Γαστρεκτομή: χειρουργική αφαίρεση στομάχου

Η γαστρεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση τμήματος ή ολόκληρου του στομάχου. Εφαρμόζεται κυρίως για την αντιμετώπιση του καρκίνου του στομάχου, όπου η αφαίρεση στομάχου μαζί με τους λεμφαδένες της περιοχής αποτελεί τη βασική θεραπεία με στόχο την ίαση. Για τους περισσότερους ασθενείς με εντοπισμένη νόσο, το χειρουργείο, συχνά σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία, είναι αυτό που προσφέρει πραγματική πιθανότητα μακροχρόνιας επιβίωσης.

Κατά την επέμβαση αφαιρείται ο όγκος μαζί με τμήμα ή ολόκληρο τον στόμαχο, με επαρκή υγιή όρια, και οι αντίστοιχοι λεμφαδένες. Η ποιότητα της λεμφαδενεκτομής επηρεάζει τόσο τη σωστή σταδιοποίηση όσο και την έκβαση. Ανάλογα με τη θέση του όγκου, το μέγεθος και την έκτασή του, ο χειρουργός αποφασίζει αν θα γίνει μερική (υφολική) ή ολική γαστρεκτομή, και αν η επέμβαση θα γίνει ανοιχτά ή λαπαροσκοπικά.

Σε αυτή τη σελίδα θα βρείτε πότε χρειάζεται γαστρεκτομή, ποια είδη υπάρχουν, πώς γίνεται, τι επιπλοκές μπορεί να εμφανιστούν, τι γνωρίζουμε για την επιβίωση μετά την ολική γαστρεκτομή, και πώς είναι η ζωή και η διατροφή χωρίς στομάχι ή με μικρότερο στομάχι.

Πότε χρειάζεται αφαίρεση στομάχου από καρκίνο

Ο καρκίνος του στομάχου είναι η κύρια ένδειξη για γαστρεκτομή. Η επέμβαση προτείνεται όταν η νόσος είναι εντοπισμένη στον στόμαχο και στους γειτονικούς λεμφαδένες, χωρίς απομακρυσμένες μεταστάσεις.

Σε πολύ πρώιμους όγκους, που περιορίζονται στον βλεννογόνο και έχουν ευνοϊκά ιστολογικά χαρακτηριστικά, μπορεί να αρκεί η ενδοσκοπική αφαίρεση (ενδοσκοπική υποβλεννογόνια εκτομή), χωρίς γαστρεκτομή. Σε όγκους που διηθούν βαθύτερα, ή σε μεγαλύτερους όγκους, χρειάζεται χειρουργική επέμβαση.

Στους περισσότερους ασθενείς με όγκο που διηθεί βαθύτερα το τοίχωμα ή με ύποπτους λεμφαδένες, οι σύγχρονες οδηγίες συστήνουν περιεγχειρητική χημειοθεραπεία: κύκλους πριν και μετά τη γαστρεκτομή. Αυτό μικραίνει τον όγκο, αντιμετωπίζει νωρίς πιθανές μικρομεταστάσεις και βελτιώνει την επιβίωση σε σύγκριση με το χειρουργείο μόνο. Η απόφαση λαμβάνεται σε ογκολογικό συμβούλιο.

Περισσότερα για τη νόσο, τα συμπτώματα και τα στάδιά της θα βρείτε στη σελίδα για τον καρκίνο του στομάχου, τα συμπτώματα και τη θεραπεία.

Σε ποιες άλλες περιπτώσεις συστήνεται η γαστρεκτομή;

Εκτός από τον καρκίνο, μερική ή ολική γαστρεκτομή μπορεί να χρειαστεί σε:

• Καλοήθεις ή χαμηλής κακοήθειας όγκους του στομάχου, όπως οι γαστρεντερικοί στρωματικοί όγκοι (GIST) και ορισμένοι νευροενδοκρινείς όγκοι. Στους GIST συχνά αρκεί μια περιορισμένη, σφηνοειδής εκτομή του τοιχώματος, που γίνεται συχνά λαπαροσκοπικά.
• Σοβαρό πεπτικό έλκος που προκαλεί στένωση της εξόδου του στομάχου ή δεν επουλώνεται παρά τη θεραπεία. Σήμερα αυτό είναι σπάνιο, χάρη στα σύγχρονα φάρμακα και στην εκρίζωση του ελικοβακτηριδίου.
• Διάτρηση στομάχου, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
• Αιμορραγία στομάχου που δεν ελέγχεται ενδοσκοπικά ή με εμβολισμό.
• Κληρονομικό διάχυτο γαστρικό καρκίνο (μετάλλαξη CDH1), όπου μπορεί να συζητηθεί προληπτική ολική γαστρεκτομή.
• Νοσογόνο παχυσαρκία, με τη μορφή της επιμήκους γαστρεκτομής (γαστρικό μανίκι), που περιγράφεται παρακάτω.

Διάτρηση στομάχου: πότε χρειάζεται χειρουργείο

Η διάτρηση στομάχου είναι μια οπή στο τοίχωμα του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου, που συνήθως οφείλεται σε πεπτικό έλκος. Εκδηλώνεται με ξαφνικό, πολύ έντονο πόνο στην κοιλιά, που συχνά περιγράφεται ως «μαχαιριά», και σκληρή, σαν σανίδα, κοιλιά. Είναι επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεση μετάβαση σε νοσοκομείο.

Στις περισσότερες περιπτώσεις διάτρησης από έλκος δεν γίνεται γαστρεκτομή. Η οπή κλείνεται με ραφή και κάλυψη από επίπλουν, συχνά λαπαροσκοπικά, και γίνεται πλύση της κοιλιάς. Ακολουθεί φαρμακευτική αγωγή για το έλκος και θεραπεία για το ελικοβακτηρίδιο αν υπάρχει. Γαστρεκτομή χρειάζεται σε πολύ μεγάλες διατρήσεις, όταν υπάρχει υποψία ότι η διάτρηση οφείλεται σε καρκίνο ή όταν συνυπάρχει σοβαρή αιμορραγία ή στένωση. Από κάθε έλκος στομάχου λαμβάνονται βιοψίες για αποκλεισμό κακοήθειας. Για τη γενικότερη εικόνα της οξείας κοιλίας, δείτε τη σελίδα για την περιτονίτιδα, τα συμπτώματα και τη θεραπεία της.

Είδη γαστρεκτομής

Τα βασικά είδη γαστρεκτομής είναι δύο:

• Υφολική (μερική) γαστρεκτομή, όπου αφαιρείται ένα τμήμα του στομάχου, συνήθως το κάτω (περιφερικό) τμήμα, και ό,τι παραμένει ενώνεται με το λεπτό έντερο.
• Ολική γαστρεκτομή, όπου αφαιρείται ολόκληρος ο στόμαχος και το λεπτό έντερο ενώνεται απευθείας με τον οισοφάγο.

Υφολική γαστρεκτομή: μερική αφαίρεση στομάχου

Η υφολική ή περιφερική γαστρεκτομή προτιμάται όταν ο όγκος βρίσκεται στο κάτω τμήμα του στομάχου (άντρο ή πυλωρός) και υπάρχει αρκετή απόσταση από το πάνω μέρος για ασφαλή όρια. Αφαιρούνται συνήθως τα δύο τρίτα έως τα τέσσερα πέμπτα του στομάχου. Το τμήμα που μένει ενώνεται με το λεπτό έντερο, με διάφορες τεχνικές ανασύστασης (Billroth I, Billroth II ή Roux-en-Y).

Το πλεονέκτημα είναι ότι διατηρείται ένα μικρό «δοχείο» για την τροφή, οπότε η διατροφή μετά την επέμβαση είναι συνήθως ευκολότερη και η απώλεια βάρους μικρότερη σε σύγκριση με την ολική γαστρεκτομή.

Ολική γαστρεκτομή

Η ολική γαστρεκτομή γίνεται όταν ο όγκος βρίσκεται στο πάνω ή μεσαίο τμήμα του στομάχου, όταν καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του ή όταν πρόκειται για διάχυτο τύπο καρκίνου που απλώνεται στο τοίχωμα. Μετά την αφαίρεση, ένα σκέλος του λεπτού εντέρου ανεβαίνει και ενώνεται με τον οισοφάγο (οισοφαγονηστιδική αναστόμωση κατά Roux-en-Y). Η τροφή περνά πλέον κατευθείαν από τον οισοφάγο στο έντερο.

Κεντρική ή εγγύς γαστρεκτομή

Σε επιλεγμένους πρώιμους όγκους του πάνω τμήματος του στομάχου, μπορεί να αφαιρεθεί μόνο το εγγύς τμήμα. Οι ενδείξεις είναι περιορισμένες και η επιλογή εξατομικεύεται.

Όγκοι της γαστροοισοφαγικής συμβολής και οισοφαγεκτομή

Όταν ο όγκος βρίσκεται στο σημείο όπου ο οισοφάγος συναντά τον στόμαχο, μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση και του κατώτερου τμήματος του οισοφάγου (οισοφαγεκτομή), μαζί με τμήμα ή ολόκληρο τον στόμαχο. Η επιλογή ανάμεσα σε διευρυμένη ολική γαστρεκτομή και οισοφαγεκτομή εξαρτάται από την ακριβή θέση και την έκταση του όγκου. Αν αφαιρεθεί τμήμα του οισοφάγου, το υπόλοιπο ενώνεται με τον στόμαχο που απομένει, τον οποίο ο χειρουργός διαμορφώνει σε σωλήνα, ή με το λεπτό έντερο.

Λεμφαδενεκτομή: γιατί έχει σημασία

Μαζί με τον στόμαχο αφαιρούνται και οι λεμφαδένες που τον αποχετεύουν. Στον καρκίνο του στομάχου, οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν λεμφαδενεκτομή D2 σε εξειδικευμένα κέντρα, δηλαδή αφαίρεση των λεμφαδένων γύρω από τον στόμαχο και κατά μήκος των κύριων αρτηριών του. Για αξιόπιστη σταδιοποίηση πρέπει να εξεταστούν τουλάχιστον 16 λεμφαδένες, και ιδανικά περισσότεροι.

Η επαρκής λεμφαδενεκτομή επιτρέπει σωστή σταδιοποίηση, καθοδηγεί τη θεραπεία μετά το χειρουργείο και μειώνει τον κίνδυνο τοπικής υποτροπής. Αν ο όγκος έχει διηθήσει κάποιο γειτονικό όργανο, μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθεί και αυτό, ώστε η εκτομή να γίνει σε υγιή όρια.

Ανοιχτή γαστρεκτομή

Η ανοιχτή γαστρεκτομή μπορεί να είναι περιφερική (υφολική), κεντρική ή ολική. Το είδος της επέμβασης εξαρτάται από την έκταση της νόσου και την κρίση του χειρουργού.

Διαδικασία

Η ανοιχτή γαστρεκτομή γίνεται υπό γενική αναισθησία. Ξεκινά με μια τομή στη μέση γραμμή της κοιλιάς, από το στέρνο μέχρι περίπου τον ομφαλό. Πρώτα ελέγχεται όλη η κοιλιά για μεταστάσεις στο περιτόναιο ή στο ήπαρ.

Στη συνέχεια κρίνεται αν θα αφαιρεθεί τμήμα ή ολόκληρος ο στόμαχος και αν θα χρειαστεί να αφαιρεθεί και τμήμα του οισοφάγου. Αν αφαιρεθεί τμήμα του στομάχου, το υπόλοιπο ενώνεται με το λεπτό έντερο, ώστε να αποκατασταθεί η οδός αποχέτευσης του στομάχου. Αν αφαιρεθεί ολόκληρος ο στόμαχος, ο οισοφάγος ενώνεται με το λεπτό έντερο. Μαζί με τον στόμαχο αφαιρούνται οι αντίστοιχοι λεμφαδένες και, αν χρειάζεται, γειτονικά όργανα που έχουν διηθηθεί.

Η ανοιχτή επέμβαση προτιμάται συχνά σε πολύ μεγάλους ή τοπικά προχωρημένους όγκους που διηθούν γειτονικά όργανα.

Λαπαροσκοπική γαστρεκτομή

Στη λαπαροσκοπική γαστρεκτομή η επέμβαση γίνεται μέσα από μικρές τομές, με κάμερα και ειδικά εργαλεία. Η κάμερα δίνει στον χειρουργό μεγεθυμένη, καθαρή εικόνα των οργάνων και των αγγείων, κάτι που βοηθά στη λεπτομερή λεμφαδενεκτομή. Ο στόμαχος αφαιρείται από μια μικρή τομή.

Η λαπαροσκοπική γαστρεκτομή είναι απαιτητική επέμβαση. Χρειάζεται εξειδίκευση και εξοικείωση του χειρουργού με την τεχνική, ώστε να τηρούνται οι ογκολογικές αρχές και να περιορίζονται οι επιπλοκές. Μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες από την Ασία έδειξαν ότι η λαπαροσκοπική υφολική γαστρεκτομή, στον πρώιμο αλλά και στον τοπικά προχωρημένο καρκίνο, έχει παρόμοια ογκολογικά αποτελέσματα με την ανοιχτή, με λιγότερες επιπλοκές του τραύματος και ταχύτερη ανάρρωση. Για την ολική γαστρεκτομή τα δεδομένα αυξάνονται σταθερά, και η λαπαροσκοπική προσέγγιση εφαρμόζεται σε επιλεγμένους ασθενείς από έμπειρες ομάδες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και το ρομποτικό σύστημα, που προσφέρει τρισδιάστατη εικόνα και εργαλεία με αρθρώσεις. Περισσότερα στη σελίδα για τη ρομποτική χειρουργική da Vinci, ενώ για τη θέση της λαπαροσκόπησης στον καρκίνο δείτε τις εφαρμογές της λαπαροσκοπικής χειρουργικής.

Συχνά πριν από τη γαστρεκτομή γίνεται διαγνωστική λαπαροσκόπηση, για να αποκλειστούν μικρές μεταστάσεις στο περιτόναιο που δεν φαίνονται στην αξονική.

Πλεονεκτήματα λαπαροσκοπικής γαστρεκτομής

• Μικρές χειρουργικές τομές, με καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.
• Λιγότερος μετεγχειρητικός πόνος και μικρότερη ανάγκη για ισχυρά παυσίπονα.
• Ταχύτερη κινητοποίηση και ανάρρωση.
• Λιγότερες επιπλοκές του τραύματος και μικρότερος κίνδυνος μετεγχειρητικής κήλης.
• Συχνά μικρότερη απώλεια αίματος.
• Ταχύτερη επιστροφή στην εργασία και στις καθημερινές δραστηριότητες.

Γαστρεκτομή για την παχυσαρκία

Η νοσογόνος παχυσαρκία είναι ένας ακόμη λόγος για να γίνει γαστρεκτομή, με εντελώς διαφορετική λογική από την ογκολογική επέμβαση.

Επιμήκης γαστρεκτομή ή γαστρική παράκαμψη

Η επιμήκης γαστρεκτομή (γαστρικό μανίκι) χρησιμοποιείται για τη μείωση του σωματικού βάρους και των κινδύνων που συνδέονται με αυτό, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η υπέρταση και η άπνοια ύπνου. Συστήνεται σε ασθενείς που δεν μπορούν να χάσουν βάρος με δίαιτα και άσκηση και πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια για βαριατρική επέμβαση.

Η επέμβαση γίνεται λαπαροσκοπικά: αφαιρείται κατά μήκος το μεγαλύτερο μέρος του στομάχου και μένει ένας στενός σωλήνας. Έτσι μειώνεται η ποσότητα φαγητού που μπορεί να καταναλωθεί, ενώ αλλάζουν και οι ορμόνες που ρυθμίζουν την πείνα. Ο ασθενής πρέπει να ακολουθεί συγκεκριμένη διατροφή και να ασκείται. Μια άλλη αποτελεσματική μέθοδος είναι η γαστρική παράκαμψη. Ο χειρουργός, αφού λάβει το ιστορικό και εξετάσει τον ασθενή, θα προτείνει την τεχνική που ταιριάζει καλύτερα στην περίπτωσή του. Περισσότερα στη σελίδα για το γαστρικό μανίκι, τους κινδύνους και τα αποτελέσματα.

Πριν τη γαστρεκτομή

Ο προεγχειρητικός έλεγχος είναι βασικό στοιχείο της συνολικής έκβασης. Για τη γαστρεκτομή λόγω καρκίνου περιλαμβάνει:

• γαστροσκόπηση με λήψη βιοψιών, για τη διάγνωση και τον ακριβή εντοπισμό του όγκου
• αξονική τομογραφία θώρακος και κοιλίας, για την έκταση της νόσου
• ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα, όταν θεωρείται απαραίτητο, για το βάθος διήθησης και τους γειτονικούς λεμφαδένες
• διαγνωστική λαπαροσκόπηση σε επιλεγμένους ασθενείς
• PET-CT σε ορισμένες περιπτώσεις
• αιματολογικές εξετάσεις, εκτίμηση της διατροφικής κατάστασης, καρδιολογική και αναισθησιολογική εκτίμηση

Κατά τον έλεγχο προσδιορίζεται πόσο έχει επεκταθεί ο όγκος στους γύρω ιστούς, αν υπάρχουν διηθημένοι λεμφαδένες ή διήθηση γειτονικών οργάνων, και αν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις.

Προετοιμασία του ασθενούς

Πολλοί ασθενείς με καρκίνο στομάχου έχουν χάσει βάρος πριν από τη διάγνωση. Η διατροφική υποστήριξη με συμπληρώματα πρωτεΐνης και θερμίδων, η διόρθωση της αναιμίας, η διακοπή του καπνίσματος και η τακτική σωματική δραστηριότητα βελτιώνουν την αντοχή στο χειρουργείο και μειώνουν τις επιπλοκές.

Αφαίρεση στομάχου: επιπλοκές

Η γαστρεκτομή είναι μια μείζων και σύνθετη επέμβαση. Οι πιθανές επιπλοκές χωρίζονται σε πρώιμες και απώτερες.

Πρώιμες επιπλοκές

• Διαφυγή από την αναστόμωση ή από το κολόβωμα του δωδεκαδακτύλου. Είναι η πιο σοβαρή ειδική επιπλοκή. Μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά, ενδοσκοπικά ή με επανεπέμβαση.
• Αιμορραγία, ενδοκοιλιακή ή από την αναστόμωση.
• Ενδοκοιλιακό απόστημα.
• Παγκρεατικό συρίγγιο, μετά από εκτεταμένη λεμφαδενεκτομή κοντά στο πάγκρεας.
• Πνευμονικές επιπλοκές, όπως πνευμονία ή υγρό στον υπεζωκότα.
• Θρομβοεμβολικά επεισόδια.
• Λοιμώξεις του τραύματος ή του ουροποιητικού.

Απώτερες επιπλοκές και λειτουργικές αλλαγές

• Σύνδρομο ντάμπινγκ (dumping). Η τροφή περνά πολύ γρήγορα στο έντερο. Προκαλεί, λίγο μετά το φαγητό, εφίδρωση, ταχυκαρδία, ζάλη, κοιλιακές κράμπες ή διάρροια (πρώιμο ντάμπινγκ) ή, μία έως τρεις ώρες μετά, συμπτώματα χαμηλού σακχάρου (όψιμο ντάμπινγκ). Βελτιώνεται με διατροφικές αλλαγές.
• Απώλεια βάρους, ιδίως μετά από ολική γαστρεκτομή.
• Έλλειψη βιταμίνης B12. Μετά από ολική γαστρεκτομή χάνεται ο ενδογενής παράγοντας που χρειάζεται για την απορρόφησή της, οπότε η B12 χορηγείται δια βίου, συνήθως με ενέσεις.
• Σιδηροπενική αναιμία και έλλειψη ασβεστίου και βιταμίνης D, με κίνδυνο οστεοπόρωσης.
• Παλινδρόμηση χολής στον οισοφάγο.
• Στένωση της αναστόμωσης, που συνήθως αντιμετωπίζεται με ενδοσκοπική διαστολή.

Μετά την επέμβαση: νοσηλεία και ανάρρωση

Η γαστρεκτομή είναι μια δύσκολη και πολύπλοκη επέμβαση. Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως περίπου 7 έως 10 ημέρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο ασθενής περνά τις πρώτες ημέρες σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) ή σε μονάδα αυξημένης φροντίδας, για στενή παρακολούθηση.

Η κινητοποίηση ξεκινά άμεσα, από την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα. Η σίτιση επανέρχεται σταδιακά. Ανάλογα με το πρωτόκολλο και την πορεία του ασθενούς, μπορεί να χορηγηθεί για μερικές ημέρες παρεντερική ή εντερική διατροφή, μέχρι να ανεχθεί ικανοποιητική ποσότητα τροφής από το στόμα. Πολλά κέντρα, με πρωτόκολλα ταχείας ανάρρωσης, ξεκινούν υγρά από το στόμα πολύ νωρίς.

Ανάρρωση μετά από γαστρεκτομή στο σπίτι

• Πρώτες εβδομάδες: κούραση και περιορισμένη όρεξη είναι αναμενόμενες. Περπατάτε καθημερινά.
• Βάρη: αποφεύγετε την άρση βαρών για περίπου έξι εβδομάδες.
• Εργασία: η επιστροφή εξαρτάται από τη φύση της εργασίας και από τη χημειοθεραπεία μετά το χειρουργείο. Συχνά χρειάζονται αρκετές εβδομάδες έως λίγους μήνες.
• Βάρος: η απώλεια βάρους τους πρώτους μήνες είναι συχνή. Ζυγίζεστε τακτικά και ενημερώνετε την ομάδα σας.

Η πλήρης προσαρμογή στον νέο τρόπο σίτισης χρειάζεται συνήθως αρκετούς μήνες έως έναν χρόνο.

Διατροφή μετά την αφαίρεση στομάχου

Χωρίς στομάχι, ή με μικρό στομάχι, δεν μπορείτε να φάτε μεγάλες ποσότητες μαζί. Οι βασικοί κανόνες είναι:

• 6 έως 8 μικρά γεύματα την ημέρα αντί για τρία μεγάλα
• αργό φαγητό και πολύ καλό μάσημα
• υγρά ανάμεσα στα γεύματα, όχι μαζί με αυτά, για να μη γεμίζετε γρήγορα και για να περιορίζεται το ντάμπινγκ
• πρωτεΐνη σε κάθε γεύμα: αυγά, ψάρι, κοτόπουλο, γιαούρτι, τυρί, όσπρια όταν τα ανέχεστε
• περιορισμός της ζάχαρης και των γλυκών ροφημάτων, που προκαλούν ντάμπινγκ
• σύνθετοι υδατάνθρακες αντί για απλά σάκχαρα
• συμπληρώματα βιταμίνης B12, σιδήρου, ασβεστίου, βιταμίνης D και πολυβιταμινών, όπως ορίσει ο γιατρός σας
• παρακολούθηση από διαιτολόγο, ιδανικά από τους πρώτους μήνες

Πολλοί ασθενείς επανέρχονται σε μια ικανοποιητική, ποικίλη διατροφή μέσα στον πρώτο χρόνο, έχοντας προσαρμόσει τον τρόπο που τρώνε.

Ολική γαστρεκτομή και επιβίωση

Η επιβίωση μετά τη γαστρεκτομή για καρκίνο εξαρτάται κυρίως από το στάδιο της νόσου τη στιγμή της επέμβασης, και όχι από το αν η γαστρεκτομή ήταν ολική ή μερική. Η επιλογή ολικής ή υφολικής γαστρεκτομής γίνεται με κριτήριο τη θέση και τον τύπο του όγκου, ώστε να επιτευχθούν καθαρά όρια.

Οι παράγοντες που επηρεάζουν την πρόγνωση είναι:

• το βάθος διήθησης του όγκου στο τοίχωμα του στομάχου
• ο αριθμός των διηθημένων λεμφαδένων
• η ύπαρξη μεταστάσεων
• τα καθαρά όρια εκτομής (R0)
• η ανταπόκριση στη χημειοθεραπεία
• ο ιστολογικός τύπος και η γενική κατάσταση του ασθενούς

Στους πολύ πρώιμους καρκίνους, η πενταετής επιβίωση μετά από σωστή χειρουργική θεραπεία είναι πολύ υψηλή, συχνά πάνω από 90%. Στα πιο προχωρημένα στάδια μειώνεται σημαντικά, αλλά η περιεγχειρητική χημειοθεραπεία έχει βελτιώσει τα αποτελέσματα σε σύγκριση με το χειρουργείο μόνο. Τα στατιστικά αφορούν ομάδες ασθενών και δεν προβλέπουν με ακρίβεια την πορεία ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Ο ογκολόγος και ο χειρουργός σας μπορούν να σας δώσουν μια εκτίμηση με βάση την ιστολογική σας απάντηση.

Η ζωή χωρίς στομάχι είναι απόλυτα εφικτή. Με τις κατάλληλες διατροφικές προσαρμογές και τα συμπληρώματα, πολλοί ασθενείς επιστρέφουν στην εργασία, στις δραστηριότητές τους και στην κοινωνική τους ζωή.

Παρακολούθηση

Μετά τη θεραπεία ακολουθεί πρόγραμμα παρακολούθησης με κλινική εξέταση, αιματολογικό έλεγχο (συμπεριλαμβανομένων B12, σιδήρου, βιταμίνης D) και απεικονιστικές ή ενδοσκοπικές εξετάσεις, σύμφωνα με τις οδηγίες και την κρίση της ογκολογικής ομάδας.

Τι επηρεάζει το κόστος

Το κόστος μιας γαστρεκτομής εξαρτάται από:

• το είδος της επέμβασης (υφολική, ολική, επιμήκης γαστρεκτομή)
• την τεχνική (ανοιχτή, λαπαροσκοπική ή ρομποτική)
• τα αναλώσιμα, όπως τα εργαλεία συρραφής
• τη διάρκεια της νοσηλείας και την ανάγκη για ΜΕΘ
• τον προεγχειρητικό έλεγχο και την ιστολογική εξέταση
• το νοσοκομείο και τη θέση νοσηλείας
• την ασφαλιστική κάλυψη

Ο Δρ. Ζησιάδης συνεργάζεται με όλους τους ασφαλιστικούς φορείς και ενημερώνει αναλυτικά για κάθε περίπτωση στο ραντεβού.

Πότε να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

Μετά από γαστρεκτομή, επικοινωνήστε αμέσως με τον χειρουργό σας ή πηγαίνετε στα επείγοντα αν εμφανίσετε:

• πυρετό πάνω από 38°C ή ρίγη
• έντονο ή αυξανόμενο κοιλιακό πόνο ή πόνο στο στήθος
• ταχυκαρδία, δύσπνοια ή έντονη αδυναμία
• εμέτους, ιδίως με αίμα, ή αδυναμία λήψης υγρών
• μαύρα κόπρανα ή αίμα στις κενώσεις
• δυσκολία στην κατάποση που επιδεινώνεται
• ερυθρότητα, πύον ή εκκροή από το τραύμα
• πόνο ή πρήξιμο στη γάμπα

Ο ξαφνικός, πολύ έντονος κοιλιακός πόνος, σε οποιονδήποτε άνθρωπο, μπορεί να σημαίνει διάτρηση στομάχου και χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.

Γαστρεκτομή και συζήτηση του χειρουργικού πλάνου

Στην επίσκεψη είναι χρήσιμος ο διαθέσιμος ενδοσκοπικός, ιστολογικός και απεικονιστικός έλεγχος, μαζί με προηγούμενες γνωματεύσεις. Ζητήστε να συζητηθούν ο στόχος της χειρουργικής πρότασης, το είδος της γαστρεκτομής, ο ρόλος της χημειοθεραπείας, η διατροφή και η μετέπειτα φροντίδα.

Ο Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης, Γενικός Χειρουργός (MD, MSc, PhDc, FACS), είναι Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής & Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών – Ψυχικού, με εκπαίδευση στη λαπαροσκοπική χειρουργική στο IRCAD του Στρασβούργου και πιστοποίηση στη ρομποτική χειρουργική. Δέχεται στα ιατρεία σε Ψυχικό, Κηφισιά, Ίλιον και Άγιο Δημήτριο. Για ραντεβού καλέστε στο 210 8010606 ή χρησιμοποιήστε τη σελίδα επικοινωνίας και ραντεβού.

Γαστρεκτομή και συζήτηση του χειρουργικού πλάνου

Η σελίδα της επέμβασης συνδέεται με την παρουσίαση του καρκίνου στομάχου. Στην επίσκεψη είναι χρήσιμος ο διαθέσιμος ενδοσκοπικός, ιστολογικός και απεικονιστικός έλεγχος, μαζί με προηγούμενες γνωματεύσεις. Ζητήστε να συζητηθούν ο στόχος της χειρουργικής πρότασης και η μετέπειτα φροντίδα. Για ευρύτερη ενημέρωση δείτε τις εφαρμογές της λαπαροσκόπησης στην ογκολογική χειρουργική.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πότε γίνεται αφαίρεση στομάχου από καρκίνο;

Η αφαίρεση στομάχου προτείνεται όταν ο καρκίνος είναι εντοπισμένος στον στόμαχο και στους γειτονικούς λεμφαδένες, χωρίς απομακρυσμένες μεταστάσεις. Πολύ πρώιμοι όγκοι μπορεί να αφαιρεθούν ενδοσκοπικά. Στους περισσότερους πιο προχωρημένους όγκους προηγείται χημειοθεραπεία, ακολουθεί η γαστρεκτομή με λεμφαδενεκτομή και, συνήθως, συμπληρωματική χημειοθεραπεία. Η απόφαση λαμβάνεται σε ογκολογικό συμβούλιο.

Ποια είναι η επιβίωση μετά από ολική γαστρεκτομή;

Η επιβίωση εξαρτάται κυρίως από το στάδιο του καρκίνου, όχι από το αν η γαστρεκτομή ήταν ολική ή μερική. Στους πρώιμους καρκίνους η πενταετής επιβίωση μετά από σωστή χειρουργική θεραπεία ξεπερνά συχνά το 90%. Σε προχωρημένα στάδια είναι χαμηλότερη, αλλά βελτιώνεται με την περιεγχειρητική χημειοθεραπεία. Μια εξατομικευμένη εκτίμηση δίνεται με βάση την ιστολογική απάντηση.

Μπορεί κανείς να ζήσει χωρίς στομάχι;

Ναι. Μετά από ολική γαστρεκτομή ο οισοφάγος ενώνεται με το λεπτό έντερο, που αναλαμβάνει την πέψη και την απορρόφηση. Χρειάζονται μικρά, συχνά γεύματα, υγρά ανάμεσα στα γεύματα και δια βίου χορήγηση βιταμίνης B12, καθώς και άλλα συμπληρώματα όπου χρειάζεται. Πολλοί άνθρωποι, μετά από περίοδο προσαρμογής, ζουν δραστήρια και επιστρέφουν στην εργασία τους.

Ποιες είναι οι επιπλοκές της αφαίρεσης στομάχου;

Οι πρώιμες επιπλοκές περιλαμβάνουν διαφυγή από την αναστόμωση, αιμορραγία, απόστημα, παγκρεατικό συρίγγιο, πνευμονία και θρόμβωση. Αργότερα μπορεί να εμφανιστούν σύνδρομο ντάμπινγκ, απώλεια βάρους, έλλειψη βιταμίνης B12, σιδήρου και ασβεστίου, παλινδρόμηση χολής ή στένωση της αναστόμωσης. Οι περισσότερες αντιμετωπίζονται με διατροφικές αλλαγές, συμπληρώματα ή απλές παρεμβάσεις.

Τι είναι η υφολική γαστρεκτομή;

Υφολική ή μερική γαστρεκτομή είναι η αφαίρεση του κάτω τμήματος του στομάχου, συνήθως των δύο τρίτων έως τεσσάρων πέμπτων, με ένωση του υπολοίπου με το λεπτό έντερο. Γίνεται όταν ο όγκος βρίσκεται στο κάτω μέρος του στομάχου και υπάρχει αρκετή απόσταση για ασφαλή όρια. Επειδή μένει ένα μικρό στομάχι, η διατροφή συνήθως είναι ευκολότερη από ό,τι μετά από ολική γαστρεκτομή.

Πόσο διαρκεί η ανάρρωση μετά από γαστρεκτομή;

Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως 7 έως 10 ημέρες. Στο σπίτι, η κούραση και η μειωμένη όρεξη είναι συχνές τις πρώτες εβδομάδες. Η άρση βαρών αποφεύγεται για περίπου έξι εβδομάδες. Η πλήρης προσαρμογή στον νέο τρόπο σίτισης μπορεί να χρειαστεί αρκετούς μήνες έως έναν χρόνο, ειδικά αν ακολουθεί χημειοθεραπεία.

Η διάτρηση στομάχου χρειάζεται πάντα χειρουργείο;

Η διάτρηση στομάχου ή δωδεκαδακτύλου είναι επείγουσα κατάσταση και στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται χειρουργικά, συχνά λαπαροσκοπικά, με ραφή της οπής και κάλυψη με επίπλουν, όχι με γαστρεκτομή. Γαστρεκτομή χρειάζεται σε πολύ μεγάλες διατρήσεις ή όταν υπάρχει υποψία καρκίνου. Σε λίγους επιλεγμένους, σταθερούς ασθενείς με μικρή, ήδη σφραγισμένη διάτρηση, μπορεί να δοκιμαστεί συντηρητική αντιμετώπιση.

Μπορεί η γαστρεκτομή να γίνει λαπαροσκοπικά;

Ναι, σε κατάλληλους ασθενείς. Μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες έδειξαν ότι η λαπαροσκοπική υφολική γαστρεκτομή έχει παρόμοια ογκολογικά αποτελέσματα με την ανοιχτή, με λιγότερο πόνο, λιγότερες επιπλοκές τραύματος και ταχύτερη ανάρρωση. Η λαπαροσκοπική ολική γαστρεκτομή εφαρμόζεται σε επιλεγμένους ασθενείς από έμπειρες ομάδες. Πολύ μεγάλοι ή τοπικά προχωρημένοι όγκοι συχνά αντιμετωπίζονται ανοιχτά.

Βιβλιογραφία

• Lordick F, Carneiro F, Cascinu S, et al. Gastric cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2022;33(10):1005-1020.
• Japanese Gastric Cancer Association. Japanese Gastric Cancer Treatment Guidelines 2021 (6th edition). Gastric Cancer. 2023;26(1):1-25.
• Al-Batran SE, Homann N, Pauligk C, et al. Perioperative chemotherapy with fluorouracil plus leucovorin, oxaliplatin, and docetaxel versus fluorouracil or capecitabine plus cisplatin and epirubicin for locally advanced, resectable gastric or gastro-oesophageal junction adenocarcinoma (FLOT4): a randomised, phase 2/3 trial. Lancet. 2019;393(10184):1948-1957.
• Yu J, Huang C, Sun Y, et al. Effect of Laparoscopic vs Open Distal Gastrectomy on 3-Year Disease-Free Survival in Patients With Locally Advanced Gastric Cancer: The CLASS-01 Randomized Clinical Trial. JAMA. 2019;321(20):1983-1992.