Αχαλασία οισοφάγου: διάγνωση και θεραπεία

Η αχαλασία οισοφάγου είναι μια σπάνια διαταραχή της κινητικότητας του οισοφάγου, όπου ο οισοφάγος χάνει την ικανότητα να προωθεί την τροφή και ο κατώτερος σφιγκτήρας του δεν χαλαρώνει όταν καταπίνουμε. Η τροφή «κολλάει» στο στήθος, γυρίζει πίσω στο στόμα, και με τον καιρό η κατάποση γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Εμφανίζεται συνήθως σε ενήλικες μεταξύ 25 και 60 ετών και αφορά εξίσου άνδρες και γυναίκες.

Η αχαλασία δεν θεραπεύεται με την έννοια της αποκατάστασης των κατεστραμμένων νεύρων. Αντιμετωπίζεται όμως αποτελεσματικά. Οι σύγχρονες θεραπείες, με κύρια τη λαπαροσκοπική μυοτομή κατά Heller, την πνευματική διαστολή και την ενδοσκοπική μυοτομή POEM, επιτρέπουν στη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών να τρώνε ξανά φυσιολογικά.

Παρακάτω θα βρείτε τι είναι η αχαλασία, ποια είναι τα αίτια, τα συμπτώματα και οι επιπλοκές της, πώς γίνεται η διάγνωση και πώς συγκρίνονται οι επιλογές θεραπείας.

Τι είναι η αχαλασία οισοφάγου;

Ο οισοφάγος δεν είναι ένας απλός σωλήνας. Όταν καταπίνουμε, οι μύες του συσπώνται με σειρά, σαν κύμα (περίσταλση), και σπρώχνουν την τροφή προς τα κάτω. Ταυτόχρονα, ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας, ο μυϊκός «δακτύλιος» στη μετάβαση προς το στομάχι, χαλαρώνει για λίγα δευτερόλεπτα ώστε να περάσει η μπουκιά. Μετά κλείνει ξανά, για να μη γυρίσει το περιεχόμενο του στομάχου πίσω.

Στην αχαλασία συμβαίνουν δύο πράγματα:

• ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας δεν χαλαρώνει επαρκώς κατά την κατάποση,
• η φυσιολογική περίσταλση του οισοφάγου χάνεται.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η τροφή και τα υγρά μένουν στον οισοφάγο για πολύ χρόνο. Σιγά σιγά ο οισοφάγος διατείνεται και, στα προχωρημένα στάδια, μπορεί να γίνει πολύ φαρδύς και ελικοειδής (σιγμοειδής οισοφάγος).

Η λέξη «αχαλασία» σημαίνει ακριβώς αυτό: αδυναμία χάλασης, δηλαδή χαλάρωσης. Η πάθηση αφορά τον οισοφάγο και όχι το στομάχι. Δεν πρέπει επίσης να συγχέεται με την ατρησία του οισοφάγου, μια συγγενή ανωμαλία των νεογνών, εντελώς διαφορετική πάθηση.

Οι τύποι της αχαλασίας

Με τη μανομετρία υψηλής ευκρίνειας, η αχαλασία χωρίζεται σε τρεις τύπους (ταξινόμηση του Σικάγο):

• Τύπος I (κλασική): χωρίς ουσιαστική συσπαστικότητα στο σώμα του οισοφάγου.
• Τύπος II: ο οισοφάγος συμπιέζεται συνολικά (πανοισοφαγική πίεση). Έχει συνήθως την καλύτερη ανταπόκριση σε όλες τις θεραπείες.
• Τύπος III (σπαστική): με πρόωρες, σπαστικές συσπάσεις στο κατώτερο τμήμα του οισοφάγου. Συχνά συνοδεύεται από έντονο θωρακικό πόνο.

Ο τύπος έχει πρακτική σημασία, γιατί επηρεάζει την επιλογή θεραπείας.

Ποια είναι τα αίτια της αχαλασίας του οισοφάγου;

Ο άμεσος μηχανισμός είναι γνωστός: χάνονται σταδιακά τα νευρικά κύτταρα (του μυεντερικού πλέγματος) στο τοίχωμα του οισοφάγου, ειδικά αυτά που στέλνουν το σήμα χαλάρωσης στον σφιγκτήρα. Χωρίς αυτό το σήμα, ο σφιγκτήρας μένει σφιγμένος και η περίσταλση χάνεται.

Το γιατί συμβαίνει αυτή η απώλεια νευρικών κυττάρων δεν έχει διευκρινιστεί πλήρως. Οι επικρατέστερες υποθέσεις:

• Αυτοάνοσος μηχανισμός: το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα νευρικά κύτταρα του οισοφάγου. Στο τοίχωμα των ασθενών βρίσκονται φλεγμονώδη κύτταρα και αντισώματα έναντι των νευρώνων.
• Ιογενής πυροδότηση: μια προηγούμενη ιογενής λοίμωξη μπορεί, σε προδιατεθειμένα άτομα, να ξεκινήσει αυτή την ανοσολογική αντίδραση.
• Γενετική προδιάθεση: ορισμένοι γενετικοί δείκτες του ανοσοποιητικού συναντώνται συχνότερα σε ασθενείς με αχαλασία. Υπάρχουν και σπάνια κληρονομικά σύνδρομα που περιλαμβάνουν αχαλασία, όπως το σύνδρομο Allgrove.

Η αχαλασία δεν προκαλείται από τη διατροφή, από το άγχος ή από κάτι που ο ασθενής έκανε λάθος.

Δευτεροπαθής αχαλασία και ψευδοαχαλασία

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια εικόνα ίδια με την αχαλασία προκαλείται από άλλη αιτία:

• Ψευδοαχαλασία: όγκος στη γαστροοισοφαγική συμβολή, που διηθεί ή πιέζει την περιοχή και μιμείται την αχαλασία. Η υποψία είναι μεγαλύτερη σε ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας, με σύντομο ιστορικό συμπτωμάτων και μεγάλη απώλεια βάρους.
• Νόσος Chagas: παρασιτική λοίμωξη, ενδημική στη Λατινική Αμερική.
• Επιπλοκή προηγούμενης επέμβασης, όπως πολύ σφιχτή θολοπλαστική ή γαστρικός δακτύλιος.

Αχαλασία οισοφάγου: συμπτώματα

Τα συμπτώματα ξεκινούν συνήθως ύπουλα και επιδεινώνονται σιγά σιγά, σε μήνες ή χρόνια. Πολλοί ασθενείς προσαρμόζουν τη διατροφή τους χωρίς να το καταλάβουν, τρώνε αργά, πίνουν νερό με κάθε μπουκιά, και φτάνουν στον γιατρό αφού η πάθηση έχει προχωρήσει.

• Δυσφαγία σε στερεά και υγρά. Είναι το κύριο σύμπτωμα. Χαρακτηριστικό της αχαλασίας είναι ότι δυσκολεύουν από νωρίς και τα υγρά, ενώ στις στενώσεις από άλλες αιτίες δυσκολεύουν κυρίως τα στερεά.
• Αναγωγές άπεπτης τροφής. Τροφή που φάγατε ώρες πριν ανεβαίνει στο στόμα, χωρίς ξινή γεύση, συχνά στο ξάπλωμα. Πολλοί ξυπνούν με λεκέδες στο μαξιλάρι.
• Πόνος στο στήθος ή «πόνος στον οισοφάγο». Πίσω από το στέρνο, μπορεί να επιδεινώνεται με το φαγητό και να αντανακλά στην πλάτη, στον λαιμό ή στα χέρια. Είναι συχνότερος στους νεότερους ασθενείς και στον τύπο III.
• Καούρα, που συχνά μπερδεύεται με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Στην αχαλασία οφείλεται συνήθως σε ζύμωση της τροφής που λιμνάζει στον οισοφάγο και όχι σε παλινδρόμηση οξέος.
• Νυχτερινός βήχας και βήχας με αφρώδη πτύελα, από εισρόφηση του περιεχομένου του οισοφάγου.
• Απώλεια βάρους, όσο η σίτιση γίνεται πιο δύσκολη.
• Αίσθημα πληρότητας στο στήθος μετά από λίγες μπουκιές.

Η αχαλασία συχνά διαγιγνώσκεται αρχικά λανθασμένα ως παλινδρόμηση και αντιμετωπίζεται για καιρό με αντιόξινα χωρίς αποτέλεσμα. Η δυσκολία στην κατάποση υγρών και οι αναγωγές άπεπτης τροφής είναι τα στοιχεία που πρέπει να κάνουν τον γιατρό να σκεφτεί την αχαλασία. Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι διαφορετική πάθηση, με διαφορετική θεραπεία.

Πότε να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

Πηγαίνετε σε τμήμα επειγόντων αν:

• δεν μπορείτε να καταπιείτε καθόλου, ούτε το σάλιο σας,
• νιώθετε ότι μια μπουκιά έχει σφηνώσει στο στήθος και δεν κατεβαίνει,
• έχετε πυρετό, δύσπνοια ή βήχα με πτύελα μετά από επεισόδιο αναγωγής (πιθανή πνευμονία από εισρόφηση),
• κάνετε εμετό με αίμα,
• έχετε έντονο πόνο στο στήθος με δύσπνοια ή εφίδρωση (πρώτα πρέπει να αποκλειστεί καρδιακή αιτία, καλέστε το 166).

Χωρίς καθυστέρηση, αλλά όχι επειγόντως, κλείστε ραντεβού αν έχετε προοδευτική δυσκολία στην κατάποση ή απώλεια βάρους. Η δυσφαγία δεν είναι σύμπτωμα που πρέπει να αγνοείται σε καμία ηλικία.

Αχαλασία οισοφάγου: επιπλοκές

Χωρίς θεραπεία, ή με καθυστερημένη θεραπεία, η αχαλασία μπορεί να οδηγήσει σε:

• Απώλεια βάρους και υποσιτισμό, λόγω της δυσφαγίας.
• Πνευμονία από εισρόφηση, όταν το περιεχόμενο του οισοφάγου περνά στους πνεύμονες, συνήθως στον ύπνο.
• Οισοφαγίτιδα και έλκη, από τις τροφές που λιμνάζουν και ζυμώνονται, με φλεγμονές και διαβρώσεις στον βλεννογόνο. Συχνή είναι και η λοίμωξη από μύκητες (καντιντίαση).
• Μεγαοισοφάγο: πολύ μεγάλη διάταση και ελικοειδής μορφή του οισοφάγου, που κάνει δυσκολότερη τη θεραπεία.
• Καρκίνο του οισοφάγου: οι ασθενείς με μακροχρόνια αχαλασία έχουν αυξημένο κίνδυνο, κυρίως πλακώδους καρκινώματος, ακόμη και μετά από επιτυχή θεραπεία. Ο απόλυτος κίνδυνος παραμένει μικρός, αλλά υπάρχει.

Πώς γίνεται η διάγνωση της αχαλασίας οισοφάγου;

Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό: πότε άρχισε η δυσκολία στην κατάποση, αν αφορά και τα υγρά, αν υπάρχουν αναγωγές, πόνος, βήχας ή απώλεια βάρους. Στη συνέχεια γίνονται τρεις βασικές εξετάσεις, που αλληλοσυμπληρώνονται.

Γαστροσκόπηση

Γίνεται πρώτη σε κάθε ασθενή με δυσφαγία. Ο κύριος σκοπός της στην αχαλασία είναι να αποκλείσει τον καρκίνο της γαστροοισοφαγικής συμβολής, δηλαδή την ψευδοαχαλασία, και άλλες αιτίες στένωσης. Μπορεί να δείξει διατεταμένο οισοφάγο με υπολείμματα τροφής και σφιχτή μετάβαση στο στομάχι. Στα αρχικά στάδια όμως μπορεί να είναι εντελώς φυσιολογική.

Μανομετρία οισοφάγου υψηλής ευκρίνειας

Είναι η εξέταση που επιβεβαιώνει τη διάγνωση. Ένας λεπτός καθετήρας με πολλούς αισθητήρες περνά από τη μύτη στον οισοφάγο και καταγράφει τις πιέσεις ενώ ο ασθενής καταπίνει μικρές ποσότητες νερού. Δείχνει ότι ο σφιγκτήρας δεν χαλαρώνει και ότι λείπει η φυσιολογική περίσταλση, και ορίζει τον τύπο της αχαλασίας (I, II ή III).

Βαριούχο γεύμα (οισοφαγογράφημα)

Ο ασθενής πίνει σκιαγραφικό υγρό και λαμβάνονται ακτινογραφίες. Η κλασική εικόνα είναι ένας διατεταμένος οισοφάγος που στενεύει σαν «ράμφος πουλιού» στη μετάβαση προς το στομάχι. Το χρονομετρημένο βαριούχο γεύμα μετρά πόσο υγρό παραμένει στον οισοφάγο μετά από 1 και 5 λεπτά. Χρησιμεύει τόσο στη διάγνωση όσο και στην παρακολούθηση μετά τη θεραπεία.

Συμπληρωματικές εξετάσεις

Όταν υπάρχει υποψία ψευδοαχαλασίας, ειδικά σε μεγαλύτερους ασθενείς με γρήγορη επιδείνωση και απώλεια βάρους, μπορεί να χρειαστούν ενδοσκοπικός υπέρηχος ή αξονική τομογραφία. Σε ασαφή μανομετρικά ευρήματα, μια νεότερη ενδοσκοπική εξέταση (EndoFLIP) μετρά την ενδοτικότητα της γαστροοισοφαγικής συμβολής.

Αχαλασία οισοφάγου: θεραπεία

Καμία θεραπεία δεν αποκαθιστά τα νευρικά κύτταρα που χάθηκαν. Όλες οι θεραπείες στοχεύουν στο ίδιο: να «ανοίξουν» τον σφιγκτήρα, ώστε η τροφή να περνά στο στομάχι με τη βαρύτητα. Η επιλογή εξαρτάται από τον τύπο της αχαλασίας, την ηλικία, τη γενική υγεία, την ύπαρξη διαφραγματοκήλης και την προτίμηση του ασθενή, μετά από ενημέρωση για τα υπέρ και τα κατά κάθε μεθόδου.

Φαρμακευτική θεραπεία

Φάρμακα που χαλαρώνουν τους λείους μυς, όπως νιτρώδη ή αναστολείς διαύλων ασβεστίου, πριν από τα γεύματα, έχουν συνήθως περιορισμένη και βραχύχρονη επίδραση και συχνά παρενέργειες, όπως πονοκέφαλο ή υπόταση. Χρησιμοποιούνται μόνο σε ασθενείς που δεν μπορούν να υποβληθούν σε άλλη θεραπεία.

Ένεση αλλαντικής τοξίνης (botox)

Με γαστροσκόπηση γίνεται ένεση τοξίνης στον σφιγκτήρα, που τον χαλαρώνει. Είναι απλή και ασφαλής, αλλά το αποτέλεσμα είναι παροδικό, συνήθως μερικούς μήνες, και χρειάζονται επαναλήψεις. Προτιμάται σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με σοβαρά συνοδά νοσήματα, ή ως προσωρινή λύση.

Πνευματική διαστολή

Ενδοσκοπικά τοποθετείται ειδικό μπαλόνι στη γαστροοισοφαγική συμβολή και φουσκώνεται με ελεγχόμενη πίεση, ώστε να «σκίσει» εν μέρει τις μυϊκές ίνες του σφιγκτήρα. Είναι αποτελεσματική μέθοδος, ειδικά στους τύπους I και II, αλλά συχνά χρειάζεται επανάληψη με τα χρόνια. Ο σημαντικότερος κίνδυνος είναι η διάτρηση του οισοφάγου, σπάνια αλλά σοβαρή, που μπορεί να απαιτήσει επείγουσα επέμβαση.

Λαπαροσκοπική μυοτομή κατά Heller

Η λαπαροσκοπική μυοτομή κατά Heller είναι η χειρουργική θεραπεία της αχαλασίας με τη μακρύτερη εμπειρία και τα πιο τεκμηριωμένα μακροχρόνια αποτελέσματα. Γίνεται υπό γενική αναισθησία, μέσα από μικρές τομές στην κοιλιά από όπου περνούν το λαπαροσκόπιο και τα εργαλεία. Διαρκεί συνήθως 1 με 2 ώρες. Η αντίστοιχη ανοικτή επέμβαση δεν επιλέγεται πια.

Τα βήματα:

1. Αποκάλυψη της γαστροοισοφαγικής συμβολής μέσα από το οισοφαγικό τρήμα του διαφράγματος.
2. Μυοτομή: ο χειρουργός διατέμνει με ακρίβεια τις μυϊκές ίνες του κατώτερου οισοφάγου και του σφιγκτήρα, σε μήκος αρκετών εκατοστών στον οισοφάγο και περίπου 2 με 3 εκατοστά στο στομάχι, αφήνοντας άθικτο τον εσωτερικό βλεννογόνο. Ο σφιγκτήρας «ανοίγει» μόνιμα.
3. Μερική θολοπλαστική: επειδή μετά τη μυοτομή ο σφιγκτήρας δεν εμποδίζει πλέον την παλινδρόμηση, ο θόλος του στομάχου τυλίγεται μερικώς μπροστά (κατά Dor) ή πίσω (κατά Toupet) από τον οισοφάγο. Έτσι μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος μετεγχειρητικής παλινδρόμησης, χωρίς να δημιουργείται νέο εμπόδιο στην κατάποση. Αν υπάρχει διαφραγματοκήλη, αποκαθίσταται στην ίδια επέμβαση.

Η λαπαροσκοπική τεχνική προσφέρει:

• ήπιο μετεγχειρητικό πόνο,
• λίγες και μικρές τομές, με καλό αισθητικό αποτέλεσμα,
• σύντομη νοσηλεία,
• γρήγορη επιστροφή στην καθημερινότητα.

Πιθανές επιπλοκές είναι η διάτρηση του βλεννογόνου κατά τη μυοτομή, που συνήθως αναγνωρίζεται και διορθώνεται κατά την ίδια επέμβαση, η μετεγχειρητική παλινδρόμηση και η επιμονή ή υποτροπή της δυσφαγίας σε μικρό ποσοστό ασθενών. Σε σωστά επιλεγμένους ασθενείς, η μεγάλη πλειονότητα έχει σημαντική και διαρκή βελτίωση της κατάποσης.

Περισσότερα για τις λαπαροσκοπικές επεμβάσεις θα βρείτε στη σελίδα για τη λαπαροσκοπική χειρουργική και τις εφαρμογές της. Σε επιλεγμένους ασθενείς, η μυοτομή μπορεί να γίνει και με ρομποτική χειρουργική, που προσφέρει τρισδιάστατη εικόνα και ακριβείς χειρισμούς.

Ενδοσκοπική μυοτομή POEM

Η POEM (Per Oral Endoscopic Myotomy) είναι μια νεότερη τεχνική. Γίνεται υπό γενική αναισθησία, χωρίς τομές στο δέρμα. Μέσα από το στόμα, με ενδοσκόπιο, ο ενδοσκόπος ανοίγει μια μικρή τομή στον βλεννογόνο του οισοφάγου, δημιουργεί ένα «τούνελ» στο τοίχωμα και διατέμνει τον κυκλοτερή μυϊκό χιτώνα από μέσα.

Η POEM έχει πολύ καλά αποτελέσματα στη δυσφαγία, συγκρίσιμα με τη μυοτομή Heller, και επιτρέπει μακρύτερη μυοτομή. Αυτό την κάνει ιδιαίτερα χρήσιμη στον σπαστικό τύπο III. Το βασικό της μειονέκτημα είναι η παλινδρόμηση: επειδή δεν συνοδεύεται από θολοπλαστική, η μετεγχειρητική γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι σημαντικά συχνότερη. Σε μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη, οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση παρατηρήθηκε στη διετία σε περίπου 44% των ασθενών μετά από POEM, έναντι περίπου 29% μετά από μυοτομή Heller με θολοπλαστική. Πολλοί ασθενείς μετά από POEM χρειάζονται μακροχρόνια αντιόξινη αγωγή και ενδοσκοπική παρακολούθηση. Τα δεδομένα για τη μακροχρόνια πορεία αυξάνονται, αλλά είναι ακόμη λιγότερα από αυτά της επέμβασης Heller.

Ποια θεραπεία είναι η καλύτερη;

Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να είναι η καλύτερη για όλους. Οι διεθνείς οδηγίες θεωρούν την πνευματική διαστολή, τη λαπαροσκοπική μυοτομή Heller και την POEM ισότιμες αποτελεσματικές επιλογές πρώτης γραμμής σε κατάλληλους ασθενείς, και συστήνουν η απόφαση να παίρνεται από κοινού, σε κέντρο με εμπειρία. Σε γενικές γραμμές:

• Η λαπαροσκοπική μυοτομή Heller με μερική θολοπλαστική προσφέρει μακροχρόνια ανακούφιση με χαμηλότερο κίνδυνο παλινδρόμησης. Είναι ιδιαίτερα κατάλληλη όταν συνυπάρχει διαφραγματοκήλη ή σε νεότερους ασθενείς.
• Η POEM πλεονεκτεί στον τύπο III και μετά από αποτυχία προηγούμενης μυοτομής, με τίμημα την υψηλότερη πιθανότητα παλινδρόμησης.
• Η πνευματική διαστολή είναι λιγότερο επεμβατική, αλλά συχνά χρειάζεται επανάληψη.
• Η ένεση botox κρατιέται για ασθενείς που δεν μπορούν να υποβληθούν σε τίποτα από τα παραπάνω.

Μετά τη θεραπεία: ανάρρωση, διατροφή και παρακολούθηση

Μετά από λαπαροσκοπική μυοτομή, η νοσηλεία είναι συνήθως σύντομη. Πολλά κέντρα κάνουν ένα ακτινολογικό έλεγχο με σκιαγραφικό πριν ξεκινήσει η σίτιση. Η διατροφή ξεκινά με υγρά και προχωρά σε μαλακές τροφές τις πρώτες εβδομάδες, και σταδιακά σε κανονική. Τρώτε αργά, μασάτε καλά και μην ξαπλώνετε αμέσως μετά το φαγητό.

Η αχαλασία είναι χρόνια πάθηση. Ακόμη και μετά από επιτυχή θεραπεία, χρειάζεται τακτική παρακολούθηση:

• για επιστροφή της δυσφαγίας, που μπορεί να χρειαστεί συμπληρωματική θεραπεία,
• για παλινδρόμηση, ειδικά μετά από POEM ή διαστολή,
• με περιοδική γαστροσκόπηση, όπως κρίνει ο γιατρός, λόγω του αυξημένου κινδύνου καρκίνου του οισοφάγου σε μακροχρόνια νόσο.

Τι επηρεάζει το κόστος της θεραπείας της αχαλασίας

Το κόστος διαφέρει σημαντικά ανάλογα με:

• τη μέθοδο θεραπείας (διαστολή, botox, μυοτομή Heller, POEM),
• τη λαπαροσκοπική ή ρομποτική τεχνική,
• τον προεγχειρητικό έλεγχο (γαστροσκόπηση, μανομετρία, βαριούχο γεύμα),
• τη διάρκεια νοσηλείας,
• την ανάγκη για επαναλαμβανόμενες θεραπείες στο μέλλον,
• την ασφαλιστική κάλυψη.

Ο Δρ. Ζησιάδης συνεργάζεται με όλους τους ασφαλιστικούς φορείς. Η ακριβής ενημέρωση γίνεται μετά την εκτίμηση και τον έλεγχο.

Ο ρόλος του χειρουργού

Η αχαλασία αντιμετωπίζεται καλύτερα με στενή συνεργασία γαστρεντερολόγου, που κάνει τις ενδοσκοπικές και μανομετρικές εξετάσεις, και χειρουργού. Ο Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης, Γενικός Χειρουργός, Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής και Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Ψυχικού, με εκπαίδευση στη λαπαροσκοπική χειρουργική στο IRCAD Στρασβούργου, μπορεί να σας ενημερώσει για τη διάγνωση, τις επιλογές θεραπείας και τη διατροφή που πρέπει να ακολουθήσετε. Δέχεται σε ιατρεία στο Ψυχικό, στην Κηφισιά, στο Ίλιον και στον Άγιο Δημήτριο.

Για την επίσκεψη, κρατήστε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις με τις γνωματεύσεις τους: γαστροσκοπήσεις, μανομετρίες, βαριούχα γεύματα και αξονικές. Σημειώστε πότε άρχισε η δυσκολία στην κατάποση, αν αφορά και τα υγρά, πόσο βάρος έχετε χάσει και ποιες θεραπείες έχετε δοκιμάσει. Αν υπάρχουν συμπτώματα και από άλλες παθήσεις του ανώτερου πεπτικού, όπως διαφραγματοκήλη, αναφέρετέ τα. Πρόκειται για διαφορετικές παθήσεις, που όμως μπορεί να συνυπάρχουν.

Δυσκολία στην κατάποση και συζήτηση του ελέγχου

Για την αξιολόγηση αχαλασίας κρατήστε τις διαθέσιμες ενδοσκοπικές και άλλες εξετάσεις μαζί με τις γνωματεύσεις τους. Οι σελίδες της διαφραγματοκήλης και της παλινδρόμησης περιγράφουν διαφορετικά θέματα του ανώτερου πεπτικού και δεν αποτελούν εναλλακτικές ονομασίες της ίδιας πάθησης. Η κλινική συζήτηση διευκρινίζει τα προσωπικά ευρήματα και τις απορίες για την αντιμετώπιση.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Ποια είναι η αιτία της αχαλασίας του οισοφάγου;

Στην αχαλασία χάνονται σταδιακά τα νευρικά κύτταρα στο τοίχωμα του οισοφάγου που ελέγχουν τη χαλάρωση του σφιγκτήρα και την περίσταλση. Γιατί συμβαίνει αυτό δεν έχει διευκρινιστεί πλήρως. Η επικρατέστερη θεωρία είναι ένας αυτοάνοσος μηχανισμός, πιθανώς μετά από ιογενή λοίμωξη, σε άτομα με γενετική προδιάθεση. Η αχαλασία δεν οφείλεται στη διατροφή ή στο άγχος.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα της αχαλασίας;

Το πρώτο σύμπτωμα είναι συνήθως η δυσκολία στην κατάποση, που χαρακτηριστικά αφορά και τα υγρά, όχι μόνο τα στερεά. Ακολουθούν αναγωγές άπεπτης τροφής, ιδίως στο ξάπλωμα, πόνος στο στήθος, νυχτερινός βήχας και σταδιακή απώλεια βάρους. Τα συμπτώματα συχνά μπερδεύονται αρχικά με παλινδρόμηση και αντιμετωπίζονται χωρίς αποτέλεσμα με αντιόξινα.

Ποιες είναι οι επιπλοκές της αχαλασίας οισοφάγου;

Χωρίς θεραπεία, η αχαλασία μπορεί να προκαλέσει απώλεια βάρους και υποσιτισμό, πνευμονία από εισρόφηση, οισοφαγίτιδα και έλκη από την τροφή που λιμνάζει, και σταδιακή διάταση του οισοφάγου (μεγαοισοφάγο). Σε μακροχρόνια νόσο αυξάνεται ο κίνδυνος καρκίνου του οισοφάγου, γι’ αυτό χρειάζεται τακτική ενδοσκοπική παρακολούθηση ακόμη και μετά τη θεραπεία.

Θεραπεύεται η αχαλασία;

Η αχαλασία δεν θεραπεύεται με την έννοια της αποκατάστασης των νεύρων του οισοφάγου. Αντιμετωπίζεται όμως αποτελεσματικά. Με λαπαροσκοπική μυοτομή Heller, πνευματική διαστολή ή POEM, η μεγάλη πλειονότητα των ασθενών τρώει ξανά χωρίς σημαντική δυσκολία. Επειδή είναι χρόνια πάθηση, χρειάζεται μακροχρόνια παρακολούθηση για παλινδρόμηση ή επιστροφή της δυσφαγίας.

Πώς γίνεται το χειρουργείο για την αχαλασία οισοφάγου;

Η λαπαροσκοπική μυοτομή κατά Heller γίνεται υπό γενική αναισθησία, μέσα από μικρές τομές στην κοιλιά, και διαρκεί συνήθως 1 με 2 ώρες. Ο χειρουργός διατέμνει τις μυϊκές ίνες του σφιγκτήρα αφήνοντας άθικτο τον βλεννογόνο, ώστε η τροφή να περνά ελεύθερα. Συνήθως προστίθεται μερική θολοπλαστική για να περιοριστεί η παλινδρόμηση. Η νοσηλεία είναι σύντομη.

Ποια η διαφορά μυοτομής Heller και POEM;

Και οι δύο διατέμνουν τους μυς του σφιγκτήρα με παρόμοια αποτελέσματα στη δυσφαγία. Η Heller γίνεται λαπαροσκοπικά από την κοιλιά και συνδυάζεται με θολοπλαστική, που μειώνει την παλινδρόμηση. Η POEM γίνεται ενδοσκοπικά από το στόμα, χωρίς τομές στο δέρμα, αλλά προκαλεί συχνότερα παλινδρόμηση. Η POEM πλεονεκτεί στην σπαστική αχαλασία τύπου III.

Η αχαλασία και η παλινδρόμηση είναι το ίδιο;

Όχι. Στην παλινδρόμηση ο σφιγκτήρας είναι χαλαρός και το οξύ ανεβαίνει από το στομάχι. Στην αχαλασία συμβαίνει σχεδόν το αντίθετο: ο σφιγκτήρας δεν ανοίγει και η τροφή δεν κατεβαίνει. Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν, γι’ αυτό η μανομετρία είναι απαραίτητη. Η διάκριση έχει μεγάλη σημασία, γιατί οι θεραπείες είναι εντελώς διαφορετικές.

Τι να καταγράψω πριν το ραντεβού για αχαλασία;

Σημειώστε πότε άρχισε η δυσκολία στην κατάποση, αν αφορά στερεά, υγρά ή και τα δύο, αν έχετε αναγωγές, νυχτερινό βήχα ή πόνο στο στήθος και πόσο βάρος έχετε χάσει. Φέρτε όλες τις εξετάσεις με τις γνωματεύσεις τους, όπως γαστροσκοπήσεις, μανομετρίες και βαριούχα γεύματα, καθώς και τυχόν θεραπείες που έχετε ήδη δοκιμάσει.

Αν δυσκολεύεστε στην κατάποση ή έχετε ήδη διάγνωση αχαλασίας, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού με τον Δρ. Ζησιάδη στο 210 8010606.

Βιβλιογραφία

• Vaezi MF, Pandolfino JE, Yadlapati RH, Greer KB, Kavitt RT. ACG Clinical Guidelines: Diagnosis and Management of Achalasia. Am J Gastroenterol. 2020;115(9):1393-1411.
• Oude Nijhuis RAB, Zaninotto G, Roman S, et al. European guidelines on achalasia: United European Gastroenterology and European Society of Neurogastroenterology and Motility recommendations. United European Gastroenterol J. 2020;8(1):13-33.
• Werner YB, Hakanson B, Martinek J, et al. Endoscopic or Surgical Myotomy in Patients with Idiopathic Achalasia. N Engl J Med. 2019;381(23):2219-2229.
• Yadlapati R, Kahrilas PJ, Fox MR, et al. Esophageal motility disorders on high-resolution manometry: Chicago classification version 4.0. Neurogastroenterol Motil. 2021;33(1):e14058.