Σμηγματογόνος κύστη: αξιολόγηση και αφαίρεση

Η σμηγματογόνος κύστη είναι ένα καλοήθες, στρογγυλό ογκίδιο κάτω από το δέρμα, γεμάτο με ένα παχύρρευστο, κιτρινωπό υλικό. Είναι από τα πιο συχνά «σπυριά» που φέρνουν τους ανθρώπους στον γενικό χειρουργό και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, στο πρόσωπο, στο κεφάλι, στην πλάτη, ακόμη και στα γεννητικά όργανα.

Οι περισσότεροι ασθενείς έρχονται με τις ίδιες απορίες. Υπάρχει κρέμα που τη διαλύει; Χρειάζεται αντιβίωση; Μπορώ να τη σπάσω μόνος μου; Πόσο κοστίζει η αφαίρεση; Η απάντηση στην πρώτη ερώτηση είναι σύντομη: καμία κρέμα και καμία φυσική θεραπεία δεν εξαφανίζει την κύστη, γιατί το πρόβλημα βρίσκεται στο τοίχωμά της, που μένει κάτω από το δέρμα. Η οριστική λύση είναι η πλήρης χειρουργική αφαίρεση.

Ο Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης, Γενικός Χειρουργός και Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής & Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών – Ψυχικού, εξηγεί παρακάτω τι είναι η κύστη, πώς ξεχωρίζει από άλλα ογκίδια, τι κάνουμε όταν φλεγμαίνει και πώς γίνεται η αφαίρεση.

Σμηγματογόνος κύστη: τι είναι;

Η λέξη «σμηγματογόνος» δημιουργεί σύγχυση. Στην καθημερινή γλώσσα, και σε πολλά ιατρεία, ονομάζουμε έτσι κάθε κλειστή κύστη του δέρματος που περιέχει λιπαρό, τυρώδες υλικό. Στην πραγματικότητα οι περισσότερες από αυτές είναι επιδερμοειδείς κύστεις: ένας μικρός «σάκος» από κύτταρα επιδερμίδας που έχουν βρεθεί κάτω από την επιφάνεια του δέρματος και συνεχίζουν να παράγουν κερατίνη. Η κερατίνη μαζεύεται μέσα στον σάκο και η κύστη μεγαλώνει σιγά σιγά.

Μια άλλη συχνή μορφή είναι η τριχειλημματική (ή τριχική) κύστη, που εμφανίζεται κυρίως στο τριχωτό της κεφαλής και έχει συχνά κληρονομικό χαρακτήρα. Η γνήσια κύστη των σμηγματογόνων αδένων (στεατοκύστωμα) είναι πιο σπάνια και εμφανίζεται συνήθως πολλαπλή.

Για τον ασθενή η διάκριση έχει περιορισμένη πρακτική σημασία. Όλες αυτές οι κύστεις:

• είναι καλοήθεις,
• έχουν τοίχωμα (κάψα) που, αν μείνει, ξαναγεμίζει,
• δεν φεύγουν με φάρμακα,
• αντιμετωπίζονται οριστικά με αφαίρεση ολόκληρου του τοιχώματος.

Η σμηγματογόνος κύστη ανήκει στις καλοήθεις βλάβες του δέρματος. Η εξαλλαγή σε κακοήθεια είναι εξαιρετικά σπάνια και έχει περιγραφεί μόνο σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Για τον λόγο αυτό, κάθε ογκίδιο που αφαιρείται στέλνεται για ιστολογική εξέταση, ώστε η διάγνωση να είναι βέβαιη.

Πώς αναγνωρίζεται: χαρακτηριστικά και φωτογραφίες

Πολλοί αναζητούν φωτογραφίες για να καταλάβουν αν αυτό που έχουν είναι κύστη. Τα τυπικά χαρακτηριστικά είναι:

• Στρογγυλό, ελαστικό ογκίδιο κάτω από το δέρμα, μεγέθους από λίγα χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά.
• Μικρή μαύρη τελεία (πόρος) στην κορυφή του σε πολλές περιπτώσεις. Είναι το στόμιο της κύστης προς την επιφάνεια.
• Κινείται μαζί με το δέρμα, επειδή είναι προσκολλημένη σε αυτό.
• Δεν πονά, εκτός αν φλεγμαίνει.
• Αν πιεστεί, μπορεί να βγάλει λευκοκίτρινο, τυρώδες υλικό με χαρακτηριστική δυσοσμία.

Οι φωτογραφίες στο διαδίκτυο βοηθούν να πάρει κανείς μια ιδέα, αλλά δεν αρκούν για διάγνωση. Ένα λίπωμα, ένα διογκωμένο λεμφογάγγλιο, ένα απόστημα ή, σπάνια, ένας όγκος του δέρματος μπορεί να μοιάζουν. Η κλινική εξέταση από γιατρό είναι ο μόνος αξιόπιστος τρόπος.

Σμηγματογόνος κύστη ή λίπωμα;

Η πιο συχνή σύγχυση είναι με το λίπωμα. Το λίπωμα είναι πιο μαλακό, βρίσκεται βαθύτερα, δεν έχει πόρο στην επιφάνεια και γλιστρά κάτω από το δέρμα χωρίς να το παρασύρει. Δεν περιέχει υγρό ή τυρώδες υλικό, αλλά λιπώδη ιστό. Αναλυτικά για αυτό το ογκίδιο θα βρείτε στη σελίδα λίπωμα: πότε είναι επικίνδυνο και πώς αφαιρείται.

Σπυρί σαν κύστη ή πραγματική κύστη;

Ένα φλεγμονώδες σπυρί ακμής ή μια θυλακίτιδα μπορεί να μοιάζει με μικρή κύστη. Η διαφορά είναι ότι το σπυρί υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες. Η κύστη παραμένει, συχνά για χρόνια, και μπορεί να φλεγμαίνει ξανά και ξανά στο ίδιο σημείο.

Σημεία εμφάνισης της σμηγματογόνου κύστης

Η σμηγματογόνος κύστη του δέρματος εμφανίζεται συνήθως σε περιοχές με πολλές τρίχες και σμηγματογόνους αδένες:

• στο κεφάλι και ιδιαίτερα στο τριχωτό της κεφαλής,
• στο πρόσωπο, όπως γύρω από το μάτι, στο μάγουλο ή στο πηγούνι,
• στο αυτί και πίσω από αυτό,
• στον λαιμό,
• στη ράχη, δηλαδή στην πλάτη,
• στο στήθος,
• στη μασχάλη,
• στις βουβωνικές πτυχές και στα γεννητικά όργανα (στα αιδοία ή στον όσχεο).

Κύστη στο πρόσωπο

Στο πρόσωπο η αφαίρεση σχεδιάζεται με ιδιαίτερη προσοχή στο αισθητικό αποτέλεσμα. Η τομή τοποθετείται, όπου είναι δυνατόν, στις φυσικές γραμμές του δέρματος και η σύγκλειση γίνεται με λεπτά ράμματα. Γύρω από το μάτι απαιτείται επιπλέον προσοχή λόγω του λεπτού δέρματος.

Σμηγματογόνος κύστη στα γεννητικά όργανα

Κύστεις στον όσχεο, στα μεγάλα χείλη του αιδοίου ή στη βουβωνική πτυχή είναι συχνές και καλοήθεις. Στον όσχεο μπορεί να είναι πολλαπλές. Επειδή η περιοχή είναι ευαίσθητη και επιρρεπής σε φλεγμονή από την τριβή και την υγρασία, συχνά προτιμάται η αφαίρεση όσο η κύστη είναι μικρή και ήσυχη. Στις γυναίκες, μια διόγκωση στο κάτω τμήμα των χειλέων πρέπει να διαφοροδιαγνωστεί από την κύστη του αδένα Bartholin, που αντιμετωπίζεται διαφορετικά. Στη βουβωνική χώρα, μια διόγκωση που μεγαλώνει όταν βήχετε ή σφίγγεστε μπορεί να είναι βουβωνοκήλη και όχι κύστη.

Σμηγματογόνος κύστη: ποια είναι τα αίτια εμφάνισης;

Τα ακριβή αίτια δεν είναι πάντα σαφή. Οι παράγοντες που σχετίζονται με την εμφάνισή της είναι:

• απόφραξη του στομίου ενός τριχοθυλακίου, που παγιδεύει κύτταρα και κερατίνη κάτω από την επιφάνεια,
• κληρονομικοί παράγοντες, ιδιαίτερα στις κύστεις του τριχωτού της κεφαλής,
• μικροτραυματισμοί του δέρματος που «σπρώχνουν» κύτταρα της επιδερμίδας προς τα βαθύτερα στρώματα,
• έντονη ακμή στο παρελθόν,
• σπάνια, γενετικά σύνδρομα με πολλαπλές κύστεις (π.χ. σύνδρομο Gardner), που αξίζει να διερευνηθούν όταν οι κύστεις είναι πολλές και εμφανίζονται σε νεαρή ηλικία.

Η κύστη δεν οφείλεται σε κακή υγιεινή και δεν είναι μεταδοτική.

Συμπτώματα της σμηγματογόνου κύστης

Στις περισσότερες περιπτώσεις η σμηγματογόνος κύστη δεν προκαλεί συμπτώματα. Ο ασθενής απλώς ψηλαφεί ένα ογκίδιο. Σε ορισμένες περιπτώσεις προκαλεί αίσθημα πίεσης, ειδικά όταν βρίσκεται σε σημείο που πιέζεται από ρούχα, ζώνη, σουτιέν ή μαξιλάρι.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η κύστη φλεγμαίνει ή μολυνθεί. Τότε εμφανίζονται ερυθρότητα, διόγκωση, θερμότητα και πόνος, και μπορεί να δημιουργηθεί απόστημα.

Σμηγματογόνος κύστη με φλεγμονή

Η φλεγμονή είναι ο πιο συχνός λόγος που ο ασθενής ζητά βοήθεια. Και εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που αλλάζει τη θεραπεία: δεν είναι κάθε κόκκινη, πρησμένη κύστη μολυσμένη.

Πολύ συχνά το τοίχωμα της κύστης σπάει κάτω από το δέρμα, μετά από πίεση ή τραυματισμό. Η κερατίνη που διαφεύγει ερεθίζει έντονα τους γύρω ιστούς και προκαλεί φλεγμονή χωρίς μικρόβια. Σε άλλες περιπτώσεις υπάρχει πραγματική μικροβιακή λοίμωξη και σχηματίζεται πύον.

Τι κάνουμε σε κάθε περίπτωση:

• Ήπια φλεγμονή χωρίς πύον: ζεστές κομπρέσες, αποφυγή πίεσης και παρακολούθηση. Πολλές φορές υποχωρεί.
• Απόστημα (συλλογή πύου): χρειάζεται τομή και παροχέτευση. Αυτή είναι η πιο αποτελεσματική θεραπεία για τον πόνο.
• Κυτταρίτιδα γύρω από την κύστη, πυρετός ή ειδικοί παράγοντες κινδύνου (π.χ. διαβήτης, ανοσοκαταστολή): εδώ ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει αντιβίωση από το στόμα.

Η οριστική αφαίρεση της κύστης προγραμματίζεται συνήθως αφού υποχωρήσει η φλεγμονή, μετά από μερικές εβδομάδες. Σε φλεγμαίνοντα ιστό το τοίχωμα είναι εύθρυπτο, δύσκολα αφαιρείται ολόκληρο, και ο κίνδυνος υποτροπής αυξάνεται.

Σμηγματογόνος κύστη και αντιβίωση

Η αντιβίωση είναι από τα πιο συχνά ερωτήματα. Η σύντομη απάντηση: η αντιβίωση δεν θεραπεύει την κύστη. Μπορεί να βοηθήσει σε πραγματική λοίμωξη του δέρματος γύρω της, αλλά το τοίχωμα μένει και η κύστη συνήθως ξαναγεμίζει.

Σε μια ήσυχη κύστη χωρίς φλεγμονή, η αντιβίωση δεν έχει καμία θέση. Σε ένα απόστημα, η παροχέτευση είναι η βασική θεραπεία και η αντιβίωση προστίθεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η άσκοπη λήψη αντιβιοτικών αυξάνει την αντοχή των μικροβίων και τις παρενέργειες χωρίς όφελος. Αντιβίωση παίρνετε μόνο με συνταγή και οδηγία γιατρού.

Σμηγματογόνος κύστη: κρέμα, αλοιφή και φυσική θεραπεία

Πολλοί αναζητούν μια κρέμα, μια αντιβιοτική αλοιφή ή μια φυσική θεραπεία για να αποφύγουν την αφαίρεση. Είναι κατανοητό. Η ειλικρινής απάντηση όμως είναι ότι:

• Καμία κρέμα δεν διαλύει την κύστη. Το τοίχωμα βρίσκεται κάτω από το δέρμα και δεν επηρεάζεται από ό,τι απλώνεται στην επιφάνεια.
• Η αντιβιοτική κρέμα για κύστη μπορεί να έχει θέση μόνο σε επιφανειακή λοίμωξη του δέρματος, π.χ. μετά από παροχέτευση. Δεν μικραίνει την κύστη.
• Φυσικές θεραπείες (έλαιο τεϊόδεντρου, μηλόξυδο, αλόη, κατάπλασμα) δεν έχουν αποδειγμένη αποτελεσματικότητα. Το μηλόξυδο και άλλες όξινες ουσίες μπορεί να ερεθίσουν ή να κάψουν το δέρμα.
• Οι ζεστές κομπρέσες είναι το μόνο απλό μέτρο που μπορεί να ανακουφίσει μια ήπια φλεγμονή, επειδή βοηθούν την τοπική κυκλοφορία. Δεν θεραπεύουν την κύστη.

Γιατί να μην τη «σπάσετε» μόνοι σας

Το να πιέσετε ή να τρυπήσετε την κύστη με βελόνα είναι η πιο συνηθισμένη αιτία φλεγμονής. Βγαίνει ένα μέρος του περιεχομένου, αλλά το τοίχωμα μένει, και συχνά σπάει μέσα στο δέρμα. Το αποτέλεσμα είναι πόνος, απόστημα, μεγαλύτερη ουλή και πιο δύσκολη αφαίρεση αργότερα.

Σμηγματογόνος κύστη: διάγνωση

Για τη διάγνωση, ο γενικός χειρουργός λαμβάνει το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς και κάνει κλινική εξέταση. Ρωτά πότε εμφανίστηκε το ογκίδιο, αν έχει αλλάξει μέγεθος, αν έχει φλεγμάνει στο παρελθόν και αν υπάρχουν παρόμοια ογκίδια σε άλλα σημεία.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η κλινική εξέταση αρκεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί συμπληρωματικά υπερηχογράφημα μαλακών μορίων, για να επιβεβαιωθεί ο κυστικός χαρακτήρας, το βάθος και η σχέση με τους γύρω ιστούς. Η μαγνητική τομογραφία χρειάζεται σπάνια, όταν το ογκίδιο είναι μεγάλο, βαθύ ή έχει άτυπα χαρακτηριστικά. Η οριστική επιβεβαίωση γίνεται με την ιστολογική εξέταση μετά την αφαίρεση.

Πότε αφαιρείται μία σμηγματογόνος κύστη;

Δεν χρειάζεται κάθε μικρή, ήσυχη κύστη άμεση αφαίρεση. Η αφαίρεση συστήνεται όταν:

• η κύστη αυξάνεται σε μέγεθος,
• έχει φλεγμάνει ή έχει δημιουργήσει απόστημα, ιδιαίτερα αν αυτό έχει συμβεί περισσότερες από μία φορές,
• βρίσκεται σε σημείο που πιέζεται ή τραυματίζεται καθημερινά,
• υπάρχει αισθητική ενόχληση, π.χ. στο πρόσωπο ή στον λαιμό,
• η εικόνα είναι άτυπη και χρειάζεται ιστολογική επιβεβαίωση.

Η αφαίρεση όσο η κύστη είναι μικρή και χωρίς φλεγμονή έχει πρακτικά πλεονεκτήματα: μικρότερη τομή, ευκολότερη πλήρης αφαίρεση του τοιχώματος, μικρότερη ουλή και χαμηλότερος κίνδυνος υποτροπής.

Σμηγματογόνος κύστη: αντιμετώπιση και θεραπεία

Η μόνη οριστική θεραπεία είναι η πλήρης αφαίρεση της κύστης μαζί με το τοίχωμά της. Αν το τοίχωμα μείνει, έστω και εν μέρει, η κύστη μπορεί να ξαναγεμίσει.

Όταν η μόλυνση και η φλεγμονή δεν έχουν αποφευχθεί, ο γιατρός μπορεί να συστήσει ειδική αντιβιοτική κρέμα ή αντιβίωση από το στόμα, ανάλογα με την εικόνα, ή να παροχετεύσει το απόστημα. Η οριστική αφαίρεση ακολουθεί όταν ο ιστός ηρεμήσει.

Η μέθοδος αφαίρεσης και η φροντίδα του τραύματος συζητούνται στην προσωπική αξιολόγηση. Ο χειρουργός εξηγεί την προσέγγιση, τους πιθανούς κινδύνους και τη συνέχεια της παρακολούθησης.

Τεχνικές αφαίρεσης

• Κλασική εκτομή: μια μικρή ελλειπτική τομή γύρω από τον πόρο, αφαίρεση ολόκληρης της κύστης και σύγκλειση με ράμματα. Είναι η πιο αξιόπιστη μέθοδος για μεγάλες ή υποτροπιάζουσες κύστεις.
• Ελάχιστη τομή (minimal excision): για μικρές κύστεις, από μια πολύ μικρή οπή αδειάζει το περιεχόμενο και στη συνέχεια αφαιρείται το τοίχωμα. Αφήνει πολύ μικρή ουλή.
• Αφαίρεση με τη βοήθεια laser: το laser χρησιμοποιείται για να δημιουργηθεί μια μικρή οπή με ελάχιστη αιμορραγία, από την οποία αφαιρείται το περιεχόμενο και το τοίχωμα. Ταιριάζει σε επιλεγμένες κύστεις, ιδιαίτερα σε εμφανή σημεία. Περισσότερα για τη χρήση της τεχνολογίας αυτής θα βρείτε στη σελίδα για τις εφαρμογές του laser στη γενική χειρουργική.

Η επιλογή εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση, το αν έχει προηγηθεί φλεγμονή και το επιθυμητό αισθητικό αποτέλεσμα.

Η επέμβαση της σμηγματογόνου κύστης

Η επέμβαση είναι μικρή και γίνεται με γενική αναισθησία, με τον αναισθησιολόγο πάντα παρόντα και μετά από προεγχειρητικό έλεγχο, οπότε δεν νιώθετε τίποτα. Ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι του αμέσως μετά και ακολουθεί μετεγχειρητική παρακολούθηση.

Διάρκεια επέμβασης

Η διαδικασία είναι σύντομη. Διαρκεί συνήθως 10 έως 30 λεπτά, ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση της κύστης.

Πού πραγματοποιείται

Οι μικρές σμηγματογόνες κύστεις αφαιρούνται συνήθως στο ιατρείο, σε χώρο κατάλληλα εξοπλισμένο για μικροεπεμβάσεις. Μια μεγαλύτερη κύστη, μια κύστη σε δύσκολο σημείο ή πολλαπλές κύστεις μπορεί να χρειαστούν αφαίρεση σε κλινική. Ο χειρουργός κρίνει πού θα γίνει η επέμβαση.

Πλεονεκτήματα της αφαίρεσης με laser

Σε κατάλληλα επιλεγμένες κύστεις, η χρήση laser προσφέρει:

• σύντομη διαδικασία,
• ελάχιστη αιμορραγία κατά την επέμβαση,
• πολύ μικρή τομή και, συνήθως, καλό αισθητικό αποτέλεσμα,
• συνήθως ελάχιστη ανάγκη για αναλγητικά,
• ήπιες μετεγχειρητικές αλλαγές,
• πολύ σύντομη παραμονή, χωρίς νοσηλεία,
• γρήγορη επιστροφή στην εργασία και στις καθημερινές δραστηριότητες,
• δυνατότητα εφαρμογής και σε κύστεις που έχουν υποτροπιάσει μετά από προηγούμενες επεμβάσεις.

Όπως κάθε επέμβαση, έτσι και αυτή έχει μικρό κίνδυνο επιπλοκών, όπως αιμάτωμα, λοίμωξη του τραύματος ή υποτροπή, που ο χειρουργός θα συζητήσει μαζί σας.

Μετά την αφαίρεση: φροντίδα και ανάρρωση

• Το τραύμα καλύπτεται με γάζα για 24 έως 48 ώρες. Στη συνέχεια συνήθως επιτρέπεται το ντους.
• Ο πόνος είναι συνήθως ήπιος και ελέγχεται με απλά παυσίπονα αν χρειαστεί.
• Τα ράμματα, αν υπάρχουν, αφαιρούνται σε 5 έως 14 ημέρες, ανάλογα με την περιοχή (στο πρόσωπο νωρίτερα, στην πλάτη αργότερα).
• Αποφύγετε την έντονη άσκηση και την τριβή στην περιοχή για λίγες ημέρες.
• Η ουλή ωριμάζει μέσα σε μερικούς μήνες. Η προστασία από τον ήλιο βοηθά να μη σκουρύνει.
• Το αποτέλεσμα της ιστολογικής εξέτασης συζητείται στην επανεξέταση.

Θα αφήσει σημάδι;

Κάθε τομή στο δέρμα αφήνει μια ουλή. Με σωστό σχεδιασμό, αφαίρεση όσο η κύστη είναι μικρή και ήσυχη και καλή φροντίδα, η ουλή είναι συνήθως λεπτή και διακριτική. Μεγαλύτερη ουλή αφήνουν συνήθως οι κύστεις που έχουν φλεγμάνει πολλές φορές ή έχουν σπάσει.

Υπάρχει ποσοστό επανεμφάνισης;

Όταν η σμηγματογόνος κύστη αφαιρεθεί πλήρως μαζί με το τοίχωμά της, η πιθανότητα υποτροπής στο ίδιο σημείο είναι χαμηλή. Υποτροπή συμβαίνει συνήθως όταν η κύστη είχε φλεγμάνει πρόσφατα ή όταν μέρος του τοιχώματος δεν αφαιρέθηκε. Μια νέα κύστη σε άλλο σημείο δεν είναι υποτροπή, αλλά ξεχωριστό πρόβλημα.

Υπάρχει τρόπος πρόληψης;

Δεν υπάρχει αποδεδειγμένος τρόπος πρόληψης της σμηγματογόνου κύστης. Μπορείτε όμως να μειώσετε τον κίνδυνο φλεγμονής μιας υπάρχουσας κύστης αν δεν την πιέζετε, δεν την τρυπάτε και αποφεύγετε την τριβή στην περιοχή.

Τι επηρεάζει το κόστος αφαίρεσης

Η «σμηγματογόνος κύστη αφαίρεση τιμή» είναι από τις πιο συχνές αναζητήσεις. Το κόστος δεν είναι ενιαίο, γιατί εξαρτάται από:

• το μέγεθος και το βάθος της κύστης,
• τη θέση (πρόσωπο, γεννητικά όργανα ή άλλο ευαίσθητο σημείο απαιτούν περισσότερο χρόνο και προσοχή),
• τον αριθμό των κυστών που αφαιρούνται στην ίδια συνεδρία,
• την τεχνική (κλασική εκτομή ή χρήση laser),
• τον χώρο όπου γίνεται η επέμβαση (ιατρείο ή κλινική),
• την ιστολογική εξέταση του παρασκευάσματος,
• την ασφαλιστική κάλυψη του ασθενούς.

Μετά την κλινική εξέταση, ο χειρουργός μπορεί να σας δώσει συγκεκριμένη ενημέρωση για τη δική σας περίπτωση. Ο Δρ. Ζησιάδης συνεργάζεται με όλους τους ασφαλιστικούς φορείς.

Πότε να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

Επικοινωνήστε με γιατρό χωρίς καθυστέρηση αν:

• η κύστη γίνεται γρήγορα κόκκινη, πρησμένη και πολύ επώδυνη,
• η ερυθρότητα απλώνεται γύρω από την κύστη,
• έχετε πυρετό ή ρίγος,
• βγαίνει πύον ή αίμα,
• έχετε διαβήτη ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό και η κύστη φλεγμαίνει,
• το ογκίδιο μεγαλώνει γρήγορα, είναι σκληρό, ακίνητο ή έχει ελκωθεί.

Πριν συζητήσετε την αφαίρεση μιας κύστης

Φέρτε όποια γνωμάτευση ή εξέταση υπάρχει και αναφέρετε προηγούμενα επεισόδια στην ίδια περιοχή. Για διαφορετικό είδος διόγκωσης υπάρχει η σελίδα του λιπώματος, ενώ το άρθρο για τις κύστεις, τον έλεγχο και τη φροντίδα εξετάζει επιμέρους απορίες. Η προσωπική εξέταση διευκρινίζει τι αφορά τη δική σας περίπτωση πριν προγραμματιστεί αντιμετώπιση.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Θα αισθανθώ πόνο κατά την αφαίρεση;

Όχι. Η αφαίρεση γίνεται με γενική αναισθησία, με την παρουσία αναισθησιολόγου, οπότε δεν νιώθετε τίποτα κατά τη διάρκειά της. Μετά την επέμβαση μπορεί να υπάρξει ήπια ενόχληση για μία ή δύο ημέρες, που ελέγχεται με απλό παυσίπονο αν χρειαστεί.

Υπάρχει κρέμα που εξαφανίζει τη σμηγματογόνο κύστη;

Όχι. Καμία κρέμα, αλοιφή ή φυσική θεραπεία δεν διαλύει την κύστη, γιατί το τοίχωμά της βρίσκεται κάτω από το δέρμα. Μια αντιβιοτική κρέμα μπορεί να έχει θέση μόνο σε επιφανειακή λοίμωξη του δέρματος, με οδηγία γιατρού. Οι ζεστές κομπρέσες ανακουφίζουν μια ήπια φλεγμονή, αλλά η οριστική λύση είναι η πλήρης χειρουργική αφαίρεση.

Χρειάζεται αντιβίωση για τη σμηγματογόνο κύστη;

Συνήθως όχι. Μια ήσυχη κύστη δεν χρειάζεται αντιβίωση. Ακόμη και η κόκκινη, πρησμένη κύστη συχνά οφείλεται σε ερεθισμό από τη ρήξη του τοιχώματος και όχι σε μικρόβια. Αν σχηματιστεί απόστημα, η βασική θεραπεία είναι η παροχέτευση. Αντιβίωση από το στόμα δίνεται όταν υπάρχει εκτεταμένη λοίμωξη, πυρετός ή ειδικοί παράγοντες κινδύνου.

Μπορώ απλώς να «σπάσω» την κύστη, αντί να την αφαιρέσω;

Δεν συνιστάται. Όταν πιέζετε ή τρυπάτε την κύστη, βγαίνει μόνο μέρος του περιεχομένου και το τοίχωμα μένει, άρα η κύστη ξαναγεμίζει. Επιπλέον, το τοίχωμα συχνά σπάει μέσα στο δέρμα και προκαλεί έντονη φλεγμονή ή απόστημα. Το αποτέλεσμα είναι περισσότερος πόνος, μεγαλύτερη ουλή και δυσκολότερη αφαίρεση αργότερα.

Αν έχω παραπάνω από μία κύστες, πώς γίνεται η αφαίρεση;

Συχνά μπορούν να αφαιρεθούν περισσότερες από μία κύστεις στην ίδια επέμβαση, εφόσον το μέγεθος, η θέση και ο συνολικός χρόνος το επιτρέπουν. Αν οι κύστεις είναι πολλές ή μεγάλες, ο χειρουργός μπορεί να προτείνει να γίνουν σε στάδια. Το πλάνο αποφασίζεται μετά την κλινική εξέταση.

Γιατί να αφαιρέσω την κύστη, αν όπως λένε ξαναεμφανίζεται;

Η κύστη ξαναεμφανίζεται κυρίως όταν αδειάζει χωρίς να αφαιρεθεί το τοίχωμα ή όταν αφαιρείται ενώ είναι φλεγμαίνουσα. Όταν η αφαίρεση γίνεται πλήρως, σε ήσυχη φάση, η πιθανότητα υποτροπής στο ίδιο σημείο είναι χαμηλή. Η αφαίρεση προλαμβάνει επίσης τις επαναλαμβανόμενες φλεγμονές και επιτρέπει ιστολογική επιβεβαίωση.

Υπάρχει περίπτωση μια τέτοια κύστη να γίνει καρκίνος;

Η σμηγματογόνος κύστη είναι καλοήθης και η εξαλλαγή της σε κακοήθεια είναι εξαιρετικά σπάνια. Γι’ αυτό κάθε ιστός που αφαιρείται στέλνεται για ιστολογική εξέταση. Ένα ογκίδιο που μεγαλώνει γρήγορα, είναι σκληρό, ακίνητο ή έχει ελκωθεί χρειάζεται εξέταση χωρίς καθυστέρηση, γιατί μπορεί να μην είναι απλή κύστη.

Μπορεί ο αισθητικός να κάνει την αφαίρεση; Μόνο στην εφηβεία εμφανίζονται;

Η αφαίρεση κύστης είναι χειρουργική πράξη και πρέπει να γίνεται από γιατρό, σε κατάλληλα εξοπλισμένο χώρο, με αποστείρωση, αναισθησιολόγο και αποστολή του ιστού για ιστολογική εξέταση. Όσο για την ηλικία, οι κύστεις αυτές δεν περιορίζονται στην εφηβεία: εμφανίζονται συχνότερα σε ενήλικες, αλλά μπορούν να παρουσιαστούν σε κάθε ηλικία.

Πριν συζητήσετε την αφαίρεση μιας κύστης

Σημειώστε πότε εμφανίστηκε η κύστη, αν έχει φλεγμάνει και αν έχετε πάρει αντιβίωση. Φέρτε όποια γνωμάτευση ή εξέταση υπάρχει, π.χ. υπερηχογράφημα, και αναφέρετε προηγούμενες επεμβάσεις στην ίδια περιοχή. Για διαφορετικό είδος διόγκωσης στο σώμα, συμβουλευτείτε τη σελίδα του λιπώματος· για κύστη στην περιοχή πάνω από τους γλουτούς, τη σελίδα για την κύστη κόκκυγος, που είναι διαφορετική πάθηση.

Ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης θα σας ενημερώσει για τη διάγνωση και την αφαίρεση της κύστης σας στα ιατρεία του στο Ψυχικό, στην Κηφισιά, στο Ίλιον και στον Άγιο Δημήτριο. Καλέστε στο 210 8010606 ή κλείστε ραντεβού για εξέταση της κύστης.

Βιβλιογραφία

• Zuber TJ. Minimal excision technique for epidermoid (sebaceous) cysts. Am Fam Physician. 2002;65(7):1409-1412.
• Weir CB, St. Hilaire NJ. Epidermal Inclusion Cyst. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; τελευταία ενημέρωση.
• Stevens DL, et al. Practice guidelines for the diagnosis and management of skin and soft tissue infections: 2014 update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2014;59(2):e10-e52.