Διεθνής Εκπαίδευση & Πιστοποιήσεις

Πιστοποιητικό IRCAD Masterclass Colorectal Surgery του Δρ. Δημήτρη Ζησιάδη, IRCAD Στρασβούργο 2026
IRCAD / Πανεπιστήμιο Στρασβούργου · 2026IRCAD Masterclass στη Χειρουργική Παχέος & Λεπτού Εντέρου, Ορθού και Πρωκτού (Colorectal Surgery)
Πιστοποιητικό Dex Robotic Arm Workshop του Δρ. Δημήτρη Ζησιάδη, Γαλλία 2023
Dex Surgical · Γαλλία · 2023Πιστοποίηση στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική Υποβοηθούμενη με Εργαλεία Ρομπότ

Σχηματική απεικόνιση όγκου στο παχύ έντερο

Καρκίνος παχέος εντέρου: διάγνωση και θεραπεία

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι από τους συχνότερους καρκίνους σε άνδρες και γυναίκες, αλλά και από τους πιο «προλήψιμους». Στις περισσότερες περιπτώσεις ξεκινά από μικρές, καλοήθεις μάζες κυττάρων, τους πολύποδες, που αναπτύσσονται αργά, σε διάστημα ετών. Αν ένας πολύποδας εντοπιστεί και αφαιρεθεί στην κολονοσκόπηση, ο καρκίνος δεν προλαβαίνει να εμφανιστεί. Οι πολύποδες γίνονται συχνότεροι όσο αυξάνεται η ηλικία.

Ο όρος περιλαμβάνει τον καρκίνο του κόλου, του μεγαλύτερου τμήματος του παχέος εντέρου, και τον καρκίνο του ορθού, του τελευταίου τμήματος πριν τον πρωκτό. Όταν ο καρκίνος του παχέος εντέρου διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, περίπου 9 στους 10 ασθενείς είναι ζωντανοί πέντε χρόνια μετά και οι περισσότεροι από αυτούς θεραπεύονται πλήρως. Ακόμα και σε πιο προχωρημένα στάδια, η σύγχρονη χειρουργική και η χημειοθεραπεία έχουν βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση.

Εδώ θα βρείτε ποια είναι τα πρώιμα συμπτώματα του καρκίνου του εντέρου, πώς γίνεται η διάγνωση, τι σημαίνει κάθε στάδιο, τι ισχύει για την επιβίωση στο στάδιο 3 και στο στάδιο 4, ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές και πώς οργανώνεται η παρακολούθηση.

Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου

Σύμφωνα με τα στοιχεία GLOBOCAN 2022 του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC/ΠΟΥ), ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ο τρίτος συχνότερος καρκίνος παγκοσμίως και η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Η μεγάλη πλειονότητα των διαγνώσεων αφορά άτομα άνω των 50 ετών. Τα τελευταία χρόνια όμως καταγράφεται αύξηση των περιπτώσεων σε νεότερους ενήλικες, γι’ αυτό πολλές επιστημονικές εταιρείες έχουν μετακινήσει την έναρξη του προληπτικού ελέγχου στα 45.

Το θετικό είναι ότι διαθέτουμε πλέον αξιόπιστα εργαλεία έγκαιρης διάγνωσης. Επειδή οι πολύποδες συχνά δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα, ο τακτικός έλεγχος είναι ο μόνος τρόπος να εντοπιστούν πριν εξελιχθούν σε καρκίνο ή όσο ο καρκίνος βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.

Πρώιμα συμπτώματα του καρκίνου του εντέρου

Η αλήθεια είναι ότι στα πρώιμα στάδια ο καρκίνος του παχέος εντέρου συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Πολλοί καρκίνοι βρίσκονται σε κολονοσκόπηση ελέγχου ή μετά από θετική εξέταση κοπράνων για αφανές αίμα, σε ανθρώπους που αισθάνονταν απόλυτα καλά. Γι’ αυτό η ερώτηση «ποια είναι τα πρώιμα συμπτώματα» δεν έχει πάντα απάντηση. Το καλύτερο «πρώιμο σύμπτωμα» είναι ένας προληπτικός έλεγχος που γίνεται στην ώρα του.

Όταν υπάρχουν συμπτώματα, ποικίλλουν ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση του όγκου:

  • Αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου που διαρκεί περισσότερο από λίγες εβδομάδες: διάρροια, δυσκοιλιότητα ή εναλλαγή τους.
  • Αίμα στα κόπρανα ή αιμορραγία από το ορθό, κόκκινο ή σκούρο.
  • Κοιλιακός πόνος, κράμπες, φούσκωμα ή αέρια που επιμένουν.
  • Αίσθημα ότι το έντερο δεν αδειάζει τελείως.
  • Αδυναμία ή κόπωση, συχνά λόγω αναιμίας από χρόνια, αθέατη απώλεια αίματος.
  • Ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Η θέση του όγκου αλλάζει τα συμπτώματα

  • Δεξιό κόλον: εδώ το περιεχόμενο του εντέρου είναι ρευστό και ο αυλός φαρδύς. Οι όγκοι συχνά δεν προκαλούν αλλαγές στις κενώσεις και μπορεί να εκδηλωθούν μόνο με σιδηροπενική αναιμία, κόπωση ή ψηλαφητή μάζα.
  • Αριστερό κόλον και σιγμοειδές: ο αυλός είναι στενότερος και τα κόπρανα πιο σχηματισμένα. Οι όγκοι προκαλούν συχνότερα αλλαγή στις κενώσεις, κοιλιακό πόνο, ορατό αίμα και, σε προχωρημένες περιπτώσεις, απόφραξη.
  • Ορθό: αίμα, βλέννα, τεινεσμός και λεπτότερα κόπρανα.

Κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν σημαίνει από μόνο του καρκίνο. Τα περισσότερα οφείλονται σε αιμορροΐδες, ευερέθιστο έντερο ή εκκολπωματίτιδα. Όταν όμως επιμένουν, χρειάζονται διερεύνηση.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν μπορούμε να πούμε τι ακριβώς προκάλεσε τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Γνωρίζουμε όμως παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισής του.

Παράγοντες που δεν αλλάζουν

  • Ηλικία: ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά μετά τα 50.
  • Προσωπικό ιστορικό πολυπόδων (αδενωμάτων) ή προηγούμενου καρκίνου του παχέος εντέρου.
  • Οικογενειακό ιστορικό: όταν ένας συγγενής πρώτου βαθμού (γονιός, αδελφός, παιδί) έχει νοσήσει, ο κίνδυνος περίπου διπλασιάζεται, και αυξάνεται περισσότερο όταν οι συγγενείς είναι περισσότεροι ή νόσησαν σε νεαρή ηλικία.
  • Κληρονομικά σύνδρομα: το σύνδρομο Lynch (που συνδέεται και με καρκίνο του ενδομητρίου, των ωοθηκών και άλλων οργάνων) και η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση.
  • Χρόνιες φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου: ελκώδης κολίτιδα και νόσος Crohn του παχέος εντέρου, ιδίως μακράς διάρκειας.
  • Διαβήτης τύπου 2.

Παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής

  • Παχυσαρκία, ιδίως η κοιλιακή.
  • Καθιστική ζωή και έλλειψη άσκησης. Η σωματική δραστηριότητα έχει αποδεδειγμένη προστατευτική δράση.
  • Διατροφή πλούσια σε κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας και λιπαρά, και φτωχή σε φυτικές ίνες. Οι μελέτες δείχνουν ότι οι φυτικές ίνες από φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης έχουν προστατευτική επίδραση.
  • Κάπνισμα.
  • Αλκοόλ, ιδίως σε μεγάλες ποσότητες.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Αν παρατηρήσετε ένα ή περισσότερα από τα συμπτώματα που περιγράψαμε, με ή χωρίς κάποιον παράγοντα κινδύνου, απευθυνθείτε στον γιατρό σας. Η διερεύνηση ξεκινά με ιατρικό ιστορικό και κλινική εξέταση.

Βασικές εξετάσεις

  • Δακτυλική εξέταση του ορθού.
  • Αιματολογικές εξετάσεις: γενική αίματος για αναιμία, σίδηρος, βιοχημικές.
  • Εξέταση κοπράνων για αφανές αίμα, ιδίως η ανοσοχημική (FIT).
  • Κολονοσκόπηση: η βασική εξέταση. Επιτρέπει να δει ο γιατρός όλο το παχύ έντερο, να πάρει βιοψίες και να αφαιρέσει πολύποδες στην ίδια συνεδρία.
  • Βιοψία: επιβεβαιώνει τη διάγνωση. Στον ιστό εξετάζονται επίσης βιοδείκτες, όπως η μικροδορυφορική αστάθεια (MSI/MMR) και, σε μεταστατική νόσο, μεταλλάξεις των γονιδίων RAS και BRAF, που καθορίζουν τη θεραπεία.

Εξετάσεις σταδιοποίησης

  • Αξονική τομογραφία θώρακα, κοιλίας και πυέλου: για τον έλεγχο λεμφαδένων και μεταστάσεων, κυρίως στο ήπαρ και στους πνεύμονες.
  • Μαγνητική τομογραφία: της πυέλου για τους όγκους του ορθού και του ήπατος όταν χρειάζεται καλύτερος χαρακτηρισμός βλαβών.
  • Καρκινοεμβρυϊκό αντιγόνο (CEA): δείκτης στο αίμα, χρήσιμος ως σημείο αναφοράς για την παρακολούθηση.
  • Αξονική κολονογραφία: όταν η κολονοσκόπηση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί. Έχει αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τον παλαιότερο βαριούχο υποκλυσμό.
  • PET/CT, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Στάδια του καρκίνου του παχέος εντέρου

Η σταδιοποίηση ακολουθεί το σύστημα TNM: πόσο βαθιά έχει προχωρήσει ο όγκος στο τοίχωμα (T), αν έχει φτάσει στους λεμφαδένες (N) και αν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις (M). Τα στάδια κυμαίνονται από το I, το λιγότερο προχωρημένο, έως το IV.

  • Στάδιο 0: καρκίνωμα in situ, περιορισμένο στην επιφάνεια του βλεννογόνου.
  • Στάδιο I: ο όγκος έχει επεκταθεί μόνο στα εσωτερικά στρώματα του τοιχώματος (έως τον μυϊκό χιτώνα), χωρίς λεμφαδένες.
  • Στάδιο II: ο όγκος έχει αναπτυχθεί περισσότερο, διαπερνά τον μυϊκό χιτώνα και μπορεί να φτάνει στο εξωτερικό στρώμα ή σε γειτονικά όργανα, χωρίς λεμφαδένες.
  • Στάδιο III: ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί στους τοπικούς λεμφαδένες, χωρίς απομακρυσμένες μεταστάσεις.
  • Στάδιο IV: τα καρκινικά κύτταρα έχουν εξαπλωθεί σε όργανα ή λεμφαδένες μακριά από τον αρχικό όγκο, συχνότερα στο ήπαρ, στους πνεύμονες ή στο περιτόναιο.

Όσο πιο προχωρημένο είναι το στάδιο, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος υποτροπής και τόσο πιο σύνθετη η θεραπεία. Το τελικό στάδιο καθορίζεται μετά το χειρουργείο, από την ιστολογική εξέταση του τμήματος του εντέρου και των λεμφαδένων που αφαιρέθηκαν.

Στάδιο 3: τι σημαίνει

Στο στάδιο 3 ο όγκος έχει φτάσει στους λεμφαδένες της περιοχής, αλλά όχι σε μακρινά όργανα. Χωρίζεται σε υποστάδια:

  • IIIA: μικρότερος όγκος, λίγοι προσβεβλημένοι λεμφαδένες.
  • IIIB: βαθύτερος όγκος ή περισσότεροι λεμφαδένες.
  • IIIC: εκτεταμένη τοπική διήθηση ή πολλοί λεμφαδένες (τέσσερις ή περισσότεροι).

Η θεραπεία του σταδίου 3 έχει στόχο την ίαση. Περιλαμβάνει χειρουργική αφαίρεση του όγκου με τους λεμφαδένες και στη συνέχεια επικουρική χημειοθεραπεία, που μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής. Στον καρκίνο του ορθού σταδίου 3 συνήθως προηγείται ακτινοθεραπεία ή ακτινοχημειοθεραπεία.

Καρκίνος παχέος εντέρου: επιβίωση ανά στάδιο

Η επιβίωση εξαρτάται κυρίως από το στάδιο κατά τη διάγνωση. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων SEER του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ (ασθενείς που διαγνώστηκαν από το 2016 έως το 2022), η πενταετής σχετική επιβίωση για τον καρκίνο του παχέος εντέρου είναι:

  • περίπου 91% όταν ο καρκίνος είναι εντοπισμένος στο έντερο,
  • περίπου 75% όταν έχει επεκταθεί σε γειτονικούς ιστούς ή λεμφαδένες,
  • περίπου 17% όταν υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις,
  • περίπου 65% για όλα τα στάδια μαζί.

Επιβίωση στο στάδιο 3

Η κατηγορία «επέκταση σε γειτονικούς ιστούς ή λεμφαδένες» του SEER περιλαμβάνει κυρίως ασθενείς σταδίου 3. Μέσα στο στάδιο 3 όμως οι διαφορές είναι μεγάλες. Μεγάλες αναλύσεις δεδομένων SEER που στήριξαν την ταξινόμηση AJCC έδειξαν ότι στο στάδιο IIIA η πενταετής επιβίωση πλησιάζει αυτή των πρώιμων σταδίων, ενώ στο IIIC είναι σημαντικά χαμηλότερη. Η επικουρική χημειοθεραπεία έχει βελτιώσει ουσιαστικά αυτά τα αποτελέσματα.

Τι επηρεάζει την πρόγνωση μέσα στο στάδιο 3:

  • ο αριθμός των προσβεβλημένων λεμφαδένων,
  • το βάθος διήθησης του όγκου,
  • η πληρότητα της χειρουργικής εκτομής και ο αριθμός των λεμφαδένων που εξετάστηκαν,
  • βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου (π.χ. MSI, διήθηση αγγείων ή νεύρων),
  • η ολοκλήρωση της επικουρικής χημειοθεραπείας,
  • η ηλικία και η γενική υγεία.

Στάδιο 4 και τελικό στάδιο

Στο στάδιο 4 η πενταετής σχετική επιβίωση είναι χαμηλότερη, περίπου 17% κατά SEER. Ο αριθμός αυτός όμως κρύβει μεγάλη ποικιλία. Ασθενείς με περιορισμένες μεταστάσεις στο ήπαρ ή στους πνεύμονες, που μπορούν να αφαιρεθούν χειρουργικά μαζί με τον αρχικό όγκο, έχουν σημαντικά καλύτερη πρόγνωση, και ένα μέρος τους θεραπεύεται. Σε άλλους, η σύγχρονη χημειοθεραπεία σε συνδυασμό με στοχευμένα φάρμακα ή ανοσοθεραπεία (σε όγκους με MSI) ελέγχει τη νόσο για μεγάλο διάστημα, με καλή ποιότητα ζωής.

Στο τελικό στάδιο, όταν η νόσος δεν ελέγχεται πλέον, εμφανίζονται συνήθως έντονη κόπωση, απώλεια βάρους, κοιλιακός πόνος, ασκίτης ή ίκτερος, ανάλογα με τα όργανα που έχουν προσβληθεί. Η παρηγορική φροντίδα, με αναλγησία, διατροφική υποστήριξη και αντιμετώπιση της απόφραξης όταν χρειάζεται (π.χ. με stent ή στομία), βοηθά ουσιαστικά τον ασθενή και την οικογένεια.

Πώς να διαβάζετε αυτούς τους αριθμούς

Τα ποσοστά επιβίωσης είναι στατιστικοί μέσοι όροι μεγάλων πληθυσμών και αφορούν ασθενείς που θεραπεύτηκαν πριν από χρόνια, με θεραπείες που σήμερα έχουν βελτιωθεί. Δεν προβλέπουν τι θα συμβεί σε έναν συγκεκριμένο άνθρωπο. Τη δική σας πρόγνωση μπορεί να τη συζητήσει μόνο ο θεράπων ογκολόγος, με βάση την ιστολογική έκθεση και το σύνολο του φακέλου.

Υπάρχει πλήρης ίαση από τον καρκίνο του παχέος εντέρου;

Ναι. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι από τους καρκίνους με τα υψηλότερα ποσοστά πλήρους ίασης, όταν διαγνωστεί έγκαιρα. Στα στάδια I και II η χειρουργική επέμβαση μόνη της θεραπεύει την πλειονότητα των ασθενών. Στο στάδιο III ο συνδυασμός χειρουργείου και χημειοθεραπείας θεραπεύει πολλούς ασθενείς. Ακόμα και στο στάδιο IV, σε επιλεγμένους ασθενείς με αφαιρέσιμες μεταστάσεις, η ίαση είναι εφικτή.

Οι περισσότερες υποτροπές εμφανίζονται μέσα στα πρώτα τρία χρόνια μετά τη θεραπεία, και η μεγάλη πλειονότητα μέσα στην πρώτη πενταετία. Γι’ αυτό ένας ασθενής που παραμένει χωρίς ενδείξεις νόσου πέντε χρόνια μετά θεωρείται, στην πράξη, ότι έχει πολύ μικρό κίνδυνο επανεμφάνισης.

Θεραπεία του καρκίνου του παχέος εντέρου

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αντιμετωπίζεται κυρίως χειρουργικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις η επέμβαση συνδυάζεται με χημειοθεραπεία και, στον καρκίνο του ορθού, με ακτινοθεραπεία. Το θεραπευτικό πλάνο εξαρτάται από το στάδιο, το μέγεθος, τη θέση και τα βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου, και αποφασίζεται σε πολυεπιστημονικό ογκολογικό συμβούλιο.

Ενδοσκοπική αφαίρεση

Πολύ πρώιμοι καρκίνοι μέσα σε πολύποδα, με ευνοϊκά χαρακτηριστικά, μπορεί να αντιμετωπιστούν μόνο με την ενδοσκοπική αφαίρεση του πολύποδα. Αν η ιστολογική εξέταση δείξει δυσμενή χαρακτηριστικά, συνιστάται χειρουργική επέμβαση.

Χειρουργική επέμβαση: κολεκτομή

Σκοπός της επέμβασης είναι η αφαίρεση του τμήματος του εντέρου που περιέχει τον όγκο, με ασφαλή υγιή όρια, μαζί με τα αγγεία και τους λεμφαδένες της περιοχής. Οι λεμφαδένες εξετάζονται στο μικροσκόπιο για να καθοριστεί το στάδιο. Στη συνέχεια τα άκρα του εντέρου που παραμένουν ενώνονται ξανά (αναστόμωση).

Ανάλογα με τη θέση του όγκου, η επέμβαση μπορεί να είναι:

  • Δεξιά κολεκτομή για όγκους του τυφλού, του ανιόντος και της ηπατικής καμπής.
  • Αριστερή κολεκτομή για όγκους του κατιόντος.
  • Σιγμοειδεκτομή για όγκους του σιγμοειδούς.
  • Πρόσθια ή χαμηλή πρόσθια εκτομή για όγκους του ορθού.

Σε επείγουσες καταστάσεις, όπως απόφραξη ή διάτρηση, ή όταν η επανασύνδεση δεν είναι ασφαλής, μπορεί να χρειαστεί προσωρινή στομία.

Ανοιχτή, λαπαροσκοπική ή ρομποτική επέμβαση

Η κολεκτομή μπορεί να γίνει με ανοιχτή τομή ή με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Η λαπαροσκοπική κολεκτομή γίνεται με μικρές τομές και κάμερα, ενώ η ρομποτική προσφέρει επιπλέον τρισδιάστατη εικόνα και εργαλεία με αρθρώσεις. Μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες έχουν δείξει ότι, σε κατάλληλους ασθενείς και σε έμπειρα χέρια, η λαπαροσκοπική προσέγγιση έχει ογκολογικά αποτελέσματα αντίστοιχα της ανοιχτής, με επιπλέον οφέλη:

  • μικρότερο μετεγχειρητικό πόνο,
  • λιγότερες ημέρες νοσηλείας,
  • ταχύτερη επιστροφή στη σίτιση και στη λειτουργία του εντέρου,
  • ταχύτερη επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες,
  • καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα, με μικρότερο κίνδυνο κήλης στην τομή.

Η καταλληλότητα κάθε τεχνικής κρίνεται εξατομικευμένα.

Χημειοθεραπεία

Η επικουρική χημειοθεραπεία μετά το χειρουργείο συστήνεται σε ασθενείς σταδίου III και σε επιλεγμένους ασθενείς σταδίου II με χαρακτηριστικά υψηλού κινδύνου. Στόχος της είναι να εξαλείψει τυχόν μικροσκοπικά καρκινικά κύτταρα που έχουν παραμείνει. Χορηγείται ενδοφλέβια ή με χάπια, ανάλογα με το σχήμα. Για ορισμένους ασθενείς σταδίου III χαμηλότερου κινδύνου, μελέτες έδειξαν ότι αρκεί θεραπεία τριών μηνών αντί για έξι, με λιγότερες παρενέργειες. Οι παρενέργειες, όπως κόπωση, διάρροια ή μουδιάσματα στα άκρα, παρακολουθούνται και αντιμετωπίζονται από τον ογκολόγο.

Στη μεταστατική νόσο, η χημειοθεραπεία συνδυάζεται με στοχευμένα φάρμακα ή ανοσοθεραπεία, ανάλογα με τους βιοδείκτες του όγκου.

Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Οι ασθενείς που έχουν αντιμετωπιστεί για καρκίνο του παχέος εντέρου παρακολουθούνται τακτικά, γιατί ο κίνδυνος υποτροπής είναι υψηλότερος τα πρώτα χρόνια. Ένα συνηθισμένο πρόγραμμα, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες, περιλαμβάνει:

  • Κλινική εξέταση και CEA κάθε 3 έως 6 μήνες τα πρώτα δύο με τρία χρόνια και στη συνέχεια με μειωμένη συχνότητα έως τα πέντε χρόνια.
  • Αξονική τομογραφία θώρακα και κοιλίας συνήθως κάθε 6 έως 12 μήνες τα πρώτα τρία χρόνια.
  • Κολονοσκόπηση ένα χρόνο μετά την επέμβαση και στη συνέχεια ανά διαστήματα που εξαρτώνται από τα ευρήματα.

Αν εμφανιστεί υποτροπή, τοπικά ή με μορφή μετάστασης, αξιολογείται άμεσα για θεραπεία. Οι μεμονωμένες υποτροπές μπορεί να αντιμετωπιστούν ξανά χειρουργικά.

Οι ασθενείς με σύνδρομο Lynch χρειάζονται επιπλέον παρακολούθηση για άλλους καρκίνους που σχετίζονται με το σύνδρομο, όπως του ενδομητρίου και των ωοθηκών. Γενικότερα, μετά από καρκίνο του παχέος εντέρου, όλοι οι ασθενείς συνεχίζουν κανονικά τους προληπτικούς ελέγχους για τους υπόλοιπους καρκίνους, όπως συστήνεται για την ηλικία τους.

Πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου

Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία. Δύο άξονες μειώνουν τον κίνδυνο:

Προληπτικός έλεγχος

  • Κολονοσκόπηση ή ανοσοχημική εξέταση κοπράνων (FIT) από την ηλικία που σας συστήνει ο γιατρός σας, συνήθως από τα 45 ή 50 έτη.
  • Νωρίτερα και συχνότερα αν έχετε οικογενειακό ιστορικό, κληρονομικό σύνδρομο ή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου.
  • Αφαίρεση πολυπόδων: κάθε πολύποδας που αφαιρείται είναι ένας πιθανός καρκίνος που δεν θα αναπτυχθεί. Περισσότερα στη σελίδα για τους πολύποδες του παχέος εντέρου.

Τρόπος ζωής

  • Διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και ποικιλία τροφών.
  • Περιορισμός του κόκκινου κρέατος, των αλλαντικών και των λιπαρών.
  • Διακοπή του καπνίσματος και περιορισμός του αλκοόλ.
  • Τακτική άσκηση στην καθημερινότητα.
  • Διατήρηση υγιούς βάρους.

Ασπιρίνη: ναι ή όχι;

Ορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι η μακροχρόνια λήψη ασπιρίνης μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου, χωρίς να είναι σαφές ποια δόση και ποια διάρκεια χρειάζονται. Η καθημερινή ασπιρίνη όμως μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικά προβλήματα, έλκη και αιμορραγίες. Γι’ αυτό δεν συστήνεται για πρόληψη στον γενικό πληθυσμό χωρίς ιατρική συμβουλή. Σε ορισμένες ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως στο σύνδρομο Lynch, μπορεί να συζητηθεί με τον γιατρό.

Πότε να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

Απευθυνθείτε σύντομα στον γιατρό αν παρατηρήσετε κάποιο από τα συμπτώματα που αναφέρθηκαν, ιδιαίτερα αν επιμένουν πάνω από τρεις με τέσσερις εβδομάδες. Πηγαίνετε άμεσα στο νοσοκομείο αν εμφανίσετε:

  • άφθονη αιμορραγία από το ορθό ή μαύρα, πισσώδη κόπρανα,
  • έντονο κοιλιακό πόνο με διάταση της κοιλιάς, εμέτους και αδυναμία αποβολής αερίων και κοπράνων, που μπορεί να δείχνουν απόφραξη του εντέρου (ειλεό),
  • ζάλη, ταχυπαλμία ή λιποθυμία,
  • πυρετό με έντονο κοιλιακό πόνο.

Συνδέστε τον διαγνωστικό έλεγχο με τη χειρουργική συζήτηση

Οι σελίδες της λαπαροσκοπικής κολεκτομής και της δεξιάς κολεκτομής περιγράφουν τους χειρουργικούς όρους και τις επιλογές. Η προσωπική ενημέρωση συνδέει τις διαθέσιμες εξετάσεις με το συνολικό θεραπευτικό πλάνο. Πριν από το ραντεβού:

  • φέρτε την κολονοσκόπηση και τις ιστολογικές απαντήσεις,
  • φέρτε τις απεικονιστικές εξετάσεις (αξονική, μαγνητική) με τις εικόνες,
  • φέρτε εξετάσεις αίματος, μαζί με το CEA αν υπάρχει,
  • σημειώστε το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου,
  • καταγράψτε τις απορίες σας για την προετοιμασία, την επέμβαση και την παρακολούθηση.

Ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης, Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής και Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Κολοπρωκτολογίας και της ESCP, μπορεί να σας ενημερώσει για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, τα συμπτώματα και τη χειρουργική αντιμετώπιση, σε κάθε ηλικία. Δέχεται στα ιατρεία Ψυχικού, Κηφισιάς, Ιλίου και Αγίου Δημητρίου, με συνεργασία με όλους τους ασφαλιστικούς φορείς. Για να κλείσετε ραντεβού με γενικό χειρουργό καλέστε στο 210 8010606.

Συνδέστε τον διαγνωστικό έλεγχο με τη χειρουργική συζήτηση

Οι σελίδες της λαπαροσκοπικής κολεκτομής και της δεξιάς κολεκτομής περιγράφουν χειρουργικούς όρους και επιλογές. Η προσωπική ενημέρωση συνδέει τις διαθέσιμες εξετάσεις με το συνολικό θεραπευτικό πλάνο. Φέρτε ενδοσκοπικές εκθέσεις, ιστολογικές απαντήσεις και γνωματεύσεις και καταγράψτε τις απορίες για την προετοιμασία και την παρακολούθηση.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Ποια είναι τα πρώιμα συμπτώματα του καρκίνου του εντέρου;

Στα πρώιμα στάδια ο καρκίνος του εντέρου συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα, γι’ αυτό ο προληπτικός έλεγχος είναι τόσο σημαντικός. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, τα συχνότερα είναι αλλαγή στις κενώσεις που επιμένει, αίμα στα κόπρανα, κοιλιακός πόνος ή φούσκωμα, κόπωση από αναιμία και ανεξήγητη απώλεια βάρους. Οποιοδήποτε επίμονο σύμπτωμα χρειάζεται εκτίμηση από γιατρό.

Ποια είναι η επιβίωση στο στάδιο 3 του καρκίνου του παχέος εντέρου;

Σύμφωνα με τα στοιχεία SEER (2016 έως 2022), η πενταετής σχετική επιβίωση όταν ο καρκίνος έχει φτάσει σε γειτονικούς ιστούς ή λεμφαδένες είναι περίπου 75%. Μέσα στο στάδιο 3 οι διαφορές είναι μεγάλες: στο IIIA η πρόγνωση πλησιάζει τα πρώιμα στάδια, ενώ στο IIIC είναι χαμηλότερη. Η επικουρική χημειοθεραπεία βελτιώνει σημαντικά τα αποτελέσματα.

Υπάρχει πλήρης ίαση από τον καρκίνο του παχέος εντέρου;

Ναι. Στα στάδια I και II η χειρουργική επέμβαση θεραπεύει την πλειονότητα των ασθενών, ενώ στο στάδιο III ο συνδυασμός χειρουργείου και χημειοθεραπείας θεραπεύει πολλούς. Ακόμα και στο στάδιο IV, όταν οι μεταστάσεις είναι περιορισμένες και αφαιρέσιμες, η ίαση είναι εφικτή σε ένα μέρος των ασθενών. Η έγκαιρη διάγνωση είναι ο σημαντικότερος παράγοντας.

Ποια είναι η επιβίωση στο στάδιο 4;

Κατά τα στοιχεία SEER, η πενταετής σχετική επιβίωση με απομακρυσμένες μεταστάσεις είναι περίπου 17%. Ο αριθμός αυτός κρύβει μεγάλη ποικιλία: ασθενείς με περιορισμένες μεταστάσεις στο ήπαρ ή στους πνεύμονες που αφαιρούνται χειρουργικά έχουν πολύ καλύτερη πρόγνωση. Η σύγχρονη χημειοθεραπεία με στοχευμένα φάρμακα ή ανοσοθεραπεία ελέγχει τη νόσο για μεγάλο διάστημα σε πολλούς ασθενείς.

Τι συμπτώματα έχει ο καρκίνος του παχέος εντέρου στο τελικό στάδιο;

Στο τελικό στάδιο εμφανίζονται συνήθως έντονη κόπωση, απώλεια βάρους και όρεξης, κοιλιακός πόνος και, ανάλογα με τα όργανα που έχουν προσβληθεί, ασκίτης, ίκτερος ή δύσπνοια. Μπορεί επίσης να υπάρξει απόφραξη του εντέρου. Η παρηγορική φροντίδα, με σωστή αναλγησία, διατροφική υποστήριξη και αντιμετώπιση της απόφραξης, βελτιώνει ουσιαστικά την ποιότητα ζωής.

Από ποια ηλικία πρέπει να κάνω κολονοσκόπηση;

Οι περισσότερες επιστημονικές εταιρείες συστήνουν προληπτικό έλεγχο από τα 45 ή 50 έτη, με κολονοσκόπηση ή ανοσοχημική εξέταση κοπράνων (FIT). Αν έχετε συγγενή πρώτου βαθμού με καρκίνο ή πολύποδες, κληρονομικό σύνδρομο ή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, ο έλεγχος ξεκινά νωρίτερα και γίνεται συχνότερα. Το πρόγραμμα το ορίζει ο γιατρός σας.

Η λαπαροσκοπική κολεκτομή είναι εξίσου αποτελεσματική με την ανοιχτή;

Μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες έχουν δείξει ότι, σε κατάλληλους ασθενείς και σε έμπειρα χέρια, η λαπαροσκοπική κολεκτομή για καρκίνο έχει αντίστοιχα ογκολογικά αποτελέσματα με την ανοιχτή. Προσφέρει μικρότερο μετεγχειρητικό πόνο, συντομότερη νοσηλεία, ταχύτερη επάνοδο της λειτουργίας του εντέρου και καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα. Η επιλογή της τεχνικής γίνεται εξατομικευμένα.

Να έχω διαθέσιμα την κολονοσκόπηση και τα ιστολογικά αποτελέσματα;

Ναι. Κρατήστε τις εκθέσεις μαζί με τις απεικονιστικές εξετάσεις, τις εξετάσεις αίματος και τις γνωματεύσεις. Η συζήτηση του χειρουργικού πλάνου συνδέεται με τα συγκεκριμένα δεδομένα του φακέλου. Αναφέρετε τους γιατρούς που ήδη σας παρακολουθούν και ζητήστε να εξηγηθεί πώς εντάσσεται η επέμβαση στη συνολική θεραπεία.

Βιβλιογραφία

  • Argilés G, Tabernero J, Labianca R, et al. Localised colon cancer: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up. Annals of Oncology, 2020;31(10):1291-1305.
  • National Cancer Institute. SEER Cancer Stat Facts: Colorectal Cancer (δεδομένα 2016 έως 2022).
  • Gunderson LL, Jessup JM, Sargent DJ, et al. Revised TN categorization for colon cancer based on national survival outcomes data. Journal of Clinical Oncology, 2010;28(2):264-271.
  • Grothey A, Sobrero AF, Shields AF, et al. Duration of Adjuvant Chemotherapy for Stage III Colon Cancer (IDEA). New England Journal of Medicine, 2018;378:1177-1188.
  • Bray F, Laversanne M, Sung H, et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 2024.