Λαπαροσκοπική δεξιά κολεκτομή: προετοιμασία

Η δεξιά κολεκτομή είναι η επέμβαση με την οποία αφαιρείται το δεξί τμήμα του παχέος εντέρου: το τυφλό, το ανιόν κόλον, η δεξιά (ηπατική) κολική καμπή και συνήθως ένα μέρος του εγκαρσίου, μαζί με το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου, τον τελικό ειλεό. Γίνεται κυρίως όταν διαγιγνώσκεται όγκος στο τυφλό ή στο ανιόν κόλον, αλλά και σε ορισμένες καλοήθεις παθήσεις της περιοχής. Ο τελικός ειλεός περιλαμβάνεται πάντα στο παρασκεύασμα, γιατί μοιράζεται με το δεξί κόλον την ίδια αιμάτωση.

Σήμερα η επέμβαση γίνεται στις περισσότερες περιπτώσεις λαπαροσκοπικά, με μικρές τομές, κάμερα υψηλής ευκρίνειας και ειδικά εργαλεία. Η λαπαροσκοπική δεξιά κολεκτομή προσφέρει την ίδια ογκολογική ασφάλεια με την ανοιχτή επέμβαση, όταν γίνεται από έμπειρη ομάδα, και συνήθως λιγότερο πόνο, συντομότερη νοσηλεία και ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα.

Παρακάτω θα βρείτε τι ακριβώς αφαιρείται, ποιες παθήσεις οδηγούν στην επέμβαση, ποιες εξετάσεις προηγούνται, πώς προετοιμάζεστε, πώς γίνεται το χειρουργείο, ποιες επιπλοκές μπορεί να εμφανιστούν και πώς κυλά η ανάρρωση. Τα κείμενα αυτά ενημερώνουν· το προσωπικό σας πλάνο το καθορίζει η συζήτηση με τον χειρουργό σας.

Τμήματα του παχέος εντέρου

Το παχύ έντερο έχει μήκος περίπου 1,5 μέτρο και ξεκινά από το κάτω δεξί τμήμα της κοιλιάς. Χωρίζεται στα εξής τμήματα:

• τυφλό και δεξιό κόλον, εκεί όπου ο ειλεός εκβάλλει στο παχύ έντερο μέσω της ειλεοτυφλικής βαλβίδας και όπου βρίσκεται η σκωληκοειδής απόφυση
• ανιόν κόλον, που ανεβαίνει κατά μήκος της δεξιάς πλευράς της κοιλιάς
• εγκάρσιο κόλον, που διασχίζει την κοιλιά από δεξιά προς αριστερά, κάτω από το ήπαρ και το στομάχι
• κατιόν κόλον, στην αριστερή πλευρά
• σιγμοειδές κόλον, το τμήμα σε σχήμα S πριν από το ορθό
• ορθό και πρωκτός, το τελικό τμήμα του πεπτικού σωλήνα

Ανάμεσα στο ανιόν και το εγκάρσιο κόλον υπάρχει μια γωνία κάτω από το ήπαρ, η δεξιά ή ηπατική κολική καμπή. Αντίστοιχα, κοντά στον σπλήνα βρίσκεται η αριστερή ή σπληνική κολική καμπή. Η θέση ενός όγκου σε σχέση με αυτές τις καμπές καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το είδος της κολεκτομής.

Τι είναι η κολεκτομή;

Κολεκτομή ονομάζεται η αφαίρεση τμήματος ή ολόκληρου του παχέος εντέρου. Μετά την αφαίρεση, τα δύο άκρα που απομένουν ενώνονται ξανά (αναστόμωση), ώστε να αποκατασταθεί η συνέχεια του πεπτικού σωλήνα.

Ανάλογα με το τμήμα που αφαιρείται, μιλάμε για:

• δεξιά κολεκτομή (ή δεξιά ημικολεκτομή), για παθήσεις του τυφλού, του ανιόντος και της ηπατικής καμπής
• διευρυμένη δεξιά κολεκτομή, όταν η βλάβη βρίσκεται στην ηπατική καμπή ή στο εγκάρσιο κόλον
• αριστερή κολεκτομή και σιγμοειδεκτομή, για το αριστερό κόλον
• υφολική κολεκτομή, όταν αφαιρείται το μεγαλύτερο μέρος του παχέος εντέρου και διατηρείται το ορθό
• ολική κολεκτομή ή ολική πρωκτοκολεκτομή, σε ειδικές καταστάσεις όπως οικογενής πολυποδίαση ή ελκώδης κολίτιδα

Η αφαίρεση μπορεί να γίνει με ανοιχτή μέθοδο ή, πλέον στις περισσότερες προγραμματισμένες περιπτώσεις, με ελάχιστα επεμβατική τεχνική. Περισσότερα για όλα τα είδη θα βρείτε στη σελίδα για τη λαπαροσκοπική κολεκτομή και τα είδη της.

Τι είναι η δεξιά κολεκτομή;

Η δεξιά κολεκτομή αφορά βλάβες που εντοπίζονται στο τυφλό, στο ανιόν κόλον ή στην ηπατική καμπή. Είναι μερική κολεκτομή: αφαιρείται μόνο το δεξί τμήμα του παχέος εντέρου, ενώ το υπόλοιπο κόλον και το ορθό παραμένουν. Περιλαμβάνει πάντα και ένα τμήμα του τελικού ειλεού, για ανατομικούς λόγους, αφού τα δύο τμήματα τρέφονται από κοινά αγγεία.

Πιο συγκεκριμένα, η αφαίρεση περιλαμβάνει:

• το τυφλό, μαζί με τη σκωληκοειδή απόφυση
• το ανιόν κόλον
• τη δεξιά κολική καμπή
• τμήμα του εγκαρσίου κόλου
• τμήμα του τελικού ειλεού
• το μεσεντέριο της περιοχής, με τα αγγεία και τους λεμφαδένες του

Όταν η αιτία είναι καρκίνος, η αφαίρεση των λεμφαδένων δεν είναι λεπτομέρεια. Η απολίνωση των αγγείων κοντά στην έκφυσή τους και η αφαίρεση του μεσοκόλου ως ενιαίας μονάδας επιτρέπουν σωστή σταδιοποίηση και μειώνουν τον κίνδυνο να μείνει νόσος πίσω. Οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν την εξέταση τουλάχιστον 12 λεμφαδένων στο παρασκεύασμα για αξιόπιστη σταδιοποίηση.

Διευρυμένη δεξιά κολεκτομή

Όταν ο όγκος βρίσκεται στην ηπατική καμπή ή στο δεξί ή μέσο τμήμα του εγκαρσίου κόλου, η εκτομή επεκτείνεται προς τα αριστερά, ώστε να περιλάβει μεγαλύτερο τμήμα του εγκαρσίου και τα αντίστοιχα αγγεία (μέση κολική αρτηρία). Η αρχή παραμένει ίδια: ένωση του ειλεού με το εναπομείναν κόλον.

Ποια είναι τα αίτια; Πότε χρειάζεται δεξιά κολεκτομή

Η συχνότερη ένδειξη για δεξιά κολεκτομή είναι ο όγκος στο τυφλό, στο ανιόν ή στην ηπατική καμπή. Οι όγκοι του δεξιού κόλου συχνά δεν προκαλούν έντονα συμπτώματα για μεγάλο διάστημα. Μπορεί να εκδηλωθούν με σιδηροπενική αναιμία, κόπωση, αδυναμία ή απώλεια βάρους, πολύ πριν εμφανιστεί πόνος ή αλλαγή στις κενώσεις. Γι’ αυτό η ανεξήγητη αναιμία σε ενήλικα πρέπει να διερευνάται με κολονοσκόπηση.

Άλλες ενδείξεις είναι:

• Μεγάλοι πολύποδες του δεξιού κόλου που δεν μπορούν να αφαιρεθούν με ασφάλεια ενδοσκοπικά, ή πολύποδες όπου η ιστολογική εξέταση έδειξε διηθητικό καρκίνο με χαρακτηριστικά υψηλού κινδύνου. Δείτε περισσότερα για τους πολύποδες του παχέος εντέρου και την αφαίρεσή τους.
• Σκωληκοειδίτιδα βαριάς μορφής με φλεγμονώδη μάζα (plastron) ή απόστημα, όπου η βάση της σκωληκοειδούς και το τοίχωμα του τυφλού είναι τόσο κατεστραμμένα ώστε η απλή σκωληκοειδεκτομή δεν είναι ασφαλής. Τότε ο χειρουργός μπορεί να χρειαστεί να αφαιρέσει το τυφλό με τμήμα του ειλεού (ειλεοτυφλική εκτομή) ή να κάνει δεξιά κολεκτομή, ειδικά όταν υπάρχει υποψία όγκου.
• Νεοπλάσματα της σκωληκοειδούς απόφυσης, όπως ορισμένοι νευροενδοκρινείς όγκοι ή βλεννώδη νεοπλάσματα, ανάλογα με το μέγεθος και την ιστολογία.
• Επιπλοκές της νόσου Crohn στον τελικό ειλεό και στο τυφλό, όπως στένωση, συρίγγιο ή απόστημα που δεν ανταποκρίνονται στη φαρμακευτική αγωγή.
• Συστροφή τυφλού, μια σπάνια μορφή απόφραξης όπου το τυφλό περιστρέφεται γύρω από τον άξονά του και κινδυνεύει να νεκρωθεί.
• Ισχαιμία του δεξιού κόλου, για παράδειγμα από εμβολή ή θρόμβωση αγγείου του μεσεντερίου, όταν το έντερο έχει υποστεί μη αναστρέψιμη βλάβη.
• Αιμορραγία από αγγειοδυσπλασίες του δεξιού κόλου που δεν ελέγχεται ενδοσκοπικά ή επεμβατικά.
• Τραύμα της περιοχής, σπανιότερα.

Για τις παθήσεις που οδηγούν στη χειρουργική συζήτηση, χρήσιμες είναι και οι σελίδες για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, τα συμπτώματα και τα στάδια καθώς και για τη σκωληκοειδίτιδα και τη χειρουργική της αντιμετώπιση.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η βασική εξέταση είναι η κολονοσκόπηση με λήψη βιοψίας. Δείχνει πού ακριβώς βρίσκεται η βλάβη, τι μέγεθος έχει και, μέσω της ιστολογικής εξέτασης, τι είδους βλάβη είναι. Κατά την κολονοσκόπηση ο γαστρεντερολόγος συχνά σημαδεύει την περιοχή με ειδική μελάνη (τατουάζ), ώστε ο χειρουργός να την εντοπίζει εύκολα λαπαροσκοπικά, ειδικά όταν πρόκειται για μικρή βλάβη.

Η κολονοσκόπηση ελέγχει επίσης όλο το υπόλοιπο έντερο. Αυτό έχει σημασία, γιατί σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών υπάρχει και δεύτερη βλάβη ή πολύποδες σε άλλο σημείο. Αν η κολονοσκόπηση δεν ολοκληρωθεί, για παράδειγμα λόγω στένωσης, μπορεί να χρειαστεί αξονική κολονογραφία.

Απαραίτητες εξετάσεις πριν τη χειρουργική αντιμετώπιση

Πριν από την εισαγωγή στο νοσοκομείο, ο γιατρός ζητά μια σειρά εξετάσεων για να εκτιμήσει την έκταση της νόσου και τη γενική κατάσταση της υγείας σας. Κάθε ασθενής χρειάζεται εξατομικευμένη αντιμετώπιση, οπότε η λίστα προσαρμόζεται. Συνήθως περιλαμβάνει:

• λήψη ιστορικού και φυσική εξέταση, με καταγραφή φαρμάκων, αλλεργιών και προηγούμενων επεμβάσεων
• αιματολογικές και ουρολογικές εξετάσεις: γενική αίματος (για αναιμία), βιοχημικές, πηκτικότητα, ομάδα αίματος
• καρκινοεμβρυϊκό αντιγόνο (CEA), όταν υπάρχει καρκίνος, ως τιμή αναφοράς για την παρακολούθηση
• υπερηχογράφημα κοιλίας, ως αρχική εκτίμηση
• αξονική τομογραφία θώρακος, κοιλίας και πυέλου, για τη σταδιοποίηση: δείχνει αν υπάρχει επέκταση σε λεμφαδένες, ήπαρ ή πνεύμονες
• κολονοσκόπηση, αν δεν έχει γίνει πλήρης έλεγχος
• καρδιολογική και αναισθησιολογική εκτίμηση, ειδικά σε ηλικιωμένους ή σε ασθενείς με συνοδά νοσήματα

Σε ασθενείς με καρκίνο, η περίπτωση συνήθως συζητείται σε ογκολογικό συμβούλιο, με χειρουργό, ογκολόγο, ακτινολόγο και παθολογοανατόμο, ώστε το πλάνο να είναι κοινό από την αρχή.

Προετοιμασία για τη λαπαροσκοπική δεξιά κολεκτομή

Η καλή προετοιμασία κάνει τη διαφορά στην ανάρρωση. Τα σύγχρονα πρωτόκολλα ταχείας ανάρρωσης (ERAS, Enhanced Recovery After Surgery) στηρίζονται σε μια σειρά από απλά βήματα πριν, κατά και μετά την επέμβαση.

Πριν από το χειρουργείο

• Διόρθωση της αναιμίας. Πολλοί ασθενείς με όγκο του δεξιού κόλου έχουν χαμηλή αιμοσφαιρίνη. Η χορήγηση σιδήρου, συχνά ενδοφλέβια, πριν από την επέμβαση βελτιώνει την αντοχή και μειώνει την ανάγκη για μετάγγιση.
• Διακοπή καπνίσματος. Ακόμη και λίγες εβδομάδες χωρίς τσιγάρο μειώνουν τις αναπνευστικές επιπλοκές και τις επιπλοκές του τραύματος.
• Περιορισμός του αλκοόλ.
• Σωματική δραστηριότητα. Καθημερινό περπάτημα και απλές ασκήσεις αναπνοής βοηθούν την ανάρρωση.
• Διατροφή. Αν έχετε χάσει βάρος, ίσως χρειαστείτε συμπληρώματα διατροφής με πρωτεΐνη.
• Φάρμακα. Αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά διακόπτονται ή τροποποιούνται μόνο με οδηγία του γιατρού σας. Το ίδιο ισχύει για αντιδιαβητικά φάρμακα.

Την ημέρα πριν

Η προετοιμασία του εντέρου εξαρτάται από το πρωτόκολλο της ομάδας. Σε πολλά κέντρα χορηγείται καθαρκτικό σε συνδυασμό με αντιβιοτικά από το στόμα, ενώ σε άλλα η δεξιά κολεκτομή γίνεται χωρίς μηχανικό καθαρισμό. Ο γιατρός σας θα σας δώσει γραπτές οδηγίες. Τα στερεά τρόφιμα σταματούν συνήθως έξι ώρες πριν από την αναισθησία, ενώ τα διαυγή υγρά, συχνά και ειδικά ροφήματα υδατανθράκων, επιτρέπονται μέχρι δύο ώρες πριν, όπως ορίζει ο αναισθησιολόγος.

Ποια είναι η χειρουργική αντιμετώπιση για τη δεξιά κολεκτομή;

Ανοιχτή επέμβαση

Η κλασική μέθοδος γίνεται με τομή στο πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα, κάθετη στη μέση γραμμή ή εγκάρσια στο δεξί ημιμόριο. Ο χειρουργός εντοπίζει το πάσχον τμήμα, απολινώνει τα αγγεία του, το αφαιρεί και στη συνέχεια ενώνει τα άκρα με ραφές ή με ειδικά εργαλεία συρραφής (staplers), ώστε να αποκατασταθεί ο πεπτικός σωλήνας. Η ανοιχτή επέμβαση παραμένει επιλογή σε πολύ μεγάλους όγκους που διηθούν γειτονικά όργανα, σε επείγουσες καταστάσεις με μεγάλη διάταση του εντέρου ή όταν υπάρχουν εκτεταμένες συμφύσεις.

Λαπαροσκοπική κολεκτομή

Στη λαπαροσκοπική προσέγγιση η επέμβαση γίνεται με τη βοήθεια ειδικών λαπαροσκοπικών εργαλείων και μιας μικροκάμερας, που εισάγονται από μικρές τομές 5 έως 12 χιλιοστών. Η κοιλιά διατείνεται με διοξείδιο του άνθρακα, ώστε ο χειρουργός να έχει χώρο και καθαρή, μεγεθυμένη εικόνα. Το παρασκεύασμα αφαιρείται από μία μικρή τομή, πολύ μικρότερη από την τομή της ανοιχτής μεθόδου.

Τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής επέμβασης, όπως φάνηκαν σε μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες, είναι λιγότερος μετεγχειρητικός πόνος, ταχύτερη επάνοδος της λειτουργίας του εντέρου, συντομότερη νοσηλεία, λιγότερες επιπλοκές του τραύματος, μικρότερος κίνδυνος μετεγχειρητικής κήλης και καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα. Η μακροχρόνια επιβίωση και ο κίνδυνος υποτροπής του καρκίνου είναι αντίστοιχα με εκείνα της ανοιχτής επέμβασης.

Λαπαροσκοπική δεξιά κολεκτομή: πώς γίνεται βήμα βήμα

Η λαπαροσκοπική δεξιά κολεκτομή είναι για τους περισσότερους ασθενείς η ενδεδειγμένη επέμβαση, όταν η τεχνική είναι εφικτή. Γίνεται υπό γενική αναισθησία και διαρκεί συνήθως δύο έως τρεις ώρες, ανάλογα με την ανατομία, το βάρος του ασθενούς και την έκταση της εκτομής.

1. Τοποθέτηση των trocars. Μέσα από 3 έως 5 μικρές τομές εισάγονται η κάμερα και τα εργαλεία.
2. Διερεύνηση της κοιλιάς. Ο χειρουργός ελέγχει ήπαρ, περιτόναιο και υπόλοιπο έντερο. Σε περίπτωση καρκίνου, αυτός ο έλεγχος είναι μέρος της σταδιοποίησης.
3. Αγγειακή απολίνωση. Τα αγγεία που τροφοδοτούν το δεξί κόλον (ειλεοκολικά αγγεία, δεξιά κολικά όταν υπάρχουν, δεξιός κλάδος των μέσων κολικών) εντοπίζονται και απολινώνονται κοντά στην έκφυσή τους.
4. Κινητοποίηση του κόλου. Το δεξί κόλον αποκολλάται από το οπίσθιο κοιλιακό τοίχωμα, με προσοχή στον δωδεκαδάκτυλο, στον δεξιό ουρητήρα και στα αγγεία των νεφρών.
5. Αφαίρεση του παρασκευάσματος. Το έντερο αφαιρείται από μια μικρή τομή, συνήθως γύρω από τον ομφαλό ή χαμηλά στην κοιλιά, προστατευμένη με ειδικό προστατευτικό τραύματος.
6. Αναστόμωση. Ο ειλεός ενώνεται με το εγκάρσιο κόλον (ειλεοεγκαρσιοαναστόμωση), με stapler ή ραφή. Η ένωση μπορεί να γίνει έξω από την κοιλιά, μέσα από τη μικρή τομή (εξωσωματική), ή εξ ολοκλήρου λαπαροσκοπικά (ενδοσωματική).
7. Έλεγχος και σύγκλειση. Ελέγχεται η αιμόσταση και η αιμάτωση των άκρων και κλείνουν οι τομές.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί μετατροπή σε ανοιχτή επέμβαση, για παράδειγμα λόγω πυκνών συμφύσεων, αιμορραγίας ή μεγάλου όγκου. Δεν πρόκειται για αποτυχία, αλλά για απόφαση ασφάλειας. Η πιθανότητα συζητείται εκ των προτέρων.

Σε επιλεγμένους ασθενείς η επέμβαση μπορεί να γίνει και με τη βοήθεια ρομποτικού συστήματος, που προσφέρει τρισδιάστατη εικόνα και εργαλεία με αρθρώσεις, χρήσιμα ειδικά στην ενδοσωματική ραφή. Περισσότερες πληροφορίες στη σελίδα για τη ρομποτική χειρουργική da Vinci.

Πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής δεξιάς κολεκτομής

Σε σύγκριση με την ανοιχτή επέμβαση, η λαπαροσκοπική δεξιά κολεκτομή προσφέρει:

• μικρότερο χρόνο νοσηλείας
• ταχύτερη ανάρρωση και επάνοδο της λειτουργίας του εντέρου
• λιγότερες επιπλοκές του χειρουργικού τραύματος, όπως φλεγμονή ή διάσπαση
• λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο και μικρότερη ανάγκη για οπιοειδή
• ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα και στην εργασία
• καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα
• μικρότερο χειρουργικό τραύμα και λιγότερες συμφύσεις
• συνήθως λιγότερη απώλεια αίματος
• μικρότερο κίνδυνο μετεγχειρητικής κήλης

Δεν σημαίνει ότι η επέμβαση είναι «μικρή». Παραμένει μια μείζων κοιλιακή επέμβαση, με κινδύνους που πρέπει να γνωρίζετε.

Κολεκτομή: επιπλοκές και πώς προλαμβάνονται

Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν χωρίς σοβαρά προβλήματα. Όπως κάθε μείζων επέμβαση στο έντερο, ωστόσο, η δεξιά κολεκτομή έχει πιθανές επιπλοκές. Η σωστή ενημέρωση βοηθά να τις αναγνωρίσετε έγκαιρα.

Συχνότερες επιπλοκές

• Παραλυτικός ειλεός. Το έντερο αργεί να «ξυπνήσει» μετά την επέμβαση, με φούσκωμα, ναυτία ή εμέτους. Είναι η συχνότερη επιπλοκή μετά από δεξιά κολεκτομή. Αντιμετωπίζεται συνήθως συντηρητικά, με προσωρινή διακοπή της σίτισης και, αν χρειαστεί, ρινογαστρικό σωλήνα. Το περπάτημα, η μάσηση τσίχλας και η αποφυγή υπερβολικών υγρών και οπιοειδών βοηθούν στην πρόληψή του.
• Λοίμωξη του τραύματος. Ερυθρότητα, πόνος ή έκκριμα από την τομή. Είναι λιγότερο συχνή στη λαπαροσκοπική προσέγγιση.
• Ουρολοίμωξη ή αναπνευστική λοίμωξη, που προλαμβάνονται με έγκαιρη αφαίρεση του καθετήρα, κινητοποίηση και ασκήσεις αναπνοής.

Λιγότερο συχνές αλλά σοβαρότερες

• Διαφυγή από την αναστόμωση. Η ένωση του εντέρου δεν επουλώνεται σωστά και υπάρχει διαρροή εντερικού περιεχομένου. Μετά από δεξιά κολεκτομή είναι σπανιότερη από ό,τι στις επεμβάσεις του αριστερού κόλου και του ορθού. Εκδηλώνεται συνήθως με πυρετό, κοιλιακό πόνο, ταχυκαρδία ή γενική επιβάρυνση, τις πρώτες ημέρες. Μπορεί να χρειαστεί αντιβιοτικά, παροχέτευση ή επανεπέμβαση.
• Αιμορραγία, από την αναστόμωση ή μέσα στην κοιλιά.
• Ενδοκοιλιακό απόστημα.
• Τραυματισμός γειτονικών οργάνων, όπως δωδεκαδακτύλου, ουρητήρα ή λεπτού εντέρου. Είναι σπάνιος.
• Θρομβοεμβολικά επεισόδια (εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση, πνευμονική εμβολή). Η πρόληψη γίνεται με ηπαρίνη, κάλτσες συμπίεσης και έγκαιρη κινητοποίηση. Μετά από χειρουργείο καρκίνου, η αντιθρομβωτική αγωγή συχνά συνεχίζεται για αρκετές εβδομάδες.
• Καρδιοαναπνευστικές επιπλοκές, κυρίως σε ηλικιωμένους με συνοδά νοσήματα.

Αργότερα

• Μετεγχειρητική κήλη στη θέση της τομής εξαγωγής του παρασκευάσματος.
• Συμφυτικός ειλεός μήνες ή χρόνια μετά, λιγότερο συχνός μετά από λαπαροσκόπηση.
• Αλλαγές στις κενώσεις, που εξηγούνται παρακάτω.

Ο κίνδυνος για κάθε ασθενή εξαρτάται από την ηλικία, τη γενική υγεία, τη διατροφική κατάσταση, το κάπνισμα και τη φύση της πάθησης. Αυτά συζητούνται εξατομικευμένα πριν από την υπογραφή της συναίνεσης.

Νοσηλεία και ανάρρωση μετά τη δεξιά κολεκτομή

Στο νοσοκομείο

Με τα πρωτόκολλα ταχείας ανάρρωσης, η πορεία μετά την επέμβαση είναι πιο ενεργητική από ό,τι παλιότερα:

• Κινητοποίηση την ίδια ή την επόμενη ημέρα, με βοήθεια.
• Υγρά από το στόμα νωρίς, συχνά από το ίδιο βράδυ, και σταδιακή επέκταση σε ελαφριά τροφή τις επόμενες ημέρες, ανάλογα με την ανοχή.
• Αναλγησία με συνδυασμό φαρμάκων και, όπου γίνεται, τοπικό αναισθητικό στα τοιχώματα της κοιλιάς, ώστε να περιορίζονται τα οπιοειδή.
• Αφαίρεση του ουροκαθετήρα νωρίς.

Η συνηθισμένη διάρκεια νοσηλείας μετά από λαπαροσκοπική δεξιά κολεκτομή είναι περίπου τρεις έως πέντε ημέρες. Το εξιτήριο δίνεται όταν τρώτε χωρίς ναυτία, έχετε αέρια ή κένωση, ο πόνος ελέγχεται με χάπια και κινείστε άνετα.

Στο σπίτι: η ανάρρωση μετά την κολεκτομή

• Πρώτες δύο εβδομάδες: κούραση είναι αναμενόμενη. Περπατάτε καθημερινά, αυξάνοντας σταδιακά την απόσταση.
• Οδήγηση: όταν μπορείτε να φρενάρετε απότομα χωρίς πόνο και δεν παίρνετε φάρμακα που προκαλούν υπνηλία, συνήθως σε δύο εβδομάδες περίπου.
• Εργασία: σε γραφειακή εργασία η επιστροφή είναι συχνά δυνατή σε δύο έως τέσσερις εβδομάδες. Σε χειρωνακτική εργασία χρειάζεται περισσότερος χρόνος.
• Βάρη: αποφεύγετε την άρση βαρέων αντικειμένων για τέσσερις έως έξι εβδομάδες, για να προστατευτεί το κοιλιακό τοίχωμα.
• Μπάνιο: το ντους επιτρέπεται συνήθως λίγες ημέρες μετά, ενώ το μπάνιο σε μπανιέρα ή πισίνα μετά την πλήρη επούλωση των τομών.

Η πλήρης επάνοδος των δυνάμεων μπορεί να χρειαστεί έξι έως οκτώ εβδομάδες. Το διάστημα αυτό διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Διατροφή μετά τη δεξιά κολεκτομή

Τις πρώτες εβδομάδες προτιμήστε μικρά και συχνά γεύματα, καλά μαγειρεμένα λαχανικά, άπαχη πρωτεΐνη και επαρκή υγρά. Οι πολύ λιπαρές τροφές, τα πολύ πικάντικα φαγητά και οι μεγάλες ποσότητες ακατέργαστων φυτικών ινών μπορεί να προκαλέσουν φούσκωμα στην αρχή. Στη συνέχεια η διατροφή επανέρχεται σταδιακά στο κανονικό, χωρίς ειδικούς περιορισμούς για τους περισσότερους ανθρώπους.

Οι κενώσεις μετά την επέμβαση

Με τη δεξιά κολεκτομή αφαιρείται η ειλεοτυφλική βαλβίδα και ένα τμήμα του τελικού ειλεού, εκεί όπου απορροφώνται τα χολικά οξέα και η βιταμίνη B12. Πολλοί ασθενείς έχουν πιο μαλακές ή πιο συχνές κενώσεις τους πρώτους μήνες. Στους περισσότερους αυτό βελτιώνεται σημαντικά με τον χρόνο, καθώς το υπόλοιπο κόλον προσαρμόζεται. Αν η διάρροια επιμένει, υπάρχουν φάρμακα που βοηθούν, όπως οι δεσμευτικές ρητίνες χολικών οξέων. Όταν αφαιρείται μεγάλο τμήμα ειλεού, ο γιατρός μπορεί να ελέγχει περιοδικά τα επίπεδα της βιταμίνης B12.

Τι γίνεται μετά: ιστολογική εξέταση και παρακολούθηση

Το αφαιρεθέν τμήμα στέλνεται για ιστολογική εξέταση. Η απάντηση, που συνήθως έρχεται σε μία έως δύο εβδομάδες, περιγράφει τον τύπο της βλάβης, το βάθος διήθησης, τον αριθμό των λεμφαδένων που εξετάστηκαν και αν περιείχαν καρκινικά κύτταρα, καθώς και τα όρια εκτομής.

Με βάση αυτά καθορίζεται το στάδιο και η ανάγκη για συμπληρωματική χημειοθεραπεία. Γενικά, στο στάδιο III (θετικοί λεμφαδένες) συστήνεται συμπληρωματική θεραπεία, ενώ στο στάδιο II η απόφαση εξατομικεύεται ανάλογα με παράγοντες κινδύνου. Η απόφαση λαμβάνεται από το ογκολογικό συμβούλιο σε συνεργασία με τον ογκολόγο.

Η παρακολούθηση μετά από χειρουργείο για καρκίνο περιλαμβάνει συνήθως περιοδική κλινική εξέταση, μέτρηση CEA, αξονικές τομογραφίες και κολονοσκόπηση σε καθορισμένα διαστήματα, σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες. Η πρώτη κολονοσκόπηση γίνεται συνήθως έναν χρόνο μετά την επέμβαση.

Πότε να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

Επικοινωνήστε αμέσως με τον χειρουργό σας ή πηγαίνετε στο πλησιέστερο τμήμα επειγόντων αν, μετά την επέμβαση, εμφανίσετε:

• πυρετό πάνω από 38°C ή ρίγη
• κοιλιακό πόνο που επιδεινώνεται αντί να υποχωρεί
• επίμονους εμέτους ή αδυναμία να κρατήσετε υγρά
• έντονη διάταση της κοιλιάς, χωρίς αέρια ή κένωση για αρκετό διάστημα
• ερυθρότητα, πρήξιμο, πύον ή έντονη εκκροή από τις τομές
• αίμα σε σημαντική ποσότητα στις κενώσεις
• πόνο, πρήξιμο ή ζέστη στη γάμπα
• δύσπνοια ή πόνο στο στήθος
• έντονη αδυναμία, ζάλη ή ταχυκαρδία

Οι πρώτες δέκα ημέρες είναι η περίοδος όπου εμφανίζονται οι περισσότερες πρώιμες επιπλοκές. Μην περιμένετε να «περάσει» ένα σύμπτωμα που σας ανησυχεί.

Δεξιό κόλον και προεγχειρητική ενημέρωση

Ο Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης, Γενικός Χειρουργός (MD, MSc, PhDc, FACS), είναι Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής & Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών – Ψυχικού. Έχει εκπαιδευτεί στη λαπαροσκοπική χειρουργική στο IRCAD του Στρασβούργου και διαθέτει πιστοποίηση στη ρομποτική χειρουργική. Είναι μέλος του American College of Surgeons και της Ελληνικής Εταιρείας Κολοπρωκτολογίας.

Για την πάθηση που οδήγησε στη χειρουργική συζήτηση υπάρχουν οι ενότητες για τους πολύποδες και τον καρκίνο του παχέος εντέρου, ενώ η σελίδα για την κολεκτομή συμπληρώνει την ενημέρωση για τα είδη της επέμβασης. Στο ραντεβού, φέρτε:

• την έκθεση της κολονοσκόπησης και την ιστολογική απάντηση της βιοψίας
• τις απεικονιστικές εξετάσεις (αξονική, μαγνητική) σε ψηφιακό δίσκο και τις εκθέσεις τους
• πρόσφατες αιματολογικές εξετάσεις
• λίστα με τα φάρμακα που παίρνετε
• γραπτές ερωτήσεις για την προετοιμασία, τη νοσηλεία και τη φροντίδα στο σπίτι

Μπορείτε να κλείσετε ραντεβού σε κάποιο από τα ιατρεία του Δρ. Ζησιάδη, σε Ψυχικό, Κηφισιά, Ίλιον ή Άγιο Δημήτριο, στο 210 8010606 ή μέσω της σελίδας επικοινωνίας και ραντεβού. Υπάρχει συνεργασία με όλους τους ασφαλιστικούς φορείς.

Δεξιό κόλον και προεγχειρητική ενημέρωση

Για την πάθηση που οδήγησε στη χειρουργική συζήτηση υπάρχουν οι ενότητες των πολυπόδων παχέος εντέρου και του καρκίνου παχέος εντέρου. Η γενική παρουσίαση της κολεκτομής συμπληρώνει την ενημέρωση για την επέμβαση. Φέρτε τον διαθέσιμο έλεγχο και καταγράψτε ερωτήσεις για την προετοιμασία, τη νοσηλεία και τη μετέπειτα φροντίδα.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι είναι η δεξιά κολεκτομή;

Είναι η χειρουργική αφαίρεση του δεξιού τμήματος του παχέος εντέρου: τυφλό, ανιόν κόλον, ηπατική κολική καμπή και μέρος του εγκαρσίου, μαζί με το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου και τους λεμφαδένες της περιοχής. Μετά την αφαίρεση, ο ειλεός ενώνεται με το εγκάρσιο κόλον. Γίνεται συνήθως για όγκους του δεξιού κόλου, μεγάλους πολύποδες ή επιπλοκές της νόσου Crohn και σήμερα πραγματοποιείται κατά κανόνα λαπαροσκοπικά.

Ποιες είναι οι πιο συχνές επιπλοκές της κολεκτομής;

Η συχνότερη είναι ο παροδικός παραλυτικός ειλεός, όταν το έντερο αργεί να επανέλθει, με φούσκωμα και ναυτία. Ακολουθούν λοιμώξεις του τραύματος, του ουροποιητικού ή του αναπνευστικού. Σοβαρότερες αλλά σπανιότερες είναι η διαφυγή από την αναστόμωση, η αιμορραγία, το ενδοκοιλιακό απόστημα και η θρόμβωση. Μετά από δεξιά κολεκτομή η διαφυγή είναι σπανιότερη σε σύγκριση με επεμβάσεις στο αριστερό κόλον ή στο ορθό.

Πόσες ημέρες νοσηλείας χρειάζονται;

Μετά από λαπαροσκοπική δεξιά κολεκτομή, με πρωτόκολλο ταχείας ανάρρωσης, η νοσηλεία διαρκεί συνήθως τρεις έως πέντε ημέρες. Μπορεί να παραταθεί αν το έντερο αργεί να λειτουργήσει, αν υπάρχουν συνοδά νοσήματα ή αν εμφανιστεί κάποια επιπλοκή. Εξιτήριο δίνεται όταν τρώτε χωρίς ναυτία, έχετε αέρια ή κένωση, ελέγχετε τον πόνο με χάπια και κινείστε άνετα.

Πόσο διαρκεί η ανάρρωση μετά την κολεκτομή;

Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε ελαφριές δραστηριότητες μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες και σε γραφειακή εργασία σε δύο έως τέσσερις εβδομάδες. Η άρση βαρών αποφεύγεται για τέσσερις έως έξι εβδομάδες. Η πλήρης επάνοδος της ενέργειας μπορεί να χρειαστεί έως δύο μήνες. Αν ακολουθήσει χημειοθεραπεία, ο ρυθμός ανάρρωσης προσαρμόζεται ανάλογα.

Τι είναι η κολική καμπή και γιατί έχει σημασία;

Οι κολικές καμπές είναι οι δύο γωνίες του παχέος εντέρου: η δεξιά ή ηπατική, κάτω από το ήπαρ, και η αριστερή ή σπληνική, κοντά στον σπλήνα. Ένας όγκος στην ηπατική καμπή αντιμετωπίζεται συνήθως με δεξιά ή διευρυμένη δεξιά κολεκτομή, ώστε να αφαιρεθούν σωστά τα αγγεία και οι λεμφαδένες που την αποχετεύουν. Η ακριβής θέση της βλάβης καθορίζει την έκταση της εκτομής.

Θα χρειαστώ στομία μετά από δεξιά κολεκτομή;

Στις περισσότερες προγραμματισμένες δεξιές κολεκτομές δεν χρειάζεται στομία, γιατί η ένωση ειλεού και κόλου επουλώνεται καλά. Μπορεί να χρειαστεί σε επείγουσες καταστάσεις, όπως διάτρηση με περιτονίτιδα, σε σοβαρή απόφραξη ή σε ασθενείς σε πολύ βαριά γενική κατάσταση, όπου μια άμεση αναστόμωση θα ήταν επικίνδυνη. Το ενδεχόμενο συζητείται πριν από την επέμβαση.

Πώς θα είναι οι κενώσεις μου μετά την επέμβαση;

Τους πρώτους μήνες είναι συχνές οι πιο μαλακές ή πιο συχνές κενώσεις, γιατί αφαιρείται η ειλεοτυφλική βαλβίδα και μέρος του ειλεού. Στους περισσότερους ανθρώπους η κατάσταση βελτιώνεται σταδιακά, καθώς το υπόλοιπο έντερο προσαρμόζεται. Αν η διάρροια επιμένει, ο γιατρός μπορεί να προτείνει διατροφικές αλλαγές ή φάρμακα που δεσμεύουν τα χολικά οξέα.

Είναι η λαπαροσκοπική κολεκτομή εξίσου ασφαλής για τον καρκίνο;

Ναι, όταν γίνεται από εξειδικευμένη ομάδα. Μεγάλες διεθνείς τυχαιοποιημένες μελέτες έδειξαν ότι η λαπαροσκοπική κολεκτομή για καρκίνο του κόλου έχει παρόμοια επιβίωση και ποσοστό υποτροπής με την ανοιχτή, με το πλεονέκτημα της ταχύτερης ανάρρωσης. Η ογκολογική ποιότητα κρίνεται από την πλήρη αφαίρεση του όγκου και επαρκούς αριθμού λεμφαδένων.

Βιβλιογραφία

• Argilés G, Tabernero J, Labianca R, et al. Localised colon cancer: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol. 2020;31(10):1291-1305.
• Vogel JD, Felder SI, Bhama AR, et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Colon Cancer. Dis Colon Rectum. 2022;65(2):148-177.
• Gustafsson UO, Scott MJ, Hubner M, et al. Guidelines for Perioperative Care in Elective Colorectal Surgery: Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Society Recommendations: 2018. World J Surg. 2019;43(3):659-695.
• Clinical Outcomes of Surgical Therapy Study Group. A comparison of laparoscopically assisted and open colectomy for colon cancer. N Engl J Med. 2004;350(20):2050-2059.
• Hohenberger W, Weber K, Matzel K, et al. Standardized surgery for colonic cancer: complete mesocolic excision and central ligation. Colorectal Dis. 2009;11(4):354-364.