορά.

Τι είναι η μέθοδος Milligan-Morgan;

Είναι η κλασική ανοικτή αιμορροϊδεκτομή, που περιγράφηκε το 1937 στο St Mark’s Hospital του Λονδίνου. Ο χειρουργός αφαιρεί τα αιμορροϊδικά πακέτα, απολινώνει τα αγγεία τους και αφήνει τα τραύματα ανοικτά να επουλωθούν, διατηρώντας γέφυρες υγιούς ιστού ανάμεσά τους. Έχει το χαμηλότερο ποσοστό υποτροπής, με αντίτιμο περισσότερο πόνο τις πρώτες ημέρες.

Πονάει πολύ η αιμορροϊδεκτομή;

Η κλασική εκτομή προκαλεί περισσότερο πόνο από το laser και τις άλλες ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, κυρίως τις πρώτες ημέρες και στις πρώτες κενώσεις. Με τοπική διήθηση αναλγητικών μακράς διάρκειας κατά την επέμβαση, πολυτροπική αναλγησία, μαλακτικά κοπράνων και εδρόλουτρα, ελέγχεται ικανοποιητικά στους περισσότερους ασθενείς. Η αφαίρεση εξωτερικών συνιστωσών με ψαλίδι υπερήχων έχει συνήθως ηπιότερη πορεία. Πόνος που αυξάνεται αντί να μειώνεται χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Ποιες είναι οι επιπλοκές μετά από εγχείρηση αιμορροΐδων;

Οι συχνότερες είναι ο πόνος, η παροδική κατακράτηση ούρων και μικρή αιμορραγία στις κενώσεις. Λιγότερο συχνά εμφανίζονται όψιμη αιμορραγία, συνήθως 7 έως 14 ημέρες μετά, φλεγμονή ή δερματικά κρόσσια. Σπάνιες είναι η στένωση του πρωκτού και η διαταραχή εγκράτειας, που συνήθως είναι παροδική. Η εμπειρία του χειρουργού και η σωστή τεχνική μειώνουν τους κινδύνους.

Πότε χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για τις αιμορροΐδες;

Επεμβατική θεραπεία συνιστάται όταν αποτύχει η συντηρητική αγωγή, σε αιμορροΐδες 3ου και 4ου βαθμού, σε μικτές αιμορροΐδες με συμπτώματα, σε υποτροπές και σε αιμορραγία που προκαλεί αναιμία. Στον 3ο βαθμό, το laser LHP, η HAL-RAR και η PPH είναι εξαιρετικές επιλογές. Η κλασική εκτομή αποτελεί το gold standard για τις βαριές περιπτώσεις 4ου βαθμού με μεγάλες εξωτερικές συνιστώσες ή θρομβώσεις.

Ποια είναι η διαφορά της αιμορροϊδεκτομής από τη μέθοδο Longo;

Η αιμορροϊδεκτομή αφαιρεί τον αιμορροϊδικό ιστό. Η μέθοδος Longo (PPH) αφαιρεί με stapler μια λωρίδα βλεννογόνου πάνω από τις αιμορροΐδες και τις «ανεβάζει» στη θέση τους, χωρίς τραύμα στο ευαίσθητο δέρμα του πρωκτού. Η Longo πονά λιγότερο τις πρώτες ημέρες, όμως σύμφωνα με τις οδηγίες της ESCP έχει υψηλότερα ποσοστά υποτροπής ή επανεμφάνισης της πρόπτωσης σε βάθος χρόνου και δεν ταιριάζει σε μεγάλες εξωτερικές αιμορροΐδες.

Πόσες μέρες νοσηλείας χρειάζονται;

Για laser, HAL-RAR και PPH η νοσηλεία είναι ημερήσια: μπαίνετε το πρωί και παίρνετε εξιτήριο το απόγευμα της ίδιας ημέρας. Για εκτεταμένες ανοιχτές αιμορροϊδεκτομές προτιμάται 24ωρη διανυκτέρευση. Το εξιτήριο δίνεται όταν ο πόνος ελέγχεται με φάρμακα από το στόμα και ουρείτε κανονικά, μαζί με γραπτές οδηγίες για φάρμακα, εδρόλουτρα, διατροφή και επανεξέταση.

Τι αναισθησία γίνεται στην επέμβαση αιμορροΐδων;

Όλες οι επεμβάσεις αιμορροΐδων γίνονται με γενική αναισθησία: το laser, η αφαίρεση εξωτερικών αιμορροΐδων με ψαλίδι υπερήχων, η HAL-RAR, η PPH, η κλασική εκτομή και η εκτομή θρόμβου. Ο αναισθησιολόγος είναι πάντα παρών και προηγείται προεγχειρητικός έλεγχος. Στις εκτεταμένες κλασικές εκτομές προστίθεται συχνά τοπική διήθηση αναλγητικών μακράς διάρκειας για τις πρώτες ώρες.

Βιβλιογραφία

• van Tol RR, Kleijnen J, Watson AJM, et al. European Society of ColoProctology: guideline for haemorrhoidal disease. Colorectal Dis. 2020;22(6):650-662.
• Davis BR, Lee-Kong SA, Migaly J, Feingold DL, Steele SR. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Dis Colon Rectum. 2018;61(3):284-292.
• Milligan ETC, Morgan CN, Jones LE, Officer R. Surgical anatomy of the anal canal, and the operative treatment of haemorrhoids. Lancet. 1937;230(5959):1119-1124.