Σχηματική απεικόνιση καρκίνου στομάχου

Καρκίνος στομάχου: έλεγχος και αντιμετώπιση

Ο καρκίνος του στομάχου, ή γαστρικός καρκίνος, είναι ένας από τους καρκίνους του πεπτικού που, όταν εντοπιστεί νωρίς, μπορεί να θεραπευτεί. Η θνησιμότητα από τη νόσο μειώνεται σταθερά εδώ και δεκαετίες στις περισσότερες χώρες, κυρίως χάρη στη μείωση της λοίμωξης από ελικοβακτηρίδιο, στην καλύτερη συντήρηση των τροφίμων και στις βελτιωμένες θεραπείες. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει σημαντικό πρόβλημα υγείας, γιατί στις δυτικές χώρες διαγιγνώσκεται συχνά όταν έχει ήδη προχωρήσει.

Ο καρκίνος του στομάχου είναι συχνότερος στους άνδρες απ’ ό,τι στις γυναίκες και στις μεγαλύτερες ηλικίες. Ξεκινά συνήθως από τα κύτταρα του βλεννογόνου, του εσωτερικού στρώματος του στομάχου, όταν αυτά αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται χωρίς έλεγχο. Μπορεί να αναπτυχθεί σε οποιοδήποτε σημείο του στομάχου και, με τον χρόνο, να επεκταθεί στο τοίχωμα, στους λεμφαδένες και σε άλλα όργανα, όπως το ήπαρ, το περιτόναιο, τους πνεύμονες ή τον οισοφάγο.

Το κείμενο αυτό απευθύνεται σε όσους ψάχνουν πληροφορίες για τα συμπτώματα, τα στάδια, τη θνησιμότητα και τη θεραπεία, είτε για τους ίδιους είτε για έναν άνθρωπο που αγαπούν. Οι πληροφορίες είναι γενικές. Δεν αντικαθιστούν τη συζήτηση με τη θεραπευτική ομάδα, που γνωρίζει τα στοιχεία κάθε περίπτωσης.

Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του στομάχου

Σύμφωνα με τα στοιχεία GLOBOCAN 2022 του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC/ΠΟΥ), ο καρκίνος του στομάχου είναι ο πέμπτος συχνότερος καρκίνος παγκοσμίως, με σχεδόν ένα εκατομμύριο νέες διαγνώσεις τον χρόνο. Είναι πολύ πιο συχνός στην Ανατολική Ασία (Ιαπωνία, Κορέα, Κίνα) από ό,τι στην Ευρώπη. Στις χώρες με υψηλή συχνότητα εφαρμόζεται προληπτικός ενδοσκοπικός έλεγχος, γι’ αυτό εκεί ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών διαγιγνώσκεται σε πρώιμο στάδιο. Στην Ευρώπη, χωρίς ανάλογο πρόγραμμα, η διάγνωση γίνεται συχνότερα όταν η νόσος έχει ήδη εκδηλωθεί.

Τύποι καρκίνου του στομάχου

Δεν έχουν όλοι οι όγκοι του στομάχου την ίδια συμπεριφορά ούτε την ίδια θεραπεία.

Αδενοκαρκίνωμα

Είναι ο συχνότερος τύπος, με περίπου 9 στις 10 περιπτώσεις. Ξεκινά από τα αδενικά κύτταρα του βλεννογόνου. Κατά την ταξινόμηση Lauren χωρίζεται σε:

  • Εντερικό τύπο: σχηματίζει αδένες, συνδέεται συχνότερα με χρόνια γαστρίτιδα και ελικοβακτηρίδιο και εμφανίζεται σε μεγαλύτερες ηλικίες.
  • Διάχυτο τύπο: τα κύτταρα διηθούν διάχυτα το τοίχωμα, χωρίς να σχηματίζουν εμφανή μάζα. Εμφανίζεται και σε νεότερους ασθενείς και μπορεί να είναι πιο δύσκολο να εντοπιστεί νωρίς. Σε σπάνιες περιπτώσεις είναι κληρονομικός (μεταλλάξεις του γονιδίου CDH1).

Ανάλογα με τη θέση, διακρίνεται επίσης ο καρκίνος της καρδιακής μοίρας (κοντά στη συμβολή με τον οισοφάγο) από τον καρκίνο του υπόλοιπου στομάχου. Ο πρώτος έχει κοινά χαρακτηριστικά με το αδενοκαρκίνωμα του κατώτερου οισοφάγου.

Λιγότερο συχνοί τύποι

  • Λέμφωμα του στομάχου: όγκος του λεμφικού ιστού. Ορισμένες μορφές (MALT λέμφωμα) σχετίζονται με το ελικοβακτηρίδιο και μπορεί να υποχωρήσουν με την εκρίζωσή του.
  • Γαστρεντερικοί στρωματικοί όγκοι (GIST): ξεκινούν από το τοίχωμα του στομάχου και αντιμετωπίζονται κυρίως χειρουργικά, σε ορισμένες περιπτώσεις και με στοχευμένα φάρμακα.
  • Νευροενδοκρινικοί όγκοι: συχνά μικροί και αργά εξελισσόμενοι.
  • Αδενοπλακώδες καρκίνωμα και άλλοι σπάνιοι τύποι.

Ο τύπος του όγκου καθορίζεται από τη βιοψία και επηρεάζει ουσιαστικά τη θεραπεία. Γι’ αυτό καμία απόφαση δεν παίρνεται πριν από την ιστολογική διάγνωση.

Συμπτώματα του καρκίνου του στομάχου

Η δυσκολία με τον καρκίνο του στομάχου είναι ότι τα πρώτα συμπτώματα είναι ήπια και μοιάζουν με συνηθισμένα στομαχικά προβλήματα. Πολλοί τα αποδίδουν σε γαστρίτιδα, στο άγχος ή στη διατροφή και παίρνουν αντιόξινα για μήνες. Τα συμπτώματα δεν ακολουθούν αυστηρή αντιστοιχία με τα στάδια. Γενικά όμως διακρίνουμε τα αρχικά από τα προχωρημένα.

Πρώιμα συμπτώματα

Στα πρώτα στάδια ο καρκίνος του στομάχου μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Όταν υπάρχουν, είναι συνήθως:

  • δυσπεψία ή αίσθημα βάρους μετά το φαγητό,
  • αίσθημα καψίματος ή καούρα,
  • απώλεια όρεξης, ενίοτε με αποστροφή ειδικά για το κρέας,
  • ήπιες ενοχλήσεις ή φούσκωμα στην άνω κοιλιά,
  • γρήγορος κορεσμός, δηλαδή αίσθημα πληρότητας μετά από λίγες μπουκιές,
  • κόπωση και αδυναμία.

Αυτά τα συμπτώματα οφείλονται συνήθως σε καλοήθεις αιτίες. Ο λόγος να τα προσέξετε είναι η διάρκεια και ο συνδυασμός τους. Δυσπεπτικά ενοχλήματα που εμφανίζονται για πρώτη φορά μετά τα 55, που επιμένουν παρά την αγωγή ή που συνοδεύονται από απώλεια βάρους, χρειάζονται γαστροσκόπηση.

Συμπτώματα σε πιο προχωρημένη νόσο

Καθώς ο όγκος μεγαλώνει, τα συμπτώματα γίνονται πιο έντονα και πιο σταθερά:

  • πόνος στην άνω κοιλιά (επιγάστριο), που δεν υποχωρεί,
  • ναυτία και έμετοι, ιδίως όταν ο όγκος βρίσκεται κοντά στην έξοδο του στομάχου (πυλωρό) και εμποδίζει την κένωσή του,
  • απώλεια βάρους χωρίς προσπάθεια,
  • αιμορραγία: έμετος με αίμα ή μαύρα, πισσώδη κόπρανα (μέλαινα),
  • αναιμία από τη χρόνια απώλεια αίματος, με χλωμάδα, κόπωση και δύσπνοια στην κόπωση,
  • δυσφαγία, δηλαδή δυσκολία στην κατάποση, όταν ο όγκος βρίσκεται στην καρδιακή μοίρα ή επεκτείνεται στον οισοφάγο,
  • αλλαγές στις κενώσεις, όπως διάρροια, σε ορισμένους ασθενείς.

Καρκίνος στομάχου στο τελικό στάδιο: συμπτώματα

Πολλοί συγγενείς ψάχνουν να καταλάβουν τι να περιμένουν όταν η νόσος είναι προχωρημένη. Στο στάδιο 4, όταν υπάρχουν μεταστάσεις, τα συμπτώματα προέρχονται τόσο από τον όγκο του στομάχου όσο και από τα όργανα που έχουν προσβληθεί:

  • Έντονη απώλεια βάρους και μυϊκής μάζας (καχεξία), με εξάντληση και αδυναμία.
  • Ασκίτης: συλλογή υγρού στην κοιλιά, όταν η νόσος έχει επεκταθεί στο περιτόναιο. Η κοιλιά διογκώνεται, με αίσθημα πίεσης και δύσπνοια.
  • Ίκτερος: κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών, όταν υπάρχουν μεταστάσεις στο ήπαρ ή πίεση στους χοληφόρους.
  • Αδυναμία σίτισης, λόγω απόφραξης του στομάχου ή του οισοφάγου, με συχνούς εμέτους.
  • Ψηλαφητοί λεμφαδένες, για παράδειγμα πάνω από την αριστερή κλείδα.
  • Δύσπνοια ή βήχας, όταν υπάρχουν μεταστάσεις στους πνεύμονες ή υγρό στον υπεζωκότα.
  • Πόνος, που χρειάζεται συστηματική αντιμετώπιση.

Ακόμα και σε αυτό το στάδιο υπάρχουν πολλά που μπορούν να γίνουν. Η παρηγορική φροντίδα δεν σημαίνει «εγκατάλειψη». Περιλαμβάνει σωστή αναλγησία, διατροφική υποστήριξη, παροχέτευση του ασκιτικού υγρού, ενδοσκοπική τοποθέτηση ενδοπρόθεσης (stent) για να μπορεί ο ασθενής να τρώει, και ψυχολογική στήριξη για τον ίδιο και την οικογένεια. Ο στόχος είναι η καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής.

Παράγοντες κινδύνου

Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για μία συγκεκριμένη αιτία του καρκίνου του στομάχου. Υπάρχουν όμως παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισής του:

  • Λοίμωξη από Helicobacter pylori (ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού): ο σημαντικότερος γνωστός παράγοντας. Η χρόνια λοίμωξη προκαλεί γαστρίτιδα, η οποία σε ορισμένους ανθρώπους εξελίσσεται σε ατροφία και εντερική μεταπλασία.
  • Ηλικία: οι περισσότερες διαγνώσεις γίνονται μετά τα 50 με 60 έτη.
  • Ανδρικό φύλο.
  • Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του στομάχου και κληρονομικά σύνδρομα (κληρονομικός διάχυτος γαστρικός καρκίνος, σύνδρομο Lynch, οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση).
  • Χρόνια ατροφική γαστρίτιδα και εντερική μεταπλασία.
  • Κακοήθης (περνικιώδης) αναιμία, που συνδέεται με αυτοάνοση ατροφική γαστρίτιδα.
  • Πολύποδες του στομάχου, ιδίως τα αδενώματα.
  • Προηγούμενη χειρουργική επέμβαση στο στομάχι, πολλά χρόνια πριν.
  • Κάπνισμα και κατανάλωση αλκοόλ.
  • Διατροφή πλούσια σε αλάτι, παστά, καπνιστά και αλλαντικά και φτωχή σε φρούτα και λαχανικά.
  • Παχυσαρκία και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, κυρίως για τον καρκίνο της καρδιακής μοίρας.
  • Επαγγελματική έκθεση σε ορισμένες ουσίες, όπως σε βιομηχανίες μετάλλων ή ελαστικού.

Αντίθετα, δεν υπάρχουν στοιχεία που να ενοχοποιούν τον καφέ ή το τσάι.

Η εκρίζωση του ελικοβακτηριδίου μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του στομάχου, ιδίως όταν γίνεται πριν αναπτυχθούν προχωρημένες αλλοιώσεις. Αν έχετε συγγενή πρώτου βαθμού με καρκίνο του στομάχου, συζητήστε με τον γιατρό σας τον έλεγχο για ελικοβακτηρίδιο.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο διαγνωστικός έλεγχος έχει δύο στόχους: να επιβεβαιώσει τη διάγνωση και να καθορίσει πόσο έχει επεκταθεί η νόσος. Και οι δύο είναι απαραίτητοι πριν από οποιαδήποτε απόφαση για θεραπεία.

  • Ιατρικό ιστορικό και κλινική εξέταση.
  • Αιματολογικές εξετάσεις: γενική αίματος για αναιμία, βιοχημικές, έλεγχος ηπατικής λειτουργίας και θρεπτικής κατάστασης.
  • Εξέταση κοπράνων για αφανή αιμορραγία, που μπορεί να δείξει χρόνια απώλεια αίματος.
  • Γαστροσκόπηση: η βασική εξέταση. Ο γιατρός βλέπει απευθείας τον βλεννογόνο και παίρνει βιοψίες από κάθε ύποπτη περιοχή.
  • Βιοψία: η ιστολογική εξέταση επιβεβαιώνει τη διάγνωση και τον τύπο του όγκου. Σε προχωρημένη νόσο εξετάζονται και βιοδείκτες (HER2, PD-L1, μικροδορυφορική αστάθεια) που καθορίζουν τη φαρμακευτική θεραπεία.
  • Ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα: δείχνει πόσο βαθιά έχει διηθήσει ο όγκος το τοίχωμα και αν υπάρχουν διογκωμένοι λεμφαδένες κοντά.
  • Αξονική τομογραφία θώρακα, κοιλίας και πυέλου: για την ανίχνευση μεταστάσεων.
  • PET/CT, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
  • Σταδιοποιητική λαπαροσκόπηση: μικρή επέμβαση με κάμερα, που ελέγχει το περιτόναιο για μικρές μεταστάσεις που δεν φαίνονται στην αξονική. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες τη συνιστούν πριν από τη θεραπεία σε τοπικά προχωρημένους όγκους.

Στάδια του καρκίνου του στομάχου

Η σταδιοποίηση γίνεται με το σύστημα TNM: πόσο βαθιά έχει προχωρήσει ο όγκος στο τοίχωμα (T), αν έχει φτάσει σε λεμφαδένες (N) και αν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις (M). Το τοίχωμα του στομάχου έχει διαδοχικά στρώματα: τον βλεννογόνο (εσωτερικά), τον υποβλεννογόνιο, τον μυϊκό χιτώνα και τον ορογόνο (εξωτερικά). Με απλά λόγια:

  • Στάδιο 0: τα καρκινικά κύτταρα περιορίζονται στην επιφάνεια του βλεννογόνου (καρκίνωμα in situ).
  • Στάδιο I: ο όγκος περιορίζεται στον βλεννογόνο ή στον υποβλεννογόνιο, με ή χωρίς λίγους προσβεβλημένους λεμφαδένες κοντά, ή φτάνει στον μυϊκό χιτώνα χωρίς λεμφαδένες.
  • Στάδιο II: ο όγκος έχει διηθήσει βαθύτερα στο τοίχωμα ή έχει φτάσει σε περισσότερους γειτονικούς λεμφαδένες.
  • Στάδιο III: ο όγκος έχει διαπεράσει το τοίχωμα ή έχει προσβάλει πολλούς λεμφαδένες, ή έχει επεκταθεί σε γειτονικά όργανα.
  • Στάδιο IV (τελικό στάδιο): υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις, για παράδειγμα στο ήπαρ, στο περιτόναιο, στους πνεύμονες ή σε μακρινούς λεμφαδένες.

Η ακριβής κατάταξη (με υποκατηγορίες όπως IIA, IIIB κτλ.) είναι πιο σύνθετη και την ορίζει η θεραπευτική ομάδα από τα απεικονιστικά ευρήματα και, μετά το χειρουργείο, από την ιστολογική εξέταση του παρασκευάσματος.

Καρκίνος στομάχου: μεταστάσεις

Ο καρκίνος του στομάχου μπορεί να επεκταθεί με τέσσερις τρόπους:

  • Τοπικά, σε γειτονικά όργανα όπως το πάγκρεας, το εγκάρσιο κόλον ή τον σπλήνα.
  • Μέσω των λεμφαγγείων, στους λεμφαδένες γύρω από το στομάχι και πιο μακριά.
  • Μέσω του αίματος, κυρίως στο ήπαρ και, σπανιότερα, στους πνεύμονες ή στα οστά.
  • Μέσω της περιτοναϊκής κοιλότητας, με εμφυτεύσεις στο περιτόναιο, οι οποίες είναι συχνές ιδίως στον διάχυτο τύπο. Στις γυναίκες μπορεί να αφορούν και τις ωοθήκες.

Καρκίνος στομάχου: θνησιμότητα και επιβίωση

Η θνησιμότητα του καρκίνου του στομάχου εξαρτάται κυρίως από το στάδιο κατά τη διάγνωση. Αυτό το μήνυμα αξίζει περισσότερο από κάθε αριθμό: όσο νωρίτερα εντοπίζεται η νόσος, τόσο καλύτερη η πρόγνωση.

Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων SEER του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ (ασθενείς που διαγνώστηκαν από το 2016 έως το 2022), η πενταετής σχετική επιβίωση είναι:

  • περίπου 78% όταν ο καρκίνος είναι εντοπισμένος στο στομάχι,
  • περίπου 39% όταν έχει επεκταθεί σε γειτονικούς ιστούς ή λεμφαδένες,
  • περίπου 8% όταν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις (στάδιο 4),
  • περίπου 40% για όλα τα στάδια μαζί.

Στις ίδιες σειρές, περίπου ένας στους τρεις ασθενείς διαγιγνώσκεται με εντοπισμένη νόσο και περισσότεροι από ένας στους τρεις με μεταστατική. Στην Ιαπωνία και την Κορέα, όπου η πλειονότητα διαγιγνώσκεται σε πρώιμο στάδιο χάρη στον ενδοσκοπικό έλεγχο, η συνολική επιβίωση είναι σημαντικά υψηλότερη.

Χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία αυτών των αριθμών. Είναι μέσοι όροι μεγάλων πληθυσμών, αφορούν ασθενείς που θεραπεύτηκαν πριν από χρόνια και δεν προβλέπουν την πορεία ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Η ηλικία, η γενική υγεία, ο τύπος του όγκου, οι βιοδείκτες και η ανταπόκριση στη θεραπεία επηρεάζουν σημαντικά την πρόγνωση. Τη δική σας εικόνα μπορεί να τη συζητήσει μόνο ο θεράπων ογκολόγος.

Στάδιο 4: τι σημαίνει σήμερα

Στο στάδιο 4 ο στόχος της θεραπείας είναι συνήθως ο έλεγχος της νόσου, η παράταση της ζωής και η διατήρηση της ποιότητάς της. Η συστηματική θεραπεία (χημειοθεραπεία, σε συνδυασμό ανάλογα με τους βιοδείκτες με στοχευμένα φάρμακα κατά του HER2 ή ανοσοθεραπεία) έχει βελτιώσει την επιβίωση τα τελευταία χρόνια. Σε επιλεγμένους ασθενείς με περιορισμένη μεταστατική νόσο, που ανταποκρίνονται καλά στη θεραπεία, μπορεί να συζητηθεί χειρουργική επέμβαση σε εξειδικευμένα κέντρα. Οι αποφάσεις αυτές παίρνονται πάντα σε πολυεπιστημονικό συμβούλιο.

Θεραπεία του καρκίνου του στομάχου

Η θεραπεία σχεδιάζεται από πολυεπιστημονική ομάδα: χειρουργό, ογκολόγο παθολόγο, γαστρεντερολόγο, ακτινολόγο, παθολογοανατόμο και διαιτολόγο.

Ενδοσκοπική θεραπεία στην πολύ πρώιμη νόσο

Σε πολύ πρώιμους όγκους, που περιορίζονται στον βλεννογόνο και έχουν ευνοϊκά χαρακτηριστικά, ο όγκος μπορεί να αφαιρεθεί ενδοσκοπικά, χωρίς αφαίρεση του στομάχου:

  • Ενδοσκοπική βλεννογονεκτομή (EMR): ο όγκος αφαιρείται μαζί με τον βλεννογόνο από το τοίχωμα του στομάχου, με ηλεκτρικό βρόχο μέσα από το ενδοσκόπιο.
  • Ενδοσκοπική υποβλεννογόνια διαχωριστική εκτομή (ESD): μια παρόμοια τεχνική, που αναπτύχθηκε στην Ιαπωνία, η οποία επιτρέπει την αφαίρεση μεγαλύτερων βλαβών σε ένα κομμάτι. Σήμερα είναι η προτιμώμενη μέθοδος για τις περισσότερες κατάλληλες βλάβες.

Το πλεονέκτημα είναι ότι πρόκειται για πολύ μικρότερη επέμβαση από τη γαστρεκτομή. Αν όμως η ιστολογική εξέταση δείξει ατελή εκτομή ή βαθύτερη διήθηση, ο ασθενής θα χρειαστεί χειρουργική επέμβαση στο στομάχι.

Χειρουργική επέμβαση: γαστρεκτομή

Η χειρουργική αφαίρεση είναι η βασική θεραπεία με στόχο την ίαση για τον εντοπισμένο καρκίνο του στομάχου. Κατά τη γαστρεκτομή ο χειρουργός αφαιρεί μέρος ή το σύνολο του στομάχου, μαζί με τους γύρω λεμφαδένες.

  • Υφολική (μερική) γαστρεκτομή: για όγκους στο κατώτερο τμήμα του στομάχου. Η συνέχεια του πεπτικού αποκαθίσταται με αναστόμωση τύπου Billroth I, Billroth II ή Roux-en-Y.
  • Ολική γαστρεκτομή: για όγκους στο ανώτερο ή μεσαίο τμήμα ή για διάχυτους όγκους. Ο οισοφάγος συνδέεται απευθείας με το λεπτό έντερο.
  • Λεμφαδενικός καθαρισμός (D2): αφαίρεση των λεμφαδένων γύρω από το στομάχι και κατά μήκος των αγγείων του. Είναι το πρότυπο στις ευρωπαϊκές οδηγίες για τον τοπικά προχωρημένο καρκίνο σε κέντρα με εμπειρία.

Ο στόχος είναι η αφαίρεση όλου του όγκου με ασφαλή υγιή όρια. Ανάλογα με την έκταση της διήθησης, μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση και τμήματος γειτονικού οργάνου, όπως του παγκρέατος ή του εντέρου.

Η γαστρεκτομή μπορεί να γίνει ανοιχτά, λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά. Οι ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, σε κατάλληλους ασθενείς και σε έμπειρα χέρια, προσφέρουν μικρότερες τομές, λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο και ταχύτερη κινητοποίηση, με ογκολογικά αποτελέσματα που σε μελέτες είναι συγκρίσιμα με την ανοιχτή επέμβαση. Περισσότερα για την τεχνολογία θα βρείτε στη σελίδα για τη ρομποτική χειρουργική da Vinci.

Περιεγχειρητική χημειοθεραπεία

Για όγκους μεγαλύτερους από τους πολύ πρώιμους ή με προσβολή λεμφαδένων, οι ευρωπαϊκές οδηγίες (ESMO) συνιστούν χημειοθεραπεία πριν και μετά το χειρουργείο. Η προσέγγιση αυτή μικραίνει τον όγκο, αντιμετωπίζει νωρίς πιθανές μικρομεταστάσεις και βελτιώνει την επιβίωση σε σύγκριση με το χειρουργείο μόνο. Το πρόγραμμα το ορίζει ο ογκολόγος παθολόγος.

Ζωή μετά τη γαστρεκτομή

Οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να τρώνε και να ζουν χωρίς στομάχι ή με μέρος του. Χρειάζονται όμως προσαρμογές:

  • μικρά και συχνά γεύματα, με αργό ρυθμό,
  • προσοχή στα πολύ γλυκά, που μπορεί να προκαλέσουν σύνδρομο ταχείας κένωσης (dumping), με εφίδρωση, ζάλη και ταχυπαλμία,
  • μακροχρόνια χορήγηση βιταμίνης B12 μετά την ολική γαστρεκτομή, και έλεγχος για σίδηρο, ασβέστιο και βιταμίνη D,
  • παρακολούθηση του βάρους με τη βοήθεια διαιτολόγου.

Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση

  • Έλεγχος και εκρίζωση του ελικοβακτηριδίου όταν υπάρχει ένδειξη, ιδίως σε όσους έχουν οικογενειακό ιστορικό.
  • Περιορισμός του αλατιού, των παστών, των καπνιστών και των αλλαντικών.
  • Διατροφή πλούσια σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά.
  • Διακοπή του καπνίσματος και περιορισμός του αλκοόλ.
  • Διατήρηση υγιούς βάρους.
  • Παρακολούθηση των προκαρκινικών αλλοιώσεων: ασθενείς με εκτεταμένη ατροφική γαστρίτιδα ή εντερική μεταπλασία μπορεί να χρειάζονται τακτική γαστροσκόπηση, σύμφωνα με τον γαστρεντερολόγο τους.
  • Μην αγνοείτε την επίμονη δυσπεψία, ιδίως μετά τα 55 ή όταν συνοδεύεται από απώλεια βάρους.

Πότε να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

Επικοινωνήστε με γιατρό χωρίς καθυστέρηση αν εμφανίσετε:

  • έμετο με αίμα ή με υλικό που μοιάζει με κατακάθι καφέ,
  • μαύρα, πισσώδη κόπρανα,
  • επίμονους εμέτους ή αδυναμία να κρατήσετε τροφή,
  • δυσκολία στην κατάποση που επιδεινώνεται,
  • απώλεια βάρους χωρίς προσπάθεια,
  • επίμονο πόνο στην άνω κοιλιά,
  • ζάλη, χλωμάδα ή λιποθυμικές τάσεις, που μπορεί να δείχνουν αιμορραγία.

Συζήτηση των εξετάσεων και των χειρουργικών επιλογών

Η ενημέρωση για τον καρκίνο στομάχου συνδέεται με την παρουσίαση της γαστρεκτομής. Πριν από το ραντεβού συγκεντρώστε τη γαστροσκόπηση, τις ιστολογικές απαντήσεις, τις απεικονιστικές εξετάσεις και τις γνωματεύσεις που έχουν δοθεί. Αναφέρετε προηγούμενες θεραπείες και τα φάρμακα που παίρνετε. Ρωτήστε πώς εντάσσεται η χειρουργική πρόταση στο συνολικό πλάνο και τι χρειάζεται για την προετοιμασία.

Αν έχετε ιστορικό παλινδρόμησης ή σας έχει αναφερθεί οισοφάγος Barrett, φέρτε και αυτά τα αποτελέσματα. Μπορείτε επίσης να διαβάσετε για τη λαπαροσκοπική χειρουργική και τις εφαρμογές της.

Ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης, Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής και Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, μπορεί να σας ενημερώσει με σαφήνεια για τα επόμενα βήματα και το θεραπευτικό πλάνο που ταιριάζει στις ανάγκες σας. Τα ιατρεία βρίσκονται στο Ψυχικό, την Κηφισιά, το Ίλιον και τον Άγιο Δημήτριο. Για να κλείσετε ραντεβού με γενικό χειρουργό καλέστε στο 210 8010606.

Συζήτηση των εξετάσεων και των χειρουργικών επιλογών

Η ενημέρωση για τον καρκίνο στομάχου συνδέεται με την παρουσίαση της γαστρεκτομής. Συγκεντρώστε ενδοσκοπικές εκθέσεις, ιστολογικές απαντήσεις και τις διαθέσιμες απεικονιστικές εξετάσεις πριν από το ραντεβού. Ρωτήστε πώς εντάσσεται η χειρουργική πρόταση στο συνολικό πλάνο και τι χρειάζεται για την προετοιμασία. Για πρακτικές διευκρινίσεις χρησιμοποιήστε τα στοιχεία στην επικοινωνία.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα του καρκίνου του στομάχου;

Στα πρώτα στάδια ο καρκίνος του στομάχου μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Όταν υπάρχουν, είναι ήπια: δυσπεψία, καούρα, φούσκωμα, γρήγορος κορεσμός και απώλεια όρεξης. Επειδή μοιάζουν με γαστρίτιδα, συχνά αγνοούνται. Δυσπεψία που εμφανίζεται για πρώτη φορά μετά τα 55, που επιμένει παρά την αγωγή ή συνοδεύεται από απώλεια βάρους, χρειάζεται γαστροσκόπηση.

Ποια είναι τα συμπτώματα του καρκίνου του στομάχου στο τελικό στάδιο;

Στο τελικό στάδιο εμφανίζονται συνήθως έντονη απώλεια βάρους και εξάντληση, πόνος στην κοιλιά, έμετοι, δυσκολία στη σίτιση και αναιμία. Ανάλογα με τις μεταστάσεις μπορεί να υπάρξουν ασκίτης, ίκτερος ή δύσπνοια. Η παρηγορική φροντίδα, με αναλγησία, διατροφική υποστήριξη, παροχέτευση υγρού ή τοποθέτηση stent, βοηθά ουσιαστικά στη διατήρηση της ποιότητας ζωής.

Πόσο υψηλή είναι η θνησιμότητα του καρκίνου του στομάχου;

Εξαρτάται κυρίως από το στάδιο. Σύμφωνα με τα στοιχεία SEER (2016 έως 2022), η πενταετής σχετική επιβίωση είναι περίπου 78% στην εντοπισμένη νόσο, 39% όταν υπάρχει επέκταση σε γειτονικούς ιστούς ή λεμφαδένες και 8% με απομακρυσμένες μεταστάσεις. Είναι στατιστικοί μέσοι όροι που δεν προβλέπουν την πορεία ενός συγκεκριμένου ασθενούς.

Πού κάνει μεταστάσεις ο καρκίνος του στομάχου;

Οι συχνότερες θέσεις είναι οι λεμφαδένες γύρω από το στομάχι, το ήπαρ και το περιτόναιο, δηλαδή η μεμβράνη που καλύπτει τα κοιλιακά όργανα. Σπανιότερα επεκτείνεται στους πνεύμονες, στα οστά ή, στις γυναίκες, στις ωοθήκες. Μπορεί επίσης να διηθήσει γειτονικά όργανα, όπως το πάγκρεας και το κόλον. Η σταδιοποίηση με αξονική και λαπαροσκόπηση ελέγχει αυτές τις περιοχές.

Τι σημαίνει καρκίνος στομάχου στάδιο 4;

Στάδιο 4 σημαίνει ότι η νόσος έχει επεκταθεί σε απομακρυσμένα όργανα ή λεμφαδένες. Η θεραπεία στοχεύει συνήθως στον έλεγχο της νόσου, στην παράταση της ζωής και στην καλή ποιότητά της, με χημειοθεραπεία και, ανάλογα με τους βιοδείκτες, στοχευμένα φάρμακα ή ανοσοθεραπεία. Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να συζητηθεί και χειρουργείο σε πολυεπιστημονικό συμβούλιο.

Θεραπεύεται ο καρκίνος του στομάχου;

Ναι, όταν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο. Πολύ μικροί όγκοι μπορούν να αφαιρεθούν ενδοσκοπικά, ενώ σε εντοπισμένη νόσο η γαστρεκτομή με λεμφαδενικό καθαρισμό, συχνά σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία πριν και μετά, έχει στόχο την ίαση. Γι’ αυτό η έγκαιρη διερεύνηση επίμονων στομαχικών ενοχλήσεων έχει μεγάλη σημασία.

Μπορεί κανείς να ζήσει χωρίς στομάχι;

Ναι. Μετά από ολική γαστρεκτομή ο οισοφάγος συνδέεται με το λεπτό έντερο και ο ασθενής τρέφεται κανονικά, με μικρά και συχνά γεύματα. Χρειάζεται μακροχρόνια συμπλήρωση βιταμίνης B12, έλεγχος για σίδηρο, ασβέστιο και βιταμίνη D και καθοδήγηση από διαιτολόγο. Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σταδιακά στις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Ποια έγγραφα να συγκεντρώσω για την αξιολόγηση;

Έχετε μαζί σας τη γαστροσκόπηση, τις ιστολογικές απαντήσεις και τις απεικονιστικές εξετάσεις, όπως αξονική ή ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα. Αναφέρετε τυχόν προηγούμενες θεραπείες, τα φάρμακα που παίρνετε και τις γνωματεύσεις που έχουν δοθεί. Η ενημέρωση για τη γαστρεκτομή συμπληρώνει τη συζήτηση, αλλά το αν μια επέμβαση αφορά τη δική σας περίπτωση κρίνεται στην προσωπική αξιολόγηση.

Βιβλιογραφία

  • Lordick F, Carneiro F, Cascinu S, et al. Gastric cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Annals of Oncology, 2022;33(10):1005-1020.
  • Japanese Gastric Cancer Association. Japanese Gastric Cancer Treatment Guidelines 2021 (6th edition). Gastric Cancer, 2023.
  • National Cancer Institute. SEER Cancer Stat Facts: Stomach Cancer (δεδομένα 2016 έως 2022).
  • Bray F, Laversanne M, Sung H, et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 2024.