Χειρουργική ομάδα κατά τη διάρκεια επέμβασης

Σπληνεκτομή: λαπαροσκοπική αφαίρεση σπλήνα

Η αφαίρεση σπλήνα έχει επιπτώσεις που ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει πριν από το χειρουργείο, κυρίως στον τομέα της άμυνας απέναντι σε ορισμένα βακτήρια. Ο άνθρωπος ζει κανονικά χωρίς σπλήνα. Χρειάζεται όμως εμβόλια, ενημέρωση και ένα σταθερό σχέδιο για το τι κάνει όταν ανεβάσει πυρετό. Με αυτή την προετοιμασία, η καθημερινότητα μετά τη σπληνεκτομή μένει ουσιαστικά ίδια.

Σπληνεκτομή ονομάζεται η χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση της σπλήνας. Στόχος της είναι η αντιμετώπιση παθήσεων του οργάνου ή του αίματος, όταν οι συντηρητικές μέθοδοι έχουν αποτύχει ή όταν ο σπλήνας έχει τραυματιστεί τόσο ώστε η διατήρησή του να μην είναι ασφαλής. Στις περισσότερες προγραμματισμένες περιπτώσεις η επέμβαση γίνεται σήμερα λαπαροσκοπικά, με μικρές τομές.

Στη σελίδα αυτή ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης εξηγεί πότε χρειάζεται η αφαίρεση σπλήνα, πώς γίνεται η λαπαροσκοπική σπληνεκτομή, πώς είναι η ανάρρωση, ποιες επιπλοκές μπορεί να εμφανιστούν και τι αλλάζει στη ζωή σας μετά.

Τι είναι ο σπλήνας και τι δουλειά κάνει

Ο σπλήνας είναι ένα όργανο της περιτοναϊκής κοιλότητας που βρίσκεται στην αριστερή άνω κοιλία, κάτω από το διάφραγμα και πίσω από τις κατώτερες αριστερές πλευρές. Σε έναν ενήλικα έχει περίπου το μέγεθος μιας γροθιάς. Συνδέεται με το στομάχι, τον αριστερό νεφρό, την ουρά του παγκρέατος και το παχύ έντερο μέσω συνδέσμων που περιέχουν αγγεία.

Είναι ενδοκοιλιακό όργανο μεγάλης σημασίας, γιατί συμμετέχει στη λειτουργία του αιμοποιητικού και του ανοσολογικού συστήματος και εμπλέκεται σε πολλές παθήσεις των δύο αυτών συστημάτων. Πιο συγκεκριμένα:

  • Φιλτράρει το αίμα. Απομακρύνει γερασμένα ή παραμορφωμένα ερυθρά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια.
  • Καθαρίζει βακτήρια από την κυκλοφορία. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός απέναντι σε βακτήρια με πολυσακχαριδική κάψα, όπως ο πνευμονιόκοκκος, ο μηνιγγιτιδόκοκκος και ο αιμόφιλος της ινφλουέντζας.
  • Παράγει αντισώματα. Περιέχει λεμφικό ιστό που απαντά γρήγορα σε μικρόβια που φτάνουν μέσω του αίματος.
  • Αποθηκεύει αιμοπετάλια. Περίπου το ένα τρίτο των αιμοπεταλίων του οργανισμού βρίσκεται κάθε στιγμή στον σπλήνα.

Ο σπλήνας είναι επίσης το πιο εύθρυπτο ενδοκοιλιακό όργανο και το πιο ευαίσθητο στις κακώσεις. Γι’ αυτό αποτελεί πολύ συχνή αιτία ενδοκοιλιακής αιμορραγίας μετά από χτύπημα στην κοιλιά, για παράδειγμα σε τροχαίο, πτώση ή αθλητικό ατύχημα.

Επικουρικός σπλήνας

Περίπου ένας στους δέκα ανθρώπους έχει έναν ή περισσότερους μικρούς επικουρικούς σπλήνες, δηλαδή μικρά «νησάκια» σπληνικού ιστού κοντά στον κύριο σπλήνα. Δεν προκαλούν ενοχλήσεις. Έχουν όμως σημασία όταν η σπληνεκτομή γίνεται για αιματολογική νόσο, γιατί αν μείνουν στη θέση τους μπορεί να συνεχίσουν να καταστρέφουν αιμοπετάλια ή ερυθρά. Γι’ αυτό ο χειρουργός τους αναζητά συστηματικά κατά την επέμβαση.

Πότε χρειάζεται αφαίρεση σπλήνα

Η σπληνεκτομή δεν είναι πρώτη επιλογή. Ο σπλήνας έχει χρήσιμες λειτουργίες και η διατήρησή του, όποτε είναι ασφαλής, προτιμάται. Το χειρουργείο γίνεται μονόδρομος όταν η συντηρητική αντιμετώπιση, δηλαδή η φαρμακευτική αγωγή ή η παρακολούθηση, δεν αρκεί ή έχει αποτύχει, ή όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη ζωή.

Συχνότερες παθήσεις του σπλήνα που οδηγούν σε σπληνεκτομή

  • Ρήξη σπλήνα μετά από κάκωση, με αιμορραγία που δεν σταματά ή αιμοδυναμική αστάθεια.
  • Αιματολογικές νόσοι όπως η ανοσολογική θρομβοπενία (ITP), όταν δεν ανταποκρίνεται στα φάρμακα, και ορισμένες αιμολυτικές διαταραχές, για παράδειγμα η κληρονομική σφαιροκυττάρωση ή η αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία.
  • Σπληνομεγαλία που προκαλεί πόνο, πρώιμο κορεσμό, κίνδυνο ρήξης ή υπερσπληνισμό, δηλαδή υπερβολική καταστροφή κυττάρων του αίματος.
  • Καλοήθεις ή κακοήθεις όγκοι. Ο πρωτοπαθής καρκίνος του σπλήνα είναι σπάνιος. Συχνότερα πρόκειται για λέμφωμα ή για αλλοιώσεις που χρειάζονται ιστολογική διάγνωση.
  • Μεγάλη κύστη σπλήνα, ιδίως όταν προκαλεί συμπτώματα ή μεγαλώνει.
  • Απόστημα ή σοβαρή λοίμωξη που δεν ελέγχεται με αντιβιοτικά και παροχέτευση.
  • Ανεύρυσμα της σπληνικής αρτηρίας ή έμφρακτο σπλήνα με επιπλοκές, σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Σε κάποιες περιπτώσεις ο σπλήνας αφαιρείται ως μέρος μιας μεγαλύτερης επέμβασης, για παράδειγμα σε όγκους του στομάχου ή της ουράς του παγκρέατος. Για αυτά υπάρχουν ξεχωριστές σελίδες, όπως εκείνη για τη γαστρεκτομή και την αφαίρεση στομάχου.

Αφαίρεση σπλήνα μετά από τροχαίο

Μετά από τροχαίο ή άλλη κάκωση της κοιλιάς, ο σπλήνας δεν αφαιρείται αυτόματα. Αν ο ασθενής είναι σταθερός, πολλές ρήξεις αντιμετωπίζονται συντηρητικά, με νοσηλεία, παρακολούθηση και επαναληπτικές απεικονίσεις, ή με εμβολισμό της σπληνικής αρτηρίας από επεμβατικό ακτινολόγο. Η σπληνεκτομή γίνεται όταν η αιμορραγία συνεχίζεται, όταν ο ασθενής είναι ασταθής ή όταν συνυπάρχουν άλλες κακώσεις που απαιτούν χειρουργείο. Σε αυτές τις επείγουσες συνθήκες η επέμβαση γίνεται συνήθως ανοιχτά. Τα εμβόλια χορηγούνται μετά, συνήθως περίπου δύο εβδομάδες από την επέμβαση.

Μερική σπληνεκτομή

Σε επιλεγμένους ασθενείς, κυρίως παιδιά ή άτομα με εντοπισμένη βλάβη, μπορεί να αφαιρεθεί μόνο ένα τμήμα του σπλήνα, ώστε να διατηρηθεί μέρος της ανοσολογικής του λειτουργίας. Η επιλογή εξαρτάται από τη θέση της βλάβης, την αιμάτωση του οργάνου και την υποκείμενη νόσο.

Πώς τίθεται η διάγνωση πριν από τη σπληνεκτομή

Η απόφαση για σπληνεκτομή είναι συνήθως συνεργασία του χειρουργού με τον αιματολόγο ή τον παθολόγο. Ο έλεγχος περιλαμβάνει:

  • Γενική αίματος και επίχρισμα, για τα αιμοπετάλια, την αιμοσφαιρίνη και τα λευκά.
  • Πηκτικό μηχανισμό και ομάδα αίματος.
  • Υπερηχογράφημα κοιλίας για το μέγεθος του σπλήνα και τις κύστεις.
  • Αξονική ή μαγνητική τομογραφία, όταν υπάρχει όγκος, μεγάλη σπληνομεγαλία ή χρειάζεται χαρτογράφηση των αγγείων.
  • Ειδικές αιματολογικές εξετάσεις, ανάλογα με τη νόσο, για παράδειγμα μυελόγραμμα σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Στη συζήτηση φέρτε τις γνωματεύσεις του αιματολόγου, τις εξετάσεις και ένα σημείωμα με τις θεραπείες που έχετε ήδη κάνει. Έτσι εξηγείτε με σαφήνεια γιατί σας προτάθηκε η επέμβαση και ο χειρουργός βλέπει αμέσως όλη την εικόνα.

Λαπαροσκοπική σπληνεκτομή: η σύγχρονη επιλογή

Η αφαίρεση σπλήνα γίνεται πλέον στις περισσότερες προγραμματισμένες περιπτώσεις λαπαροσκοπικά. Οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες της EAES θεωρούν τη λαπαροσκοπική σπληνεκτομή τη μέθοδο προτίμησης για σπλήνα φυσιολογικού ή μέτρια αυξημένου μεγέθους. Σε πολύ μεγάλο σπλήνα μπορεί να χρησιμοποιηθεί λαπαροσκόπηση με τη βοήθεια του χεριού (hand assisted) ή ανοιχτή τεχνική. Περισσότερα για τη φιλοσοφία της μεθόδου θα βρείτε στη σελίδα για τη λαπαροσκοπική χειρουργική και τις εφαρμογές της.

Προετοιμασία για τη σπληνεκτομή

Η προετοιμασία είναι το πιο σημαντικό κομμάτι για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.

  • Εμβόλια. Πριν από τη λαπαροσκοπική σπληνεκτομή, όπως και στην ανοιχτή μέθοδο, ο ασθενής εμβολιάζεται για πνευμονιόκοκκο, μηνιγγιτιδόκοκκο και αιμόφιλο. Στις προγραμματισμένες επεμβάσεις τα εμβόλια γίνονται ιδανικά τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν, ώστε ο οργανισμός να προλάβει να φτιάξει αντισώματα. Συνιστάται επίσης ετήσιο αντιγριπικό εμβόλιο.
  • Αιμοπετάλια. Σε ασθενείς με θρομβοπενία, οι χειρουργοί επιδιώκουν συνήθως ο αριθμός των αιμοπεταλίων να υπερβαίνει τις 50.000 κατά την εγχείρηση. Ο αιματολόγος μπορεί να δώσει αγωγή για να ανέβουν πριν από το χειρουργείο, ενώ μετάγγιση αιμοπεταλίων γίνεται όταν χρειαστεί.
  • Φάρμακα. Αντιπηκτικά, αντιαιμοπεταλιακά και κορτικοειδή χρειάζονται ειδική ρύθμιση. Μη σταματήσετε τίποτα χωρίς οδηγία.
  • Γενικός προεγχειρητικός έλεγχος και αναισθησιολογική εκτίμηση.

Πώς γίνεται η επέμβαση

Η λαπαροσκοπική σπληνεκτομή γίνεται με γενική αναισθησία. Ο ασθενής τοποθετείται συνήθως σε πλάγια θέση, με το αριστερό πλευρό προς τα πάνω, ώστε η βαρύτητα να απομακρύνει τα γειτονικά όργανα.

  1. Γίνονται 4 έως 5 μικρές τομές (port-sites), από τις οποίες περνούν η κάμερα και τα εργαλεία.
  2. Στην αρχή της επέμβασης γίνεται διερεύνηση για επικουρικούς σπλήνες, που αφαιρούνται αν βρεθούν.
  3. Ο χειρουργός απελευθερώνει τον σπλήνα από τους συνδέσμους του και ελέγχει τα αγγεία της πύλης του με συρραπτικά ή ενεργειακά εργαλεία, προσέχοντας την ουρά του παγκρέατος.
  4. Ο σπλήνας τοποθετείται πάντα μέσα σε ειδικό σάκο, για να μην εμφυτευτεί σπληνικός ιστός στην περιτοναϊκή κοιλότητα (σπλήνωση).
  5. Μέσα στον σάκο τεμαχίζεται σε μεγάλα κομμάτια και όχι ομογενοποιημένος, ώστε να γίνει επαρκής ιστολογική διάγνωση, και αφαιρείται από μία από τις τομές.

Η επέμβαση διαρκεί περίπου 2 έως 4 ώρες, ανάλογα με το μέγεθος του σπλήνα και την πάθηση. Σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών μπορεί να χρειαστεί μετατροπή σε ανοιχτή επέμβαση για λόγους ασφαλείας, κάτι που δεν θεωρείται αποτυχία αλλά σωστή χειρουργική απόφαση.

Πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής σπληνεκτομής

Σε σύγκριση με την ανοιχτή τεχνική, η λαπαροσκοπική σπληνεκτομή έχει συνήθως:

  • καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα, χάρη στις πολύ μικρές τομές
  • λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο
  • γρήγορη κινητοποίηση: ο ασθενής συνήθως σηκώνεται από το κρεβάτι σε 3 έως 4 ώρες
  • νοσηλεία μικρής διάρκειας, με επιστροφή στο σπίτι συνήθως σε 2 έως 3 ημέρες
  • ταχύτερη επιστροφή στην εργασία και τη συνήθη καθημερινότητα
  • λιγότερες επιπλοκές από το τραύμα, όπως λοίμωξη ή μετεγχειρητική κήλη

Σπληνεκτομή: ανάρρωση βήμα βήμα

Η ανάρρωση μετά από λαπαροσκοπική σπληνεκτομή είναι συνήθως ομαλή. Οι χρόνοι διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και εξαρτώνται πολύ από τη νόσο που οδήγησε στην επέμβαση.

Στο νοσοκομείο

Την ίδια ημέρα ξεκινάτε υγρά και σηκώνεστε για λίγα βήματα. Την επόμενη ημέρα συνήθως τρώτε ελαφριά τροφή. Γίνονται εξετάσεις αίματος, γιατί μετά τη σπληνεκτομή τα αιμοπετάλια και τα λευκά αυξάνονται, κάτι αναμενόμενο. Ο πόνος ελέγχεται με απλά παυσίπονα. Πόνος στον αριστερό ώμο τις πρώτες ημέρες είναι συχνός και οφείλεται στο αέριο της λαπαροσκόπησης.

Οι πρώτες εβδομάδες στο σπίτι

  • Περπάτημα κάθε μέρα, αυξάνοντας σταδιακά την απόσταση.
  • Γραφειακή εργασία συνήθως μετά από 1 έως 2 εβδομάδες.
  • Οδήγηση όταν κινείστε άνετα και δεν παίρνετε φάρμακα που προκαλούν υπνηλία.
  • Άρση βάρους και έντονη άσκηση αποφεύγονται για περίπου 4 έως 6 εβδομάδες, σύμφωνα με τις οδηγίες του χειρουργού.
  • Τομές: μπάνιο επιτρέπεται συνήθως μετά από λίγες ημέρες, με στεγνό καθαρισμό των τομών.

Αιμοπετάλια και θρόμβωση

Μετά την αφαίρεση σπλήνα, τα αιμοπετάλια ανεβαίνουν συχνά πάνω από τα φυσιολογικά όρια τις πρώτες εβδομάδες. Αυτό, μαζί με το ίδιο το χειρουργείο, αυξάνει τον κίνδυνο θρόμβωσης, ιδιαίτερα στη φλέβα της πύλης. Γι’ αυτό μπορεί να χρειαστεί αντιθρομβωτική αγωγή για κάποιο διάστημα και έλεγχος αίματος στην παρακολούθηση.

Επιπλοκές της σπληνεκτομής

Κάθε επέμβαση έχει κινδύνους. Οι πιθανοί κίνδυνοι, η προετοιμασία και η παρακολούθηση μετά τη σπληνεκτομή συζητούνται εξατομικευμένα με τη χειρουργική ομάδα, γιατί εξαρτώνται από την προσωπική πορεία και τα δεδομένα κάθε ασθενούς. Οι σημαντικότερες επιπλοκές είναι:

Πρώιμες επιπλοκές

  • Αιμορραγία, κατά τη διάρκεια ή μετά την επέμβαση. Ο σπλήνας είναι πολύ αγγειοβριθές όργανο.
  • Τραυματισμός της ουράς του παγκρέατος, με πιθανή συλλογή παγκρεατικού υγρού που μπορεί να χρειαστεί παροχέτευση.
  • Υποφρένιο απόστημα ή συλλογή υγρού κάτω από το αριστερό διάφραγμα.
  • Πνευμονικές επιπλοκές, όπως ατελεκτασία ή πλευριτική συλλογή αριστερά.
  • Θρόμβωση της πυλαίας ή της σπληνικής φλέβας, ιδίως με μεγάλο σπλήνα ή αιματολογική νόσο.
  • Λοίμωξη τραύματος, σπανιότερα στη λαπαροσκοπική μέθοδο.

Όψιμες επιπλοκές

  • Σοβαρή λοίμωξη μετά από σπληνεκτομή (OPSI). Είναι σπάνια, αλλά δυνητικά πολύ σοβαρή. Αναλύεται παρακάτω.
  • Υποτροπή της αιματολογικής νόσου, για παράδειγμα σε ITP, μερικές φορές λόγω επικουρικού σπλήνα που δεν είχε εντοπιστεί.
  • Μετεγχειρητική κήλη, κυρίως μετά από ανοιχτή επέμβαση.

Αφαίρεση σπλήνα: επιπτώσεις και συνέπειες στην καθημερινότητα

Αυτή είναι η ερώτηση που απασχολεί τους περισσότερους ασθενείς. Η απάντηση είναι καθησυχαστική, με μία βασική προϋπόθεση.

Αναφορικά με τις συνέπειες στην καθημερινότητα, δεν υπάρχουν ουσιαστικές αλλαγές. Παρότι ο σπλήνας είναι σημαντικό όργανο, δεν είναι απολύτως απαραίτητος για τη ζωή. Άλλα όργανα, όπως το ήπαρ και οι λεμφαδένες, αναλαμβάνουν μέρος των λειτουργιών του. Μπορείτε να δουλεύετε, να γυμνάζεστε, να ταξιδεύετε και να τρώτε κανονικά.

Το σημείο που χρειάζεται προσοχή, και μάλιστα για όλη τη ζωή, είναι ότι ο ασθενής γίνεται πιο επιρρεπής σε ορισμένες λοιμώξεις. Γι’ αυτό είναι απαραίτητο να μην παρεκκλίνετε από τις οδηγίες του χειρουργού και του θεράποντος ιατρού.

Ο κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης (OPSI)

Χωρίς σπλήνα, ο οργανισμός καθαρίζει πιο αργά από το αίμα βακτήρια με κάψα, κυρίως τον πνευμονιόκοκκο. Σπάνια, μια λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί πολύ γρήγορα σε σήψη, μέσα σε λίγες ώρες. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται OPSI (overwhelming post-splenectomy infection). Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος τα πρώτα χρόνια μετά την επέμβαση, στα παιδιά και σε όσους έχουν υποκείμενη αιματολογική ή κακοήθη νόσο, αλλά δεν μηδενίζεται ποτέ.

Τα καλά νέα: ο κίνδυνος μειώνεται σημαντικά με απλά μέτρα.

Τα εμβόλια μετά τη σπληνεκτομή

  • Πνευμονιόκοκκος, με το σχήμα που προτείνουν οι ισχύουσες εθνικές οδηγίες και αναμνηστικές δόσεις όπου χρειάζεται.
  • Μηνιγγιτιδόκοκκος τύπου ACWY και τύπου B, με αναμνηστικές δόσεις.
  • Αιμόφιλος της ινφλουέντζας τύπου b (Hib), αν δεν έχει γίνει.
  • Αντιγριπικό εμβόλιο κάθε χρόνο, γιατί η γρίπη ανοίγει τον δρόμο σε βακτηριακές λοιμώξεις.

Κρατήστε ένα βιβλιάριο ή φάκελο με τα εμβόλια και ενημερώνετε τον προσωπικό σας γιατρό, ο οποίος συνήθως αναλαμβάνει τη μακροχρόνια παρακολούθηση.

Αντιβιοτικά και σχέδιο δράσης για τον πυρετό

Σε ορισμένους ασθενείς, ιδίως τα πρώτα χρόνια ή όταν ο κίνδυνος είναι υψηλός, συστήνεται προφυλακτική λήψη αντιβιοτικού. Σε πολλούς δίνεται επίσης ένα αντιβιοτικό «έκτακτης ανάγκης» για το σπίτι, που λαμβάνεται αμέσως αν εμφανιστεί πυρετός, ενώ ταυτόχρονα αναζητείτε ιατρική εκτίμηση. Το ποιο σχήμα σας ταιριάζει το αποφασίζει ο γιατρός σας.

Ελονοσία, ζώα και καθημερινές συνήθειες

  • Επίσκεψη σε περιοχές με ελονοσία: ο κίνδυνος σοβαρής νόσου είναι μεγαλύτερος. Χρειάζεται ενημέρωση από ιατρείο ταξιδιωτικής ιατρικής, χημειοπροφύλαξη και προστασία από κουνούπια.
  • Δαγκώματα σκύλου ή γάτας: μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή λοίμωξη σε άτομα χωρίς σπλήνα. Ζητήστε ιατρική βοήθεια ακόμη και για μικρό τραύμα.
  • Τσιμπήματα τσιμπουριών: αναφέρετε στον γιατρό αν εμφανίσετε πυρετό μετά από τσίμπημα.
  • Ενημέρωση γιατρών και οδοντιάτρων: πείτε πάντα ότι δεν έχετε σπλήνα. Πολλοί ασθενείς φορούν βραχιόλι ή κρατούν κάρτα που το αναφέρει.

Διατροφή και άσκηση

Δεν χρειάζεται ειδική δίαιτα μετά την αφαίρεση σπλήνα. Μια ισορροπημένη διατροφή βοηθά την επούλωση. Η άσκηση επιστρέφει σταδιακά και μετά την πλήρη επούλωση δεν υπάρχει περιορισμός, ακόμη και για αθλήματα επαφής, εφόσον δεν υπάρχει άλλος ιατρικός λόγος.

Αφαίρεση σπλήνα και ποσοστό αναπηρίας

Πολλοί ασθενείς ρωτούν αν η σπληνεκτομή αναγνωρίζεται ως αναπηρία. Το ποσοστό αναπηρίας καθορίζεται από τις αρμόδιες υγειονομικές επιτροπές με βάση τον ισχύοντα πίνακα και τη συνολική εικόνα του ασθενούς, όχι μόνο από την επέμβαση. Ο χειρουργός μπορεί να σας δώσει ενημερωτικό σημείωμα και ιστορικό για τον φάκελο. Για την τελική κρίση απευθυνθείτε στον αρμόδιο φορέα.

Πότε να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

Μετά από σπληνεκτομή, ορισμένα συμπτώματα δεν περιμένουν. Επικοινωνήστε αμέσως με γιατρό ή πηγαίνετε σε τμήμα επειγόντων αν εμφανίσετε:

  • πυρετό 38 °C ή υψηλότερο, ρίγος ή αίσθημα έντονης αδιαθεσίας, ακόμη και χρόνια μετά την επέμβαση
  • έντονο ή επιδεινούμενο κοιλιακό πόνο, ιδιαίτερα στα αριστερά
  • δύσπνοια ή πόνο στο στήθος
  • πρήξιμο, πόνο ή ζέστη σε μία γάμπα
  • ζάλη, ταχυκαρδία ή λιποθυμία
  • ερυθρότητα, πύον ή διάνοιξη στις τομές
  • ίκτερο ή πολύ σκούρα ούρα
  • δάγκωμα ζώου, ακόμη κι αν φαίνεται ασήμαντο

Στον γιατρό των επειγόντων αναφέρετε από την αρχή ότι δεν έχετε σπλήνα. Αυτό αλλάζει την ταχύτητα με την οποία ξεκινά η αντιβίωση.

Τι επηρεάζει το κόστος της σπληνεκτομής

Το κόστος της σπληνεκτομής δεν είναι ενιαίο. Εξαρτάται από παράγοντες όπως:

  • αν η επέμβαση είναι προγραμματισμένη ή επείγουσα
  • λαπαροσκοπική ή ανοιχτή τεχνική και τα αναλώσιμα που χρειάζονται, όπως συρραπτικά και σάκος εξαγωγής
  • το μέγεθος του σπλήνα και η πολυπλοκότητα της πάθησης
  • οι ημέρες νοσηλείας και η ανάγκη για μονάδα αυξημένης φροντίδας
  • ο προεγχειρητικός έλεγχος, τα εμβόλια και οι μεταγγίσεις αν χρειαστούν
  • η ασφαλιστική κάλυψη, δημόσια ή ιδιωτική

Ο Δρ. Ζησιάδης συνεργάζεται με όλους τους ασφαλιστικούς φορείς. Το ακριβές κόστος συζητείται μετά την αξιολόγηση, όταν είναι σαφές τι ακριβώς χρειάζεται.

Προετοιμάστε τον φάκελο για τη χειρουργική συζήτηση

Στην αξιολόγηση για σπληνεκτομή αναφέρετε τον λόγο για τον οποίο σας προτάθηκε η επέμβαση και φέρτε:

  • γνωματεύσεις αιματολόγου ή παθολόγου
  • πρόσφατη γενική αίματος και πηκτικό
  • απεικονίσεις (υπερηχογράφημα, αξονική ή μαγνητική) σε δίσκο και τις γνωματεύσεις τους
  • λίστα με τα φάρμακα που παίρνετε, ιδιαίτερα αντιπηκτικά και κορτικοειδή
  • το βιβλιάριο εμβολιασμών σας

Ρωτήστε για την προτεινόμενη τεχνική, για το πότε θα γίνουν τα εμβόλια, για την αντιθρομβωτική αγωγή και για το ποιος θα σας παρακολουθεί μακροπρόθεσμα. Έτσι η συζήτηση συνδέεται άμεσα με το δικό σας ιστορικό.

Ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης, Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής και Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Ψυχικού, εκπαιδεύτηκε στη λαπαροσκοπική χειρουργική στο IRCAD του Στρασβούργου. Δέχεται στα ιατρεία Ψυχικού, Κηφισιάς, Ιλίου και Αγίου Δημητρίου. Αν αντιμετωπίζετε πρόβλημα με τον σπλήνα που δεν λύνεται με τη συντηρητική θεραπεία, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού για αξιολόγηση ή να καλέσετε στο 210 8010606.

Προετοιμάστε τον φάκελο για τη χειρουργική συζήτηση

Στην αξιολόγηση για σπληνεκτομή αναφέρετε τον λόγο για τον οποίο σας έχει προταθεί χειρουργική συζήτηση και φέρτε τις σχετικές γνωματεύσεις. Η γενική παρουσίαση της λαπαροσκοπικής χειρουργικής εξηγεί την προσέγγιση, ενώ η συγκεκριμένη επίσκεψη συνδέει την ενημέρωση με το ιστορικό σας. Στην επικοινωνία υπάρχουν τα στοιχεία για τον προγραμματισμό ραντεβού.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Ποιες είναι οι επιπτώσεις από την αφαίρεση σπλήνα;

Η κύρια επίπτωση είναι η αυξημένη ευαισθησία σε ορισμένες βακτηριακές λοιμώξεις, κυρίως από πνευμονιόκοκκο, μηνιγγιτιδόκοκκο και αιμόφιλο. Ο κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης είναι μικρός αλλά δια βίου. Μειώνεται σημαντικά με εμβόλια, ετήσιο αντιγριπικό, αντιβιοτικό όπου συστήνεται και άμεση ιατρική εκτίμηση σε πυρετό. Κατά τα άλλα η καθημερινότητα, η εργασία, η διατροφή και η άσκηση συνεχίζονται κανονικά.

Μπορεί κανείς να ζήσει φυσιολογικά χωρίς σπλήνα;

Ναι. Ο σπλήνας είναι χρήσιμος αλλά όχι απαραίτητος για τη ζωή. Το ήπαρ, ο μυελός των οστών και οι λεμφαδένες καλύπτουν μεγάλο μέρος των λειτουργιών του. Οι περισσότεροι άνθρωποι μετά από σπληνεκτομή δουλεύουν, αθλούνται και ταξιδεύουν χωρίς περιορισμούς. Η διαφορά είναι ότι χρειάζονται τακτικά εμβόλια και πρέπει να αντιμετωπίζουν κάθε πυρετό με σοβαρότητα, αναφέροντας πάντα ότι δεν έχουν σπλήνα.

Πόσο διαρκεί η ανάρρωση μετά από σπληνεκτομή;

Μετά από λαπαροσκοπική σπληνεκτομή η νοσηλεία διαρκεί συνήθως 2 έως 3 ημέρες. Η επιστροφή σε γραφειακή εργασία γίνεται συνήθως σε 1 έως 2 εβδομάδες, ενώ η άρση βάρους και η έντονη άσκηση αποφεύγονται για περίπου 4 έως 6 εβδομάδες. Μετά από ανοιχτή ή επείγουσα επέμβαση, για παράδειγμα μετά από τροχαίο, η ανάρρωση είναι συνήθως μεγαλύτερη και εξαρτάται από τις υπόλοιπες κακώσεις.

Ποιες είναι οι επιπλοκές της σπληνεκτομής;

Οι πρώιμες επιπλοκές περιλαμβάνουν αιμορραγία, τραυματισμό της ουράς του παγκρέατος, συλλογή υγρού ή απόστημα κάτω από το διάφραγμα, πνευμονικές επιπλοκές και θρόμβωση της πυλαίας φλέβας. Η σημαντικότερη όψιμη επιπλοκή είναι η σοβαρή λοίμωξη μετά από σπληνεκτομή (OPSI), που είναι σπάνια. Σε αιματολογικές νόσους μπορεί να υπάρξει υποτροπή, μερικές φορές από επικουρικό σπλήνα.

Γιατί χρειάζονται εμβόλια πριν από τη σπληνεκτομή;

Ο σπλήνας είναι βασικός στην άμυνα απέναντι σε βακτήρια με κάψα. Όταν τα εμβόλια γίνουν πριν από την επέμβαση, ο οργανισμός παράγει αντισώματα όσο ο σπλήνας λειτουργεί ακόμη, οπότε η απάντηση είναι καλύτερη. Στις προγραμματισμένες επεμβάσεις γίνονται ιδανικά τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν. Σε επείγουσα σπληνεκτομή χορηγούνται μετά την επέμβαση, συνήθως περίπου δύο εβδομάδες αργότερα.

Χρειάζεται πάντα αφαίρεση σπλήνα μετά από τροχαίο;

Όχι. Πολλές ρήξεις σπλήνα σε σταθερούς ασθενείς αντιμετωπίζονται χωρίς χειρουργείο, με νοσηλεία, στενή παρακολούθηση και απεικονίσεις, ή με εμβολισμό της σπληνικής αρτηρίας. Η σπληνεκτομή γίνεται όταν η αιμορραγία συνεχίζεται, όταν ο ασθενής είναι αιμοδυναμικά ασταθής ή όταν υπάρχουν άλλες κακώσεις που απαιτούν επέμβαση. Η απόφαση παίρνεται στο νοσοκομείο, με βάση την κλινική εικόνα.

Τι πρέπει να προσέχω για πάντα μετά τη σπληνεκτομή;

Κρατήστε ενημερωμένα τα εμβόλια και κάντε αντιγριπικό κάθε χρόνο. Αναζητήστε άμεσα γιατρό σε πυρετό, ρίγος ή έντονη αδιαθεσία και λάβετε το αντιβιοτικό έκτακτης ανάγκης αν σας έχει δοθεί. Ενημερώνετε κάθε γιατρό και οδοντίατρο ότι δεν έχετε σπλήνα. Πριν επισκεφθείτε περιοχή με ελονοσία ζητήστε συμβουλή, και για κάθε δάγκωμα ζώου απευθυνθείτε σε γιατρό.

Πόσο διαρκεί η λαπαροσκοπική σπληνεκτομή;

Η επέμβαση διαρκεί συνήθως 2 έως 4 ώρες. Ο χρόνος εξαρτάται από το μέγεθος του σπλήνα, την αιτία της επέμβασης, τυχόν προηγούμενα χειρουργεία στην κοιλιά και την ανάγκη αναζήτησης επικουρικών σπλήνων. Πολύ μεγάλος σπλήνας μπορεί να απαιτήσει περισσότερο χρόνο ή διαφορετική τεχνική, κάτι που συζητείται με τον χειρουργό πριν από την επέμβαση.

Βιβλιογραφία

  • Habermalz B, Sauerland S, Decker G, et al. Laparoscopic splenectomy: the clinical practice guidelines of the European Association for Endoscopic Surgery (EAES). Surg Endosc. 2008;22(4):821-848.
  • Davies JM, Lewis MPN, Wimperis J, et al. Review of guidelines for the prevention and treatment of infection in patients with an absent or dysfunctional spleen: prepared on behalf of the British Committee for Standards in Haematology. Br J Haematol. 2011;155(3):308-317.
  • Rubin LG, Schaffner W. Care of the asplenic patient. N Engl J Med. 2014;371(4):349-356.
  • Neunert C, Terrell DR, Arnold DM, et al. American Society of Hematology 2019 guidelines for immune thrombocytopenia. Blood Adv. 2019;3(23):3829-3866.