Πιστοποίηση ΠΡΩΚΤΟΛΟΓΙΑΣ από το Γαλλικό Πανεπιστήμιο Ιατρικής του Στρασβούργου

Πιστοποιητικό συμμετοχής στην εκπαίδευση πρωκτολογίας του IRCAD
 

Περιπρωκτικό διάγραμμα με σημειωμένη περιοχή φλεγμονής

Περιεδρικό απόστημα: διάγνωση και θεραπεία

Το περιεδρικό απόστημα, γνωστό και ως απόστημα πρωκτού, είναι μια συλλογή πύου στους ιστούς γύρω από τον πρωκτό ή το κατώτερο τμήμα του ορθού. Είναι από τις πιο συχνές παθήσεις της περιοχής. Προσβάλλει περισσότερο τους άνδρες από τις γυναίκες, συνήθως σε ηλικίες γύρω στα 30-50 έτη, χωρίς όμως να εξαιρεί καμία ηλικία.

Ξεκινά συχνά ως ήπια ενόχληση, που μέσα σε λίγες ημέρες γίνεται σταθερός, πάλλων πόνος με πρήξιμο. Πολλοί ασθενείς το μπερδεύουν με αιμορροΐδες ή παίρνουν αντιβίωση με την ελπίδα να «περάσει». Το απόστημα όμως είναι μια κλειστή κοιλότητα με πύον, και η βασική του θεραπεία είναι μία: η έγκαιρη διάνοιξη και παροχέτευση από χειρουργό.

Παρακάτω θα βρείτε τι είναι το περιεδρικό απόστημα, από τι προκαλείται, πώς αναγνωρίζεται, γιατί η αντιβίωση από μόνη της δεν αρκεί, πώς γίνεται η θεραπεία και τι να περιμένετε μετά, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου για συρίγγιο. Ο Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης, Γενικός Χειρουργός, FACS, με εκπαίδευση στην πρωκτολογία στο IRCAD του Στρασβούργου και μέλος της ESCP, αντιμετωπίζει το απόστημα πρωκτού με σύγχρονες τεχνικές που σέβονται τον σφιγκτήρα. Η παροχέτευση γίνεται με γενική αναισθησία, πάντα με την παρουσία αναισθησιολόγου, ώστε ο ασθενής να είναι άνετος και ασφαλής από την πρώτη στιγμή.

Άτομο με ενόχληση στην περιοχή των γλουτών

Τι είναι το περιεδρικό απόστημα

Στο εσωτερικό του πρωκτικού σωλήνα, στο ύψος της οδοντωτής γραμμής, υπάρχουν μικροί αδένες (πρωκτικοί ή περιπρωκτικοί αδένες) που εκκρίνουν βλέννα για να διευκολύνουν την κένωση. Όταν το στόμιο ενός τέτοιου αδένα φράξει και μολυνθεί από μικρόβια του εντέρου, δημιουργείται φλεγμονή. Το πύον δεν μπορεί να βγει και απλώνεται στους γύρω ιστούς, σχηματίζοντας απόστημα. Η θεωρία αυτή ονομάζεται κρυπτογλανδουλική και εξηγεί την πλειονότητα των περιεδρικών αποστημάτων.

Το περιεδρικό απόστημα είναι συχνά η αρχική, οξεία εκδήλωση ενός περιεδρικού συριγγίου. Γι’ αυτό οι περισσότεροι χειρουργοί εντάσσουν τα αποστήματα και τα συρίγγια στην ίδια νοσολογική κατηγορία: το απόστημα είναι η οξεία φάση, το συρίγγιο η χρόνια. Μετά την παροχέτευση ενός αποστήματος, σε ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών, που κατά τη βιβλιογραφία κυμαίνεται περίπου από 1 στους 3 έως 1 στους 2, αναπτύσσεται συρίγγιο.

Κατηγορίες του περιεδρικού αποστήματος

Το περιεδρικό απόστημα κατατάσσεται σε τύπους, ανάλογα με τον ανατομικό χώρο όπου συγκεντρώνεται το πύον. Η σαφής εικόνα για τον τύπο είναι πολύ σημαντική, γιατί καθορίζει πώς θα παροχετευτεί σωστά:

  • Περιπρωκτικό απόστημα: το πιο συχνό. Βρίσκεται επιφανειακά, ακριβώς δίπλα στο χείλος του πρωκτού, και φαίνεται ως κόκκινη, επώδυνη διόγκωση.
  • Ισχιοορθικό (ευθυϊσχιακό) απόστημα: βαθύτερα, στον λιπώδη χώρο δίπλα στον πρωκτό. Μπορεί να γίνει μεγάλο πριν φανεί εξωτερικά και συχνά συνοδεύεται από πυρετό.
  • Διασφιγκτηριακό (ενδοσφιγκτηριακό) απόστημα: ανάμεσα στον έσω και τον έξω σφιγκτήρα. Προκαλεί έντονο πόνο στον πρωκτό χωρίς πάντα εμφανή εξωτερική διόγκωση.
  • Υπερανελκτήριο απόστημα: το πιο σπάνιο και βαθύ, πάνω από τους ανελκτήρες μυς. Μπορεί να εκδηλωθεί με πόνο στη λεκάνη, πυρετό και δυσκολία στην ούρηση, και συχνά απαιτεί απεικόνιση για τη διάγνωση.

Υπάρχει και το «πεταλοειδές» απόστημα, που απλώνεται και στις δύο πλευρές του πρωκτού, συνήθως από την πίσω πλευρά. Είναι πιο σύνθετο και χρειάζεται εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

Περιεδρικό απόστημα: αίτια

Στις περισσότερες περιπτώσεις το απόστημα πρωκτού ξεκινά από φλεγμονή των πρωκτικών αδένων λόγω μικροβιακής μόλυνσης. Υπάρχουν όμως και άλλα, λιγότερο συχνά αίτια:

  • εξασθένηση του οργανισμού και του ανοσοποιητικού,
  • ραγάδα δακτυλίου, όταν η πληγή μολυνθεί,
  • διευρυμένα θηλώματα,
  • τραυματισμός ή διάτρηση του τοιχώματος του ορθού από ξένα σώματα,
  • πρωκτικά κονδυλώματα στην περιοχή της οδοντωτής γραμμής,
  • πρωκτική σεξουαλική επαφή,
  • εκκολπωματίτιδα,
  • διαπυητική ιδρωταδενίτιδα,
  • φυματίωση,
  • ακτινομύκωση,
  • καρκίνος πρωκτού ή ορθού (σπάνια),
  • προηγούμενες επεμβάσεις ή ακτινοθεραπεία στην περιοχή.

Παράγοντες κινδύνου

Πέρα από τα αίτια, ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα να εμφανιστεί απόστημα στον πρωκτό:

  • Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, κυρίως η νόσος του Crohn και λιγότερο η ελκώδης κολίτιδα.
  • Σακχαρώδης διαβήτης, ιδίως όταν δεν είναι καλά ρυθμισμένος.
  • Κάπνισμα.
  • Παχυσαρκία.
  • HIV λοίμωξη και άλλες καταστάσεις ανοσοκαταστολής, όπως χημειοθεραπεία ή μακροχρόνια κορτιζόνη.
  • Χρόνια δυσκοιλιότητα ή διάρροια.

Η προσωπική υγιεινή και η καθιστική ζωή δεν φαίνεται να ενοχοποιούνται για το περιεδρικό απόστημα, σε αντίθεση με την κύστη κόκκυγος, όπου η πολύωρη καθιστική θέση παίζει ρόλο. Το απόστημα δεν είναι λοιπόν θέμα «καθαριότητας».

Απόστημα πρωκτού: συμπτώματα

Το περιεδρικό απόστημα μπορεί να εμφανιστεί αρκετά ξαφνικά, χωρίς προηγούμενο πρόβλημα στην περιοχή. Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το βάθος και το μέγεθός του:

  • Πόνος στον πρωκτό: σταθερός, πάλλων, που χειροτερεύει όταν κάθεστε, περπατάτε, βήχετε ή στην αφόδευση. Συχνά δεν αφήνει τον ασθενή να κοιμηθεί.
  • Πρήξιμο δίπλα στον πρωκτό, που είναι ζεστό και ευαίσθητο στην αφή.
  • Ερυθρότητα του δέρματος γύρω από τον πρωκτό.
  • Δέκατα ή υψηλός πυρετός, ρίγη και εφίδρωση, ιδίως στα βαθύτερα αποστήματα.
  • Πύον: αν το απόστημα ανοίξει μόνο του, βγαίνει πύον, συχνά με αίμα, και ο πόνος υποχωρεί απότομα.
  • Δυσκολία ή κατακράτηση ούρων, κυρίως σε βαθιά ή μεγάλα αποστήματα.
  • Αίσθημα κακουχίας και καταβολή.

Στα βαθιά αποστήματα μπορεί να μην υπάρχει ορατή διόγκωση. Ο ασθενής έχει πόνο βαθιά στον πρωκτό ή στη λεκάνη και πυρετό. Αυτές οι περιπτώσεις διαγιγνώσκονται συχνά καθυστερημένα, γι’ αυτό ο συνδυασμός πόνου στον πρωκτό και πυρετού πρέπει πάντα να εξετάζεται από γιατρό.

Απόστημα ή αιμορροΐδες;

Η θρομβωμένη αιμορροΐδα προκαλεί επίσης έντονο πόνο και διόγκωση. Συνήθως όμως φαίνεται ως σκληρό, μωβ-μπλε εξόγκωμα στο χείλος του πρωκτού, χωρίς πυρετό. Το απόστημα είναι πιο κόκκινο, ζεστό, συχνά μεγαλύτερο και μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό. Η διάκριση γίνεται με την εξέταση. Δείτε περισσότερα για τις αιμορροΐδες, τα συμπτώματα και τη θεραπεία τους.

Διάγνωση του περιεδρικού αποστήματος

Η διάγνωση γίνεται από χειρουργό με εμπειρία στις παθήσεις του πρωκτού. Ξεκινά με το ιστορικό: πότε άρχισε ο πόνος, αν υπάρχει πυρετός, προηγούμενα επεισόδια, νόσος του Crohn, διαβήτης ή φάρμακα που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό.

Ακολουθεί η κλινική εξέταση: επισκόπηση και ψηλάφηση της περιπρωκτικής περιοχής και, όπου είναι ανεκτό, δακτυλική εξέταση του πρωκτού. Στα επιφανειακά αποστήματα η εξέταση συνήθως αρκεί για τη διάγνωση.

Επιπλέον εξετάσεις χρειάζονται κατά περίπτωση:

  • Αιματολογικές εξετάσεις, για να εκτιμηθεί η φλεγμονή και η γενική κατάσταση, ιδίως με πυρετό ή διαβήτη.
  • Ενδοπρωκτικό ή ενδοορθικό υπερηχογράφημα, για βαθιά αποστήματα και για εντοπισμό συριγγίου.
  • Μαγνητική τομογραφία πυέλου, για σύνθετα, βαθιά, υποτροπιάζοντα αποστήματα ή σε νόσο του Crohn.
  • Αξονική τομογραφία, σε ορισμένες περιπτώσεις υποψίας βαθιάς ή εκτεταμένης λοίμωξης.

Σε ορισμένα βαθιά αποστήματα, η πλήρης εκτίμηση γίνεται στο χειρουργείο, υπό αναισθησία, την ώρα της παροχέτευσης.

Περιεδρικό απόστημα και αντιβίωση

Είναι ίσως η πιο συχνή ερώτηση: χρειάζεται αντιβίωση για το απόστημα πρωκτού; Η σύντομη απάντηση είναι ότι η αντιβίωση από μόνη της δεν θεραπεύει το περιεδρικό απόστημα.

Γιατί; Το απόστημα είναι μια κλειστή κοιλότητα γεμάτη πύον, με φτωχή αιμάτωση. Τα αντιβιοτικά δεν φτάνουν επαρκώς στο εσωτερικό του. Αν δοθούν χωρίς παροχέτευση, μπορεί να «σκεπάσουν» προσωρινά τα συμπτώματα, ενώ το πύον συνεχίζει να απλώνεται στους ιστούς. Αυτό μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή θεραπεία και να κάνει το απόστημα μεγαλύτερο και πιο σύνθετο. Συχνά αντιβίωση δίνεται λόγω λανθασμένης διάγνωσης, όταν το απόστημα δεν έχει εντοπιστεί.

Το απόστημα πρωκτού αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με διάνοιξη και παροχέτευση του πύου. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Χειρουργών Παχέος Εντέρου και Ορθού (ASCRS), η αντιβίωση μετά από απλή παροχέτευση δεν χρειάζεται ρουτίνα. Προτείνεται επιλεκτικά, όταν υπάρχουν:

  • εκτεταμένη κυτταρίτιδα, δηλαδή φλεγμονή που απλώνεται στο γύρω δέρμα,
  • συστηματικά σημεία λοίμωξης, όπως υψηλός πυρετός,
  • σακχαρώδης διαβήτης ή ανοσοκαταστολή,
  • προσθετικές καρδιακές βαλβίδες ή άλλες καταστάσεις υψηλού κινδύνου.

Η αντιβίωση πρέπει να δίνεται πάντα μετά από ιατρική εξέταση και σύσταση του θεράποντα γιατρού. Η άσκοπη ή επαναλαμβανόμενη χρήση της έχει παρενέργειες και ευνοεί την ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων.

Συρίγγιο πρωκτού και αντιβίωση

Το ίδιο ισχύει και για το συρίγγιο. Η αντιβίωση μπορεί να ηρεμήσει ένα επεισόδιο φλεγμονής, αλλά δεν κλείνει τον πόρο. Η οριστική θεραπεία του συριγγίου είναι χειρουργική. Περισσότερα στη σελίδα για το περιεδρικό συρίγγιο και τη θεραπεία του.

Θεραπεία του περιεδρικού αποστήματος

Το περιεδρικό απόστημα πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα και σωστά. Πρώτον, γιατί είναι μια πολύ επώδυνη κατάσταση. Δεύτερον, γιατί η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε επέκταση της λοίμωξης στους βαθύτερους χώρους. Τρίτον, για να μειωθεί η πιθανότητα να εξελιχθεί σε συρίγγιο.

Διάνοιξη και παροχέτευση

Η ενδεδειγμένη θεραπεία είναι η διάνοιξη του αποστήματος και η παροχέτευση του πύου. Γίνεται στο χειρουργείο, με γενική αναισθησία, πάντα με την παρουσία αναισθησιολόγου και κατόπιν προεγχειρητικού ελέγχου. Ο ασθενής δεν νιώθει τίποτα, ενώ ο αναισθησιολόγος παρακολουθεί συνεχώς τα ζωτικά του σημεία. Έτσι ο χειρουργός εξετάζει με άνεση όλη την περιοχή, παροχετεύει πλήρως το πύον και ελέγχει αν υπάρχει ήδη συρίγγιο. Δεν παροχετεύουμε το απόστημα «στο πόδι», με μια γρήγορη τομή στο εξεταστήριο. Η μισή δουλειά σε αυτή την πάθηση σημαίνει συχνά υποτροπή, δεύτερο επεισόδιο και μεγαλύτερο πρόβλημα αργότερα. Η σωστή, πλήρης παροχέτευση με ασφαλή αναισθησία είναι η βάση για να κλείσει το θέμα όσο πιο καθαρά γίνεται.

Για να παροχετευτεί πλήρως το πύον, το σημείο της διάνοιξης πρέπει να μείνει ανοιχτό για κάποιο διάστημα. Αν η τομή γίνει ελλειπτική ή σταυροειδής, με αφαίρεση των γωνιών του δέρματος, το στόμιο μένει ανοιχτό όσο χρειάζεται και δεν κλείνει πρόωρα πάνω από το πύον. Η τομή γίνεται όσο το δυνατόν πιο κοντά στον πρωκτό, ώστε αν αργότερα εμφανιστεί συρίγγιο, ο πόρος να είναι μικρότερος.

Η διάνοιξη μπορεί να γίνει με νυστέρι, ηλεκτροδιαθερμία ή laser, ανάλογα με την εκτίμηση του χειρουργού. Σε ορισμένες περιπτώσεις τοποθετείται μικρός σωλήνας παροχέτευσης (καθετήρας) για λίγες ημέρες.

Όταν βρεθεί συρίγγιο κατά την παροχέτευση

Κάποιες φορές, κατά την παροχέτευση, ο χειρουργός εντοπίζει ήδη το εσωτερικό στόμιο ενός συριγγίου. Αν ο πόρος είναι επιφανειακός και αφορά ελάχιστο μέρος του σφιγκτήρα, μπορεί να αντιμετωπιστεί στον ίδιο χρόνο. Αν περνά μέσα από σημαντικό τμήμα του σφιγκτήρα, συνήθως τοποθετείται ένα μαλακό ράμμα παροχέτευσης (seton), ώστε η οριστική επέμβαση να γίνει αργότερα, με ασφάλεια για τη συγκράτηση.

Laser FiLaC στη χρόνια φάση

Όταν το απόστημα εξελιχθεί σε συρίγγιο, μία από τις τεχνικές που διατηρούν τον σφιγκτήρα είναι η σύγκλειση του πόρου με laser (FiLaC, Fistula-tract Laser Closure). Μια λεπτή ίνα laser εισάγεται στον πόρο και καταστρέφει θερμικά το τοίχωμά του, ώστε να κλείσει. Τα βασικά πλεονεκτήματα της μεθόδου είναι:

  • σύντομη διάρκεια, περίπου 10-15 λεπτά,
  • γενική αναισθησία, πάντα με την παρουσία αναισθησιολόγου,
  • πολύ μικρές τομές, χωρίς ράμματα στο δέρμα,
  • σεβασμός του σφιγκτήρα,
  • γρήγορη επούλωση και ανάρρωση,
  • σύντομη νοσηλεία και γρήγορη επιστροφή στην καθημερινότητα.

Η FiLaC δεν είναι κατάλληλη για κάθε συρίγγιο και η επιτυχία της εξαρτάται από τον τύπο και το μήκος του πόρου. Η επιλογή της μεθόδου γίνεται μετά από προσεκτική εκτίμηση.

Μετά την παροχέτευση: ανάρρωση και φροντίδα

Ο πόνος συνήθως υποχωρεί αισθητά αμέσως μετά την παροχέτευση, αφού φεύγει η πίεση του πύου. Η πλήρης επούλωση του τραύματος, που κλείνει σταδιακά από μέσα προς τα έξω, χρειάζεται συνήθως μερικές εβδομάδες.

Τι περιλαμβάνει συνήθως η φροντίδα:

  • Χλιαρά εδρόλουτρα 2-3 φορές την ημέρα και μετά από κάθε κένωση, για καθαριότητα και ανακούφιση.
  • Γάζα ή σερβιέτα για τη μικρή εκροή υγρού, που είναι αναμενόμενη τις πρώτες ημέρες.
  • Απλά παυσίπονα για την ενόχληση.
  • Μαλακά κόπρανα, με φυτικές ίνες, νερό και, αν χρειαστεί, μαλακτικό.
  • Αντιβίωση μόνο αν τη συστήσει ο γιατρός.
  • Επανεξέταση, για να ελεγχθεί η επούλωση και να εντοπιστεί έγκαιρα τυχόν συρίγγιο.

Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε ελαφριές δραστηριότητες μέσα σε λίγες ημέρες. Ο χειρουργός δίνει οδηγίες για τη δουλειά και την άσκηση ανάλογα με το μέγεθος του τραύματος.

Πότε υποψιαζόμαστε συρίγγιο

Αν μετά την επούλωση συνεχίζει να βγαίνει υγρό, πύον ή αίμα από ένα μικρό στόμιο κοντά στον πρωκτό, ή αν το απόστημα ξαναεμφανίζεται στο ίδιο σημείο, πιθανότατα έχει δημιουργηθεί συρίγγιο. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται εκτίμηση για οριστική θεραπεία.

Μπορεί να προληφθεί το απόστημα πρωκτού;

Δεν υπάρχει τρόπος να προληφθεί πλήρως, αφού η φλεγμονή των πρωκτικών αδένων συμβαίνει συχνά χωρίς προφανή λόγο. Κάποια μέτρα όμως μειώνουν τον κίνδυνο:

  • ρύθμιση των κενώσεων, με αποφυγή της δυσκοιλιότητας και της διάρροιας,
  • καλή ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη,
  • διακοπή του καπνίσματος,
  • θεραπεία και παρακολούθηση της νόσου του Crohn,
  • έγκαιρη αντιμετώπιση μιας ραγάδας πρωκτού. Δείτε τη σελίδα για τη ραγάδα πρωκτού και τη θεραπεία της,
  • προστασία κατά την πρωκτική επαφή.

Η σημαντικότερη «πρόληψη» αφορά τις επιπλοκές: η έγκαιρη παροχέτευση περιορίζει την εξάπλωση της λοίμωξης.

Πότε να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

Ζητήστε ιατρική εκτίμηση την ίδια ημέρα, ή πηγαίνετε σε εφημερεύον νοσοκομείο, αν έχετε:

  • έντονο, αυξανόμενο πόνο στον πρωκτό με πρήξιμο,
  • πυρετό ή ρίγη μαζί με πόνο στην περιοχή,
  • δυσκολία ή αδυναμία στην ούρηση,
  • ερυθρότητα που απλώνεται γρήγορα στους γλουτούς, το περίνεο ή τα γεννητικά όργανα,
  • μαύρισμα του δέρματος, έντονη δυσοσμία ή ταχεία επιδείνωση της γενικής κατάστασης,
  • σακχαρώδη διαβήτη, ανοσοκαταστολή ή χημειοθεραπεία μαζί με τα παραπάνω συμπτώματα.

Οι καταστάσεις αυτές μπορεί να σημαίνουν βαθιά ή εκτεταμένη λοίμωξη, που χρειάζεται επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση.

Απόστημα και συνέχεια της χειρουργικής αξιολόγησης

Η προσωπική εξέταση είναι απαραίτητη για να διευκρινιστεί το πρόβλημα στην περιεδρική περιοχή. Αναφέρετε προηγούμενα επεισόδια, διαθέσιμες εξετάσεις, αντιβιώσεις που έχετε πάρει και τυχόν παρεμβάσεις που έχουν ήδη γίνει.

Ο Δρ. Δημήτρης Ζησιάδης, Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής και Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών – Ψυχικού και μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Κολοπρωκτολογίας και της ESCP, δέχεται στα ιατρεία του στο Ψυχικό, την Κηφισιά, το Ίλιον και τον Άγιο Δημήτριο, με συνεργασία με όλους τους ασφαλιστικούς φορείς. Για ραντεβού καλέστε στο 210 8010606 ή χρησιμοποιήστε τη σελίδα επικοινωνίας για ραντεβού.

Απόστημα και συνέχεια της χειρουργικής αξιολόγησης

Η προσωπική εξέταση είναι απαραίτητη για να διευκρινιστεί το πρόβλημα στην περιεδρική περιοχή. Αναφέρετε προηγούμενα επεισόδια, διαθέσιμες εξετάσεις και τυχόν παρεμβάσεις που έχουν ήδη γίνει. Το περιεδρικό συρίγγιο παρουσιάζεται χωριστά, ώστε να κατανοήσετε τους σχετικούς όρους. Για πρακτικές πληροφορίες επίσκεψης στην Αθήνα και την Αττική ανατρέξτε στην επικοινωνία.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Θεραπεύεται το περιεδρικό απόστημα με αντιβίωση;

Όχι από μόνη της. Το απόστημα είναι κλειστή κοιλότητα με πύον, όπου τα αντιβιοτικά δεν φτάνουν επαρκώς. Η θεραπεία είναι η διάνοιξη και παροχέτευση. Αντιβίωση προτείνεται επιλεκτικά, σε εκτεταμένη κυτταρίτιδα, πυρετό, διαβήτη ή ανοσοκαταστολή, πάντα μετά από ιατρική εξέταση. Η αντιβίωση χωρίς παροχέτευση μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή θεραπεία.

Ποια είναι τα αίτια του περιεδρικού αποστήματος;

Στις περισσότερες περιπτώσεις προκαλείται από φλεγμονή ενός πρωκτικού αδένα στο εσωτερικό του πρωκτικού σωλήνα, όταν το στόμιό του φράξει και μολυνθεί από μικρόβια του εντέρου. Λιγότερο συχνά οφείλεται σε νόσο του Crohn, ραγάδα, τραυματισμό, ιδρωταδενίτιδα ή ειδικές λοιμώξεις. Ο διαβήτης, το κάπνισμα, η παχυσαρκία και η ανοσοκαταστολή αυξάνουν τον κίνδυνο.

Ποια είναι τα συμπτώματα του αποστήματος πρωκτού;

Το κύριο σύμπτωμα είναι σταθερός, πάλλων πόνος δίπλα στον πρωκτό, που χειροτερεύει στο κάθισμα και την κένωση. Συνοδεύεται συχνά από πρήξιμο, ερυθρότητα, ζέστη, δέκατα ή πυρετό. Αν το απόστημα ανοίξει μόνο του βγαίνει πύον και ο πόνος υποχωρεί. Στα βαθιά αποστήματα μπορεί να μην υπάρχει ορατό πρήξιμο, μόνο πόνος και πυρετός.

Μπορεί ένα απόστημα στον πρωκτό να σπάσει και να περάσει μόνο του;

Μπορεί να ανοίξει αυτόματα και να βγει πύον, οπότε ο πόνος υποχωρεί. Η παροχέτευση όμως είναι συχνά ατελής, με αποτέλεσμα το απόστημα να ξαναγεμίζει ή να εξελιχθεί σε συρίγγιο. Γι’ αυτό, ακόμη κι αν σπάσει μόνο του, χρειάζεται εξέταση από χειρουργό για να εκτιμηθεί αν χρειάζεται συμπληρωματική αντιμετώπιση.

Πονάει η παροχέτευση του αποστήματος;

Η παροχέτευση γίνεται με γενική αναισθησία, οπότε δεν νιώθετε τίποτα κατά τη διάρκειά της. Ο αναισθησιολόγος είναι πάντα παρών και προηγείται προεγχειρητικός έλεγχος. Οι περισσότεροι ασθενείς ανακουφίζονται αισθητά αμέσως μετά, επειδή φεύγει η πίεση του πύου. Την επόμενη περίοδο η ενόχληση ελέγχεται με απλά παυσίπονα και χλιαρά εδρόλουτρα.

Θα μου μείνει συρίγγιο μετά το απόστημα;

Δεν συμβαίνει σε όλους. Σε ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών, περίπου 1 στους 3 έως 1 στους 2 σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, αναπτύσσεται συρίγγιο μετά την παροχέτευση. Σημάδια είναι η συνεχής εκροή υγρού από μικρό στόμιο ή η επανεμφάνιση αποστήματος στο ίδιο σημείο. Το συρίγγιο αντιμετωπίζεται χειρουργικά, με τεχνικές που σέβονται τον σφιγκτήρα.

Πόσο καιρό χρειάζεται για να κλείσει το τραύμα μετά το απόστημα;

Συνήθως μερικές εβδομάδες, ανάλογα με το μέγεθος και το βάθος του αποστήματος. Το τραύμα κλείνει σταδιακά από μέσα προς τα έξω, γι’ αυτό μένει σκόπιμα ανοιχτό. Τα χλιαρά εδρόλουτρα, η καθαριότητα και τα μαλακά κόπρανα βοηθούν την επούλωση. Ο χειρουργός παρακολουθεί την πορεία στις επανεξετάσεις.

Πρέπει να περιμένω να «ωριμάσει» το απόστημα πριν την παροχέτευση;

Όχι. Η αναμονή με εδρόλουτρα ή αντιβίωση αφήνει το πύον να απλώνεται στους γύρω ιστούς, και ένα απλό απόστημα μπορεί να γίνει βαθύτερο και πιο σύνθετο. Μόλις τεθεί η διάγνωση, η σωστή κίνηση είναι η έγκαιρη διάνοιξη και παροχέτευση, με γενική αναισθησία και με την παρουσία αναισθησιολόγου. Όσο νωρίτερα γίνει, τόσο πιο γρήγορα έρχεται η ανακούφιση.

Βιβλιογραφία

  • Gaertner WB, Burgess PL, Davids JS, et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Anorectal Abscess, Fistula-in-Ano, and Rectovaginal Fistula. Dis Colon Rectum. 2022;65(8):964-985.
  • Reza L, Gottgens K, Kleijnen J, et al. European Society of Coloproctology: Guidelines for diagnosis and treatment of cryptoglandular anal fistula. Colorectal Dis. 2024;26(1):145-196.
  • Sahnan K, Adegbola SO, Tozer PJ, Watfah J, Phillips RK. Perianal abscess. BMJ. 2017;356:j475.